Beiroet

Samenwerkende Hulporganisaties openen Giro555 voor slachtoffers Beiroet

Een grote explosie heeft dinsdag een enorme verwoesting veroorzaakt in de Libanese hoofdstad Beiroet. Zeker 145 mensen zijn om het leven gekomen en duizenden raakten gewond. Lees hier de reportage van onze correspondent ter plaatse, en dit achtergrondartikel over ammoniumnitraat.

Dit blog is gesloten

Dit blog is afgesloten. Lees het laatste nieuws over de explosie in Libanon in het blog van zaterdag:

Laatste nieuws zaterdag: echtgenote Nederlandse ambassadeur Libanon overleden aan verwondingen

Hoofd Libanese douanedienst gearresteerd in explosieonderzoek

Het hoofd van de Libanese douanedienst is vrijdag ondervraagd over de verwoestende explosie van de in beslag genomen lading ammoniumnitraat. Na de ondervraging is de man, Badri Daher, gearresteerd. Zestien andere havenmedewerkers zijn ook gearresteerd. Dat meldt persbureau AP op basis van Libanese staatsmedia.

Daher zei eerder tegen het persbureau dat hij in de afgelopen jaren zes brieven aan een rechter heeft gestuurd over de gevaarlijke hoeveelheid ammoniumnitraat in de douaneopslag in de haven. De laatste brief zou verstuurd zijn in 2017 en de partij lag er al sinds 2013. Daher vroeg de rechter om een besluit over hoe de lading verwijderd kon worden. Hiermee zegt hij aan zijn plicht te hebben voldaan.

Geen internationaal onderzoek
De Libanese autoriteiten zijn een grootschalig onderzoek begonnen naar de oorzaak van de explosie. President Michel Aoun zei eerder op vrijdag dat er twee mogelijke oorzaken zijn voor de explosie: nalatigheid of een „externe interventie” zoals een raket of bom. Beide scenario's worden onderzocht. Er staan momenteel twintig mensen centraal in het onderzoek.

President Aoun stelt zelf dat hij pas op 20 juli op de hoogte werd gebracht van de aanwezigheid van 2.750 ton ammoniumnitraat in de Libanese hoofdstad. Hij zegt toen „direct” het leger de opdracht te hebben gegeven „te doen wat nodig is”. Eerder op vrijdag verwierp Aoun het idee over een internationaal onderzoek naar de oorzaak van de explosie. Door zo'n onderzoek zou Libanon „de waarheid verliezen”.

Een Libanese zakenman is vrijdag de eerste persoon geworden die een aanklacht in heeft gediend tegen degenen die verantwoordelijk zijn voor de explosie in Beiroet afgelopen dinsdag. De man had een cruiseschip, de Orient Queen, dat in de haven lag en door de ontploffing kwamen twee van zijn personeelsleden om het leven. Zeven andere medewerkers van het schip raakten gewond.

Indiase haven heeft ook 700 ton ammoniumnitraat opgeslagen

In een haven in India ligt 700 ton ammoniumnitraat opgeslagen, dat is dezelfde stof als die de gigantische explosie in Beiroet veroorzaakte. Het gaat in dit geval om 37 containers ammoniumnitraat die in beslag zijn genomen door de douane in de stad Chennai (ook bekend als Madras), aldus persbureau AFP.

De lading ligt al sinds 2015 in de Indische haven opgeslagen. De douane zegt dat er geen gevaarlijke situatie is door het opgeslagen materiaal. Ook zou er een veiling gaande zijn om van het spul af te komen.

„De in beslag genomen chemicaliën worden op een beschermde manier opgeslagen en de veiligheid van de lading en het publiek is gegarandeerd”, stelde de douane in een verklaring.

Ammoniumnitraat is een grondstof voor kunstmest. Het gebruik van pure ammoniumnitraat als meststof is in Nederland niet toegestaan. Hier moeten bedrijven die het willen maken daarvoor een vergunning hebben. Diezelfde bedrijven moeten verdachte interesse in het product melden bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding.

Lees ook: Een schokgolf, sneller dan het geluid. Ammoniumnitraat is een explosief materiaal, maar het ontploft niet zomaar. Ook een vonk is niet genoeg. Wat gebeurde er precies in de haven van Beiroet?

WHO: 15 miljoen dollar nodig voor acute noodhulp

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zegt 15 miljoen dollar (12,7 miljoen euro) nodig te hebben voor acute noodhulp in de Libanese hoofdstad. Bij de explosie zijn zeventien WHO-containers met medische hulpmiddelen, beschermingsmaterialen en medicatie verloren gegaan, die nodig waren bij de bestrijding van het coronavirus in Libanon.

In een schatting van donderdagavond laat beschrijft de WHO-vertegenwoordigster in Libanon de situatie:

„We maken ons met name zorgen om de overvolle ziekenhuizen en gezondheidsinstellingen, tekorten aan medicijnen en medisch personeel (...) en de effecten van de chemische rook, met name voor mensen met onderliggende klachten.”

Ook de naar schatting 300.000 ontheemden na de explosie zijn reden tot zorg bij de WHO, net als het coronavirus dat ook in Libanon rondwaart. Samen met de Universiteit van Beiroet gaat de VN-organisatie onderzoek doen naar eventuele luchtverontreiniging door de giftige chemische dampen die zijn vrijgekomen bij de explosie.

Bij de explosie ging bijna de gehele de graanvoorraad van Beiroet verloren. De graansilo's stonden in de buurt van waar de ontploffing plaatsvond. Het Wereldvoedselprogramma, eveneens een VN-organisatie, zegt van plan te zijn de graanimport naar Libanon op te voeren om grip te krijgen op het al bestaande voedseltekort.

President: onderzoek houdt ook rekening met aanval

Bij het onderzoek naar de ramp in Beiroet wordt onder meer rekening gehouden met het scenario van een aanslag of raketaanval, die de opslag met ammoniumnitraat deed ontploffen. Dat heeft de Libanese president Michel Aoun vrijdag bekendgemaakt, meldt persbureau Reuters.

Het onderzoek moet antwoord geven op de vraag hoe de ruim 2.700 ton ammoniumnitraat kon ontploffen. Dat gaat volgens Aoun in drie stadia: „Ten eerste, hoe kon het explosieve materiaal binnenkomen en hoe was het opgeslagen (...) vervolgens: was de explosie het gevolg van nalatigheid of een ongeluk (...) en ten derde, is het mogelijk dat het door handelen van buitenaf ontplofte.”

De Amerikaanse president Donald Trump reageerde enkele uren na de explosie door te insinueren dat er mogelijk sprake was van „een soort bom”. Trump sprak van een „vreselijke aanval”. De president baseerde zijn bewering op anonieme informatie uit het Pentagon; hard bewijs voor een aanslag was niet voorhanden.

De explosie van dinsdagmiddag kostte aan zeker 154 mensen het leven, ruim 5.000 anderen raakten gewond.

Wat is ammoniumnitraat, en hoe ontplofte het?: Een schokgolf, sneller dan het geluid

Giro555 geopend voor slachtoffers explosie Beiroet

De Samenwerkende Hulporganisaties hebben vrijdag Giro555 geopend voor wie wil doneren ten behoeve van de slachtoffers van de explosie in Beiroet. Eerder had het Nederlandse Rode Kruis ook al een rekeningnummer geopend wat bestemd was voor hulp aan Libanon.

De Samenwerkende Hulporganisaties bestaan uit elf goede doelen, die bij uitzonderlijk grote rampen samenwerken om geld in te zamelen via één gironummer. Onder meer Oxfam Novib, het Rode Kruis, Cordaid, Icco en Kerk in Actie zijn aangesloten. Alle partijen zijn onder begeleiding van lokale partners in het gebied aanwezig. Er wordt naast voedsel- en medische hulp ook psychische hulp verleend.

Eerdere rampen waarbij Giro555 werd geopend waren de aardbeving en tsunami bij het Indonesische eiland Sulawesi (2018), de hongersnood in Oost-Afrika (2017) en de aardbeving in Nepal (2015).

Demonstranten botsen met politie in centrum Beiroet

Tientallen betogers zijn donderdagavond met de politie gebotst nabij het parlement in het centrum van Beiroet. Demonstranten staken objecten in brand en wierpen stenen naar veiligheidstroepen. Dat meldt AP op basis van beelden van plaatselijke televisiezenders.

De politie zette traangas in tegen de demonstranten, die hun woede uitten over de dodelijke explosie in de haven van Beiroet op dinsdag. Betogers verwijten de regering nalatigheid met betrekking tot de opslag van een grote hoeveelheid ammoniumnitraat in een loods in de haven.

Libanon kampte al met een ernstige economische crisis, die velen wijten aan corruptie en wanbeleid van de politieke klasse. Vorig najaar waren er grootschalige anti-regeringsdemonstraties. In de straten van Beiroet roepen sommigen naar aanleiding van de ramp nu op tot revolutie.

Betogers staan donderdagnacht bij een brand tijdens een demonstratie nabij het parlement in Beiroet. Foto Mohamed Azakir / Reuters

Zestien medewerkers haven Beiroet gearresteerd na explosie

Zestien medewerkers van de haven van Beiroet zijn gearresteerd in verband de grote explosie die dinsdag grote delen van de stad heeft verwoest. Dat heeft een militaire rechter die het onderzoek naar de ramp leidt donderdag gezegd volgens het Libanese staatspersbureau NNA, schrijft Reuters.

Volgens rechter Fadi Akiki van het militaire tribunaal hebben de autoriteiten tot nu toe achttien personen ondervraagd, onder wie medewerkers van de haven en de douane en personen die betrokken waren bij onderhoudswerk bij de opslagloods waar het explosieve materiaal lag dat dinsdag tot ontploffing kwam. Onder de arrestanten is volgens plaatselijke media de algemeen directeur van de haven, Hassan Koraytem.

„Zestien mensen zijn in hechtenis genomen als deel van het onderzoek”, zei Akiki volgens NNA. Hij bevestigde dat het onderzoek naar medewerkers van de haven, waar 2.750 ton aan ammoniumnitraat lag opgeslagen, wordt voortgezet. Het onderzoek richt zich op die gevaarlijke opslag en waarom die niet is aangepakt.

De onderzoekers ondervragen volgens ingewijden vrijdag Koraytem, meldt AP. Ook spreken ze met Ghazi Aridi, oud-minister van openbare werken in 2013, toen de explosieve lading werd overgeslagen van een vrachtschip. De centrale bank heeft de rekeningen van diverse personen bevroren, onder wie Koraytem en het hoofd van de douane, Badri Daher.

Volgens Daher heeft de Libanese staatsveiligheidsdienst het afgelopen jaar onderzoek gedaan naar de opslag, en heeft het agentschap het kabinet en andere hooggeplaatsten gewaarschuwd voor het gevaar van het materiaal. Als dat klopt, zou het bewijs zijn dat regeringsfunctionarissen op de hoogte waren van het gevaar.

Hoewel onderzoekers zich richten op medewerkers van de haven, geven veel Libanezen de politieke klasse de schuld van de ramp. Jarenlange corruptie en wanbeleid liggen volgens hen ten grondslag aan de catastrofe. Sommigen menen dat medewerkers van de haven als zondebokken worden aangewezen.

Lees ook: Beiroet wil hulp, maar wel buiten de eigen elite om

Macron belooft: aangeboden hulp komt niet in corrupte handen

De Franse president Emmanuel Macron heeft tijdens zijn bezoek aan de rampplek in Beiroet het Libanese volk ervan verzekerd dat de financiële steun voor de wederopbouw van de stad in de juiste handen terechtkomt. Betogers volgden Macron in de straten van Beiroet en noemden hun eigen president Michel Aoun een terrorist en een leugenaar, is te zien op filmpjes die op sociale media rondgaan.

Een deel van de Libanese bevolking demonstreert al langer tegen de huidige regering, die wordt beticht van corruptie en het veroorzaken van de financiële malaise waarin Libanon verkeert. „Ik lees de emotie van jullie gezichten af”, zei Macron volgens persbureau Reuters tegen een groep mensen. „Ik zie de pijn. Daarom ben ik hier.”

Macron beloofde meer hulp, maar zei ook dat het tijd was voor politieke verandering. Op een van de filmpjes is te zien dat Macron de aanwezigen een „nieuwe politieke deal” belooft.

De Franse president Emmanuel Macron donderdag in Beiroet. Foto Pool/AFP

Lees ook: Het was al erg in Libanon maar het kon nog erger

Libanese regering wil binnen vier dagen verantwoordelijken kunnen aanwijzen

De Libanese regering heeft een onderzoekscommissie in het leven geroepen die binnen vier dagen moet uitzoeken wie verantwoordelijk is voor de explosie in Beiroet. „De verantwoordelijken voor deze vreselijke, misdadige nalatigheid zal door een commissie van rechters bestraft worden”, zei de minister van Buitenlandse Zaken Charbel Wehbe volgens persbureau AFP op de Franse radiozender Europe 1.

De commissie moet met grote haast verslag uitbrengen van het „hoe, wie, wat, waar” van de explosie, aldus Wehbe. „Dit is serieus en we nemen het serieus.” Volgens de autoriteiten ontstond de ontploffing door 2.750 ton ammoniumnitraat die in een pakhuis lag opgeslagen en in brand vloog. Degenen die voor de opslag van het ontvlambare materiaal verantwoordelijk waren, zijn door de autoriteiten onder huisarrest geplaatst. „Dit is zeer ernstige nalatigheid die zes jaar heeft voortgeduurd”, zei de minister op de radio.

Critici wijzen erop dat ook de autoriteiten ervan op de hoogte waren dat de explosieve stoffen al jaren in de haven van de hoofdstad waren opgeslagen. Veel Libanezen betwijfelen dan ook of de overheid, die toch al beticht werd van corruptie en wanbeleid, de zaak wel objectief zal laten onderzoeken. Onder andere Human Rights Watch heeft daarom opgeroepen tot een internationaal onafhankelijk onderzoek.

De explosie heeft aan ten minste 145 mensen het leven gekost, vijfduizend mensen zijn gewond geraakt en zo'n 300.000 mensen zijn hun huis verloren. De schattingen van de financiële schade lopen uiteen, maar bedragen miljarden euro's.

Nederlandse reddingswerkers zijn begonnen aan hun werkzaamheden

Reddingswerkers van het Nederlandse Urban Search and Rescue Team (USAR) zijn donderdag in Beiroet begonnen met de verkenning van het rampgebied. De hulpverleners vertrokken woensdagavond met 63 mensen en acht honden van de vliegbasis Eindhoven om in de loop van de nacht te landen. Ze gaan daar op zoek naar overlevenden in het puin, en zullen ook een deel van de reddingswerkzaamheden in de zwaargetroffen stad coördineren, zegt voorlichter Marcel van Vugt. „Uiteindelijk is het doel om het juiste team op de juiste plek te krijgen.”

Libanon had de internationale gemeenschap gevraagd om vijf reddingsteams met honden. De ploeg die nu in Beiroet is, maakt deel uit van een zogenoemd heavy-team. Dat is de zwaarste categorie hulpverleners, met een speciale kwalificatie van de Verenigde Naties. Ook Frankrijk heeft zo'n team gestuurd. Het reddingsteam kan tien dagen volledig zelfstandig opereren, en ook bijzonder ingewikkelde reddingsoperaties uitvoeren.

„Het Nederlandse team bestaat vooral uit beroepspersoneel van de brandweer, ambulance, politie en defensie", aldus Van Vugt. Verder zijn er een bouwkundig ingenieur, een deskundige op het gebied van gevaarlijke stoffen en medici meegereisd. Het team is donderdagochtend gebriefd door de lokale autoriteiten over hun hulp bij de reddingsacties. In de middag voeren ze nog een verkenning van het gebied uit, waarna begonnen kan worden met het uitvoeren en coördineren van de eerste reddingsacties.

Hoe lang het team in Libanon zal blijven, is nog onbekend. Hoogstwaarschijnlijk zal de inzet niet langer dan tien dagen duren - ook omdat de kans dat er nog mensen levend onder het puin vandaan gehaald kunnen worden erg klein is, legt Van Vugt uit. „De afweging is hoe lang het search and rescue is en wanneer het berging wordt."

Leden van het Nederlandse USAR-team bij vertrek van de vliegbasis Eindhoven, woensdagavond. Foto Rob Engelaar/EPA

Franse president Macron: onvoorwaardelijke steun aan Libanese bevolking

De Franse president Emmanuel Macron heeft donderdag de plek van de ontploffing in Beiroet bezocht. Hij werd bij aankomst op het vliegveld van de hoofdstad opgewacht door zijn Libanese ambtgenoot Michel Aoun. Macron riep op tot „internationale hulp" aan de voormalig kolonie van Frankrijk, en sprak volgens persbureau AFP zijn „onvoorwaardelijke steun" uit naar de Libanese bevolking.

Macron zei donderdag dat hij internationale samenwerking wil organiseren om Libanon te helpen bij de wederopbouw van de hoofdstad Beiroet. Hij zei ook dat als Libanon geen hervormingen door zal voeren, het land gebukt zal blijven gaan onder een politieke en economische crisis. „Dan blijft het land zinken", aldus de Franse president. Verschillende sectoren zouden moeten worden hervormd om Libanon er weer bovenop te helpen, waaronder de elektriciteitssector.

Frankrijk stuurde kort na de explosie in de haven, waar voor zover bekend 145 mensen bij omkwamen, al verpleegkundigen en medicijnen naar Beiroet. Tientallen worden nog vermist. Meer dan vijfduizend mensen zijn gewond geraakt.

Le Liban n’est pas seul.

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) August 6, 2020

Europese Commissie maakt 33 miljoen euro vrij voor hulp aan Libanon

De Europese Commissie biedt de Libanese regering een hulppakket aan van 33 miljoen euro. Het geld is bedoeld voor medische uitrusting en voor de wederopbouw van de infrastructuur in de hoofdstad Beiroet. Dat meldt EC-voorzitter Ursula von der Leyen donderdag op Twitter, na een telefoongesprek met de Libanese premier Hassan Diab.

Volgens Von der Leyen wordt verdere (financiële) EU-hulp overwogen. Ook wordt gekeken naar hoe de handelsrelatie tussen de Europese Unie en Libanon kan worden gestimuleerd, zei de EC-voorzitter in een verklaring, meldt persbureau Reuters.

De hulp is welkom, want volgens de Libanese minister van Economie Rauol Nehme heeft zijn land een „zeer beperkte financiële capaciteit" om de huidige crisis het hoofd te bieden. Libanon gaat al langer gebukt onder een financiële crisis. Volgens Nehme komt de schade van de explosie in het havengebied op dinsdag op miljarden dollars uit. Diverse landen zouden zich al gemeld hebben om hulp te verlenen.

I spoke with PM @Hassan_B_Diab and expressed EU’s condolences and support to the people of 🇱🇧Lebanon. The @EU_Commission is mobilising over €33 million for first emergency needs with further support being considered: https://t.co/00327qkKjd pic.twitter.com/FLe7hqmJU2

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) August 6, 2020

Welkom in dit blog

Hier houdt NRC de laatste ontwikkelingen bij omtrent de verwoestende explosie die afgelopen dinsdag plaatsvond in het havengebied van de Libanese hoofdstad Beiroet. Het nieuws van de afgelopen dagen is terug te vinden in het vorige blog.

Lees ook dit achtergrondverhaal: Een ramp die was voorspeld Lees ook deze reportage: In de verwoeste stad is iedereen geschokt. En vooral woedend Lees ook dit stuk over ammoniumnitraat: Een schokgolf, sneller dan het geluid