Virusvariant uit Europa dominant in hele wereld

Oorsprong De ontwikkeling van het coronavirus is onderzocht: welke stammen zijn er ontstaan, en in welke regio?

Beeld National Institutes of Health/via AFP

Wereldwijd zijn er nu zes verschillende stammen van het coronavirus in omloop, die elk hun eigen mutaties vertonen. Die kennis helpt bij het ontwikkelen van vaccins en geneesmiddelen en helpt bij het evalueren van genomen maatregelen. Italiaanse onderzoekers analyseerden ruim 48.000 monsters van het coronavirus van over de hele wereld, en publiceerden daarover in Frontiers in Microbiology.

Onderzoekers werken wereldwijd samen aan het verzamelen van genetische informatie over het nieuwe coronavirus. Ze deden dat al langer voor andere virussen, waaronder griepvirussen. Die data brengen ze samen in een online database zoals Nextstrain, die voor iedereen toegankelijk is. Dat delen van genetische data is belangrijk in de strijd tegen virusziekten, zo benadrukken de Italianen in hun artikel. Door virussen wereldwijd genetisch te onderzoeken, kunnen virologen erachter komen hoe infecties zich verspreiden, welke maatregelen het beste werken, hoe snel de virussen muteren, en welke gevolgen dat heeft voor preventie en behandeling.

Oorspronkelijke L-stam verdwijnt, G-stammen rukken op

Zo werd eerder al bekend dat het coronavirus in februari niet slechts één keer Nederland binnenkwam, maar minstens tientallen keren afzonderlijk. De eerste besmettingen kwamen vooral uit Italië, maar later doken in Nederland ook virusvarianten op die te herleiden waren tot Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk. In Groot-Brittannië ging het om ten minste 1.356 afzonderlijke introducties.

Nu er weinig plekken op aarde meer zijn waar het virus niet rondwaart, is brononderzoek niet meer het belangrijkste nut van de genetische analyses, aldus de Italiaanse onderzoekers. Nu dient de nieuwe informatie vooral voor het bedenken van strategieën om de pandemie te beheersen.

Lees ook: Wat laat de stamboom van een virus ons zien?’

De G-stam ontstond in Europa

De auteurs onderscheiden zes verschillende stammen van het virus. De originele stam is de L-stam, die in Wuhan opdook in december 2019. De eerste variant, de S-stam, ontstond begin 2020 in Azië, niet veel later gevolgd door de V- en G-stammen. De G-stam ontstond in Europa, bereikte in maart Noord-Amerika en Azië en is nu het meest algemeen: driekwart van de nu aangetroffen coronavirussen wereldwijd hoort nu tot de G-stam. Eind februari splitsten daar twee nieuwe stammen vanaf: de GR- en de GH-stam. De L- en V-stammen zijn geleidelijk aan het verdwijnen, terwijl G, GH en GR dominanter worden. Wereldwijd worden er ook coronavirussen aangetroffen die onder geen van die stammen vallen, en wellicht zelf zullen uitgroeien tot een nieuwe stam.

De stammen G, GH en GR vertonen een aantal mutaties in het gen dat codeert voor het zogeheten spike-eiwit. Het coronavirus heeft aan de buitenkant karakteristieke uitsteeksels, oftewel spikes, die een grote rol spelen bij de aanhechting van het virus aan de cellen van de gastheer. Die spikes zijn een belangrijk doelwit voor de ontwikkeling van een coronavaccin.