Dit ongeluk in de massasprint heeft grote gevolgen

Fabio Jakobsen De dalende aankomst in het Poolse Katowice is berucht onder wielrenners. De carrières van twee van de beste Nederlandse sprinters van de voorbije decennia – Dylan Groenewegen en Fabio Jakobsen – werden er in de knop geknakt.

Dylan Groenewegen ligt na de finish van de eerste etappe van de Ronde van Polen op zijn buik op het asfalt.
Dylan Groenewegen ligt na de finish van de eerste etappe van de Ronde van Polen op zijn buik op het asfalt. Foto Andrzej Grygiel/EPA

De Aleja Korfantego in de Poolse stad Katowice loopt ter hoogte van de ijsbaan Lodowisko Spodek richting het zuiden iets omlaag, nog geen twee procent, maar dat is genoeg voor een peloton op hol geslagen wielrenners, dat door het coronavirus maanden heeft moeten wachten om weer te mogen koersen, om met een finishlijn in zicht snelheden van meer dan tachtig kilometer per uur te bereiken. Spektakel gegarandeerd op woensdagnamiddag, in de openingsetappe van de Ronde van Polen.

Als het parcours iets afvlakt, komt het in de laatste honderd meter aan op macht en timing. Twee renners maken zich los van de rest, Nederlanders nog wel, een geblokt duo dat aan elkaar gewaagd is, en waarvan wordt verwacht dat ze de degens nog vaak zullen kruisen. Ze worden gezien als snelste mannen in de sport, en staan beiden aan het begin van hun carrière.

Het is Dylan Groenewegen (27), winnaar van massasprints in de Tour de France, die lijkt te gaan winnen, maar rechts van hem duikt de vier jaar jongere Fabio Jakobsen op, met meer snelheid. Hij kiest een gevaarlijke route, heeft een gaatje van niet meer dan vijftig centimeter gezien tussen zijn rivaal op links, en de stalen dranghekken aan zijn rechterkant. Sprinters van dit kaliber zijn voor de duvel niet bang, handelen instinctief, blind voor gevaar. Als ze gaan nadenken over hun volgende stuurbeweging zijn ze verloren.

Om ongelukken te voorkomen zijn de regels van de internationale wielerbond UCI helder: tijdens een massasprint mag een renner niet van zijn gekozen lijn afwijken, op straffe van diskwalificatie. Maar als Groenewegen voelt dat er een renner uit zijn kielzog komt, stuurt hij in een reflex naar rechts. Hij gooit met zijn schouder én elleboog ‘de deur dicht’ om te voorkomen dat hij nog gepasseerd zal worden. In de laatste tien kilometer voorafgaand aan een massasprint gebeurt dat voortdurend. Renners duwen en snijden elkaar af om een goede uitgangspositie te behouden, voor ze op het laatste rechte stuk terechtkomen. Maar op volle snelheid is dat verboden.

Over de dranghekken

Jakobsen verliest zijn evenwicht en klapt met een afgrijselijke snelheid over de dranghekken heen, tegen een fotograaf op. Het ijzer vliegt in het rond, renners buitelen over elkaar heen, ook Groenewegen schraapt over het asfalt. Meteen is duidelijk dat dit ongeluk grote gevolgen zal hebben. Vooral voor de 23-jarige Fabio Jakobsen uit Heukelum.

Fabio Jakobsen

Foto Marcel Van Hoorn

Hij wordt afgevoerd naar het plaatselijke ziekenhuis, waar een verbrijzelde luchtpijp, breuken aan het gelaat en een gebroken gehemelte worden vastgesteld. Zijn toestand is aanvankelijk kritiek, hij wordt in coma gebracht en ondergaat een operatie van vijf uur. Groenewegen wordt gediskwalificeerd, Jakobsen is de etappewinnaar. Team Jumbo-Visma biedt in een persbericht excuses aan en zegt intern te willen overleggen voor inhoudelijk te reageren.

Beelden van de crash worden online uit alle mogelijke hoeken gedeeld. Ze zijn zo schokkend dat Eurosport besluit niets te posten tot er duidelijkheid is over de toestand van Jakobsen. Die komt donderdagmiddag: hij is buiten levensgevaar, maar blijft in kunstmatige coma tot vrijdag.

Op sociale media laait een giftige discussie op. Collega-renners en fans wijzen Groenewegen terecht, in volle emotie is hij voor velen de paria. Patrick Lefevere, de ploegbaas van Jakobsen, spreekt van een moordaanslag en kondigt gerechtelijke stappen aan. Een dag later doet hij aangifte bij de Poolse politie en dient hij een klacht in bij de UCI. Ook de federatie veroordeelt de actie van Groenewegen scherp en beraadt zich op disciplinaire sancties. Het zal een precedent willen stellen, zeker nu er vanwege de coronadroogte zoveel nervositeit en geldingsdrang in het peloton is geslopen. Maar de crash valt niet alleen Groenewegen te verwijten.

De dalende aankomst in Katowice is berucht in het peloton. De ervaren Duitse sprinter André Greipel gaf jaren geleden al bij de Poolse wedstrijdorganisatie aan dat de sprint te gevaarlijk is. Sindsdien weigert hij er aan mee te doen.

Ook rennersvakbond CPA uitte de voorbije jaren kritiek aan het adres van de Poolse organisator, én bij de UCI, zegt een woordvoerder. Maar tot op heden werd daar niets mee gedaan. De CPA heeft slechts een adviserende rol, kan geen sancties opleggen, maar naar aanleiding van het ongeluk met Jakobsen heeft het bij de wielerfederatie aangedrongen op een onafhankelijk onderzoek naar het incident.

Groenewegen is niet de eerste renner die een collega in volle sprint de hekken in duwt. In 2017 in de vierde etappe van de Tour de France week Peter Sagan van zijn lijn, en werkte hij met zijn ellenboog Mark Cavendish tegen de grond. De Brit verloor zijn evenwicht, maar zijn val werd gebroken door de boarding en een stootkussen. Hij brak ‘slechts’ zijn schouderblad.

Toen Jakobsen viel, vloog hij over de hekken heen, die als in een explosie uit elkaar spatten. Dat roept vragen op. Stonden ze wel goed vast, waren ze niet te laag? Moeten daar met steeds verder oplopende snelheden überhaupt nog ijzeren hekken staan, en geen stootkussens? De UCI, die eindverantwoordelijkheid draagt voor de veiligheid bij wedstrijden, sprak daar met geen woord over in het perscommuniqué.

Onduidelijk is of en zo ja hoe Fabio Jakobsen van dit ongeluk zal herstellen. Dylan Groenewegen, die donderdagmiddag op Twitter aangaf „constant” aan Jakobsen te denken, zal met zichzelf moeten leren leven, ongeacht de gevolgen van zijn onbesuisde actie. En zo werden de carrières van twee van de beste Nederlandse sprinters van de voorbije decennia in de knop geknakt.