Redding voor Fahim

Waar wilt u zitten, vroeg de kaartjesverkoper toen ik naar de Franse schaakfilm Fahim ging. Waar niet veel anderen zijn, zei ik voorzichtig. Hij lachte en gaf me mijn kaartje en een groot glas water, want oude mensen drinken vaak te weinig. Toen na de film het licht aanging in de zaal, zag ik dat er maar vier andere mensen waren. Bij een schaakfilm hoef je niet bang te zijn voor superverspreiding.

Het was woensdag, de laatste dag van de filmweek, en ik had het idee dat ik de doodsrochel had meegemaakt van een aardige film die maar een week mocht draaien. Dat was te somber. De film is er nog steeds, in vele steden in het land. Hij gaat over Fahim Mohammad, een jongen die met zijn vader uit Bangladesh vlucht. In Parijs komen ze na het afwijzen van hun asielverzoek op straat terecht. De vader verkoopt rozen en eiffeltorentjes en moet hard wegrennen als hij een politieagent ziet.

Maar er is redding: het schaaktalent van Fahim. De club waar hij zich heeft aangemeld, omarmt hem liefdevol. De schaakcoach, een brompot gespeeld door Gérard Depardieu, ontdooit zozeer dat er zelfs hoop gloort voor diens liefdesleven. En als Fahim in 2012 het Franse kampioenschap voor kinderen onder de 12 jaar wint, is de Franse premier zo onder de indruk dat hij op de radio zegt dat er naar de vluchtelingenstatus van Fahim en zijn vader opnieuw zal worden gekeken. Eind goed, al goed. Alle clichés van de voelgoedfilm worden uitgestort, maar ik moet bekennen: ik was ontroerd.

Fahim Mohammed bestaat echt, hij is geboren in 2000 en zijn levensloop komt overeen met die in de film. Die coach bestond ook echt. Fahim heeft ook in werkelijkheid dat kampioenschap gewonnen en de Franse premier Fillon zei inderdaad op de radio wat hij in de film zegt.

Er is natuurlijk ook veel waarin de film van de werkelijkheid verschilt, zo worden bijvoorbeeld vier schaakjaren van Fahim tot één jaar gecomprimeerd. In de film speelde Fahim in dat kampioenschap van 2012 in de laatste ronde remise tegen een buitengewoon gluiperige jongen waar hij het in Parijs ook al mee te stellen had gehad.

In het echte leven speelde Fahim in die ronde ook remise, tegen een jongen die waarschijnlijk niets misdaan heeft. Ik vroeg me af wat die jongen, die nu 19 of 20 is, moet denken als hij de film ziet en het gluipertje dat daar zijn plaats heeft ingenomen.

Fahim Mohammad – Yannick Kambrath, kampioenschap van Parijs 2016

1. d4 Pf6 2. Pf3 e6 3. c4 Lb4+ 4. Ld2 c5 5. g3 b6 6. Lg2 Lb7 7. 0-0 0-0 8. Lxb4 cxb4 9. Pbd2 a5 10. Dc2 Dc7 11. Tac1 d6 12. e4 e5 Onvoorzichtig. Hij had beter eerst 12...Pbd7 kunnen doen. 13. c5 Zo wordt zwarts centrum ondermijnd. 13...Tc8 14. Pc4 bxc5 15. dxe5 Lxe4 16. exd6 Db7 17. Dd1 Pc6 Hij moest 17...Td8 doen, al zou wit ook dan heel goed staan.

Zie diagram

18. d7 Energiek en sterk. 18...Td8 Als zwart pion d7 meteen neemt, verliest hij materiaal. 19. Pd6 Dc7 Zwarts beste kans was 19...Dxd7, maar na 20. Pxe4 Pxe4 21. Dxd7 Txd7 22. Pg5 f5 23. Pxe4 fxe4 24. Lxe4 Ta6 25. Txc5 heeft wit een gewonnen eindspel. 20. Pxe4 Pxe4 21. Dd5 Pf6 22. Dxc5 Zwart moet een stuk verliezen. 22...Ta6 23. Pd4 Pxd7 24. Dc4 Pdb8 25. Pxc6 Zwart gaf op.