Marathonloper Tsubaraya schreef een afscheidsbrief van hoog poëtisch niveau

Tokio 1964 De Olympische Spelen van 2020 in Tokio zijn uitgesteld. De Spelen van 1964 in Tokio gingen wél door. Wie deden daar mee en waarom waren zij opvallend? Aflevering 5: Kokichi Tsubaraya.

De Japanse marathonloper Kokichi Tsuburaya houdt zich fit, door op de rug van zijn trainer iedere ochtend een aantal oefeningen te doen.
De Japanse marathonloper Kokichi Tsuburaya houdt zich fit, door op de rug van zijn trainer iedere ochtend een aantal oefeningen te doen.

Een olympische medaille kan pijn doen, gruwelijke pijn, zelfs met de dood tot gevolg. Kokichi Tsubaraya won in 1964 brons op de marathon, werd een Japanse volksheld, maar bezweek onder de druk om vier jaar later goud te winnen op de Olympische Spelen van Mexico-Stad. Zelfdoding beëindigde na 27 jaar een leven vol tegenslagen.

De voortekenen waren al ongunstig. Tsubaraya, gedrild door een militaristische opvoeding en geïnspireerd door een hardlopende broer, bleek na medische klachten een korter linker- dan rechterbeen te hebben en te lijden aan een lichte vorm van tuberculeuze artritis, wat bij hem tot een structurele gewrichtspijn bij het hardlopen leidde. Voor de jonge Japanner geen beletsel een uitnemende marathonloper te worden, maar toch, het vrat aan zijn zelfbeeld.

De Olympische Spelen in Tokio moesten hem aanzien geven, had Tsubaraya zich voorgenomen. Hij was in vorm, liep attent voorin om in de slotfase te versnellen naar een tweede plaats, achter de onaantastbare Ethiopiër Abebe Bikila.

Bij binnenkomst van het stadion werd de Japanner door zijn landgenoten met een ovationeel applaus begroet, niet wetende dat de Brit Basil Heatley hem tot een tiental meters was genaderd. Omkijken deed Tsubaraya niet. Opdracht van zijn vader, die hem ooit bestraffend had toegesproken met de woorden: ‘Wie in zichzelf gelooft, kijkt niet om.’

Tsubaraya zag maar één ontsnapping voor die schande: olympisch goud in Mexico-Stad

Hád Tsubaraya maar omgekeken, dan had hij mogelijk kunnen versnellen. Nu werd hij op de baan op de laatste meters verslagen door een sprintende Heatley. Zo schlemielig, voor eigen publiek in rangorde gedaald van zilver naar brons. Die nederlaag sneed door de ziel van Tsubaraya. Pas later, nadat hij als een sportheld werd geëerd, kon-ie de vernedering beredeneren maar nooit accepteren.

Tsubaraya zag maar één ontsnapping voor die schande: vier jaar later olympisch goud winnen in Mexico-Stad. Het werd zijn missie, waarvoor hij als luitenant alle facilitaire steun binnen het Japanse leger kreeg.

In zijn tombola van emoties speelde destijds ook verliefdheid een rol. Tsubaraya had voor de Olympische Spelen een leuke vrouw ontmoet, Eiko genaamd. En hij had het voornemen na de Spelen met haar te trouwen.

Tot ontsteltenis van de legerleiding, die het huwelijk verbood. De reden: Tsubaraya moest zich honderd procent focussen op zijn voorbereiding op de Spelen in Mexico-Stad. Zo lagen de gezagsverhoudingen destijds in het Japanse leger.

Geliefde Eiko was bereid te wachten tot na de Spelen. Maar niet haar moeder, uit vrees dat de druk op Tsubaraya haar dochter te zwaar zou belasten. Bovendien betwijfelde ze de zekerheid van het huwelijk binnen twee jaar met een beroemde Japanner.

Het feest ging niet door, waarna Eiko een ander trouwde. Dat bericht werd Tsubaraya ingefluisterd door zijn vader toen hij eind 1967 huiswaarts keerde voor de traditionele viering van nieuwjaar. Zijn enige, ogenschijnlijk koele reactie: ‘Fijn voor Eiko.’

Die mededeling volgde op een operatie aan zijn achillespees, kort daarvoor. Die was zo ernstig dat Tsubaraya zijn voorbereiding op de Spelen in gevaar zag komen. Hij twijfelde plotseling sterk aan de haalbaarheid van een gouden olympische medaille op de marathon. Hij had het gevoel zijn missie niet te kunnen voltooien. Voor hem een ondraaglijke gedachte.

Maar eerst vierde Tsubaraya in familiekring nieuwjaar en keerde hij 8 januari 1968 terug naar zijn legerplaats. Het werd zijn laatste reis, want die dag kreeg zijn familie het droevige bericht, dat Kokichi in de slaapzaal zijn polsen had doorgesneden en was overleden.

Tsubaraya liet een hartverscheurende afscheidsbrief na, waarin hij zijn ouders, broers en zus persoonlijk bedankte. Een brief van hoog poëtisch niveau, schreven taalkundigen later. De tragiek van zijn strak geregisseerde leven: pas na zijn dood bleek Tsubaraya meer te zijn dan alleen een fantastische marathonloper.

Praten over zelfdoding kan anoniem via de chat op 113.nl, of bel 113 of 0800-0113.