Coronacijfers worden politieke speelbal in campagne VS

Verenigde Staten Volgens president Trump lijkt de Covid-epidemie erger dan ze is, omdat de VS veel testen. In werkelijkheid lijken sommige staten hun cijfers te drukken.

Een kerk in Dallas, in de Amerikaanse staat Texas, vorige week na afloop van een uitvaartdienst voor een slachtoffer van het coronavirus.
Een kerk in Dallas, in de Amerikaanse staat Texas, vorige week na afloop van een uitvaartdienst voor een slachtoffer van het coronavirus. Foto Bryan R. Smith/AFP

Als het aan president Donald Trump ligt, zouden de Verenigde Staten niet meer, maar minder testen op het coronavirus. „Weet je, er zijn mensen die zeggen dat je ook te veel kunt testen”, stelde hij in een veelbesproken vraaggesprek met Axios-verslaggever Jonathan Swan dat HBO maandag uitzond.

Toen de interviewer vroeg wie dat zeggen, antwoordde Trump: „Lees de handleidingen”, „lees de boeken”. En: „Het punt is, omdat we zoveel beter zijn in testen dan andere landen, hebben we zo veel gevallen.” Dit is geen nieuw standpunt van de president. Half juni noemde hij testen tegen The Wall Street Journal „overgewaardeerd”. Trump was toen transparant: „Het doet de VS er slecht uitzien.”

5 procent van de wereldbevolking, maar kwart van de bekende coronagevallen

De VS testen inderdaad meer dan veel arme landen, maar voor een rijk industrieland zitten ze in de mondiale middenmoot. En al lopen absolute aantallen bij een bevolking van 330 miljoen sneller op dan in een kleiner land, ook in relatieve zin tellen de VS veel besmettingen en coronadoden. Dat komt toch echt doordat het virus er minder effectief onder controle is gebracht.

Curve vlakte af, maar bleef hoog

Met krap 5 procent van de wereldbevolking tellen de VS na een half jaar pandemie een kwart van het mondiale aantal vastgestelde coronagevallen. Gevraagd naar deze statistiek stelde de Amerikaanse topimmunoloog Anthony Fauci woensdag op CNN: „Het is getalsmatig zoals het is. En de cijfers liegen niet.” Dat de president daar anders over denkt, suggereerde Fauci diplomatiek, komt waarschijnlijk „doordat hij iemand is die zaken van de zonnige kant ziet”.

De lockdowns van het voorjaar wisten de Amerikaanse curves alleen te bevriezen, nooit tot een laag genoeg niveau terug te dringen, aldus Fauci. Ondanks waarschuwingen van experts versoepelden staten vanaf mei de maatregelen. Vanaf dit hoge plateau kon de uitbraak verder groeien, vooral in de zogenoemde Sun Belt, de strook zuidelijke staten van Californië tot Florida. Gouverneurs zagen zich de afgelopen weken genoodzaakt versoepelingen terug te draaien, tot chagrijn van inwoners.

Veel van de zuidelijke brandhaarden worden geregeerd door Republikeinen. En nu de epidemie zich opdringt als belangrijkste campagnethema, voedt dat de hoop van Democraten dat ze Trump hier bij de verkiezingen van 3 november kunnen verslaan. Met name in Florida, de eeuwige swing state, die in dertien van de vorige veertien verkiezingen de winnaar koos. Zonder winst in Florida kan Trump het Witte Huis bijna niet behouden, mét Florida heeft hij nog een kans tegen zijn uitdager Joe Biden. Zonder het voor Republikeinen veiligere Texas is hij sowieso verloren.

Nu Trump stelt dat hij al dat testen niks vindt, verraadt dat een gevaar dat data onder politieke invloed komen te staan. Zo plaatsen gezondheidsexperts de afgelopen weken vraagtekens bij de betrouwbaarheid van de coronastatistieken in Texas en Florida, waar de uitbraak iets leek af te vlakken. Bestuurders zouden hun curves deels met trucjes in een neerwaartse trend drukken – of in ieder geval onnodig onvolledig beschikbaar stellen aan het publiek.

Sneltesten worden niet meegeteld

Zo worden in Texas niet alle positieve testen meegenomen bij de telling van „bevestigde gevallen”. Dit komt doordat een nieuwe, minder betrouwbare antistoffentest in opmars is, nu Texanen soms wel meer dan een week moeten wachten op de uitslag van de degelijkere PCR-test. Omdat ze in de wachtperiode niet kunnen werken, kiezen velen voor zo’n sneltest bij bijvoorbeeld de apotheek, die binnen een uur uitsluitsel geeft.

Maar anders dan 27 andere staten neemt Texas deze sneltesten niet mee in de statistieken, formeel omdat ze onbetrouwbaar zijn. Dat klopt, al geven ze volgens medicijnwaakhond FDA vaker een foutieve negatieve uitslag dan een foutieve positieve. Het meenemen van de test zou dus eerder tot onderrapportage leiden dan tot overschatting van de epidemie.

De uitslag van een sneltest moet wel naar de Texaanse gezondheidsdienst worden gefaxt, maar die telt ze als „waarschijnlijke” gevallen niet op bij de „bevestigde” gevallen. Met grote gevolgen, wees onderzoek van The Houston Chronicle maandag uit. De krant becijferde dat zeker tienduizenden coronagevallen niet worden meegeteld. Deze lacune dreigt alleen maar te groeien nu de sneltests rap populairder worden, onder meer voor verzorgingshuizen.

Ook in Florida wekken de statistieken argwaan. Zo worden niet alle Covid-19-patiënten die in het ziekenhuis belanden zodanig geregistreerd, meldde de Miami Herald eind juli. Het gaat dan om mensen met symptomen van deze longinfectieziekte, maar van wie de testuitslag nog niet binnen is. Of om mensen die worden opgenomen met hart- en vaatklachten en die wel positief getest zijn, maar voor wie Covid-19 niet hun „primaire gezondheidsklacht” is. Artsen noemen dit vreemd, omdat ook hartproblemen en trombose bij het ziektebeeld van Covid-19 kunnen horen.

Daarnaast publiceert Florida de cijfers over bezette IC-bedden en ademhalingsapparatuur minder transparant dan veel andere staten doen. Juist de afgelopen week zouden snelle statistieken nuttig zijn geweest, omdat het testen in Florida eind juli deels kwam stil te liggen door een passerende orkaan.

Met deze uitgeklede statistieken is het lastiger trends en nieuwe brandhaarden snel op het spoor te komen, klaagde epidemioloog Jason Salemi tegen de Miami Herald. „We zouden veel beter kunnen inzoomen op cijfers dan nu. Wat nu beschikbaar wordt gesteld aan het publiek is jammerlijk.”

Correctie (7 augustus 2020): in een eerdere versie van dit artikel werd gesprokne van een RCP-test. Dat moet PCR-test zijn en is hierboven aangepast.