EMM, met de hoofdvestiging in Zwolle, levert zijn producten aan meer dan honderd landen.

Foto’s Sake Elzinga

Interview

‘Je moet niet te lang doorsudderen’

Serie | Failliet en dan In de kredietcrisis werd Thomas van der Kooij de baas bij het noodlijdende EMM. Deze leverancier van de verfindustrie ging niet failliet, maar het scheelde weinig. Nu is hij grootaandeelhouder. „Het was niet zo ingewikkeld.”

Minstens elke maand bellen met de bank. Tijdens de kredietcrisis vond ondernemer Thomas van der Kooij (49 jaar) dat de gewoonste zaak van de wereld, maar inmiddels weet hij dat dat niet gewoon is. Zoveel contact is alleen voorbehouden aan bedrijven die het in de ogen van de bank financieel niet redden en daarom bij de afdeling ‘bijzonder beheer’ zijn ondergebracht.

Tijdens de kredietcrisis in 2009 kreeg Van der Kooij samen met een collega de eindverantwoordelijkheid bij EMM. Daarvoor was hij er commercieel directeur – contact met de banken behoorde toen niet tot zijn takenpakket. EMM, met een hoofdkantoor in Zwolle, levert benodigdheden aan bedrijven die werken met professionele lakken, zoals autoschadebedrijven, jachtbouwers en industrie. De onderneming met wereldwijd tachtig medewerkers voorziet zulke bedrijven in meer dan honderd landen bijvoorbeeld van afzuiginstallaties, beschermpakken, handschoenen en speciale mengpotten voor verfspuiten.

EMM zat vanaf 2008 een aantal jaar bij de afdeling bijzonder beheer van ABN Amro, de bank die tijdens de kredietcrisis zelf werd genationaliseerd. Het moederbedrijf als geheel ging niet failliet, maar enkele bedrijfsonderdelen wel. In de jaren voor de kredietcrisis had de toenmalig eigenaar en directeur van EMM het bedrijf „vrij agressief” uitgebouwd, aldus Van der Kooij, door aanverwante bedrijven op te kopen met geleend geld. Zo kocht EMM in januari 2008 – twee maanden voor de val van de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns – nog een spuitcabinebedrijf.

Van der Kooij: „Zonder crisis had het bedrijf na alle aankopen wellicht kunnen beginnen er weer een geheel van te maken. Maar door de crisis kwam EMM in existentiële problemen, toen de omzet klappen kreeg.” De omzet daalde tussen 2008 en 2009 met bijna 23 procent, in 2009 bedroeg het verlies 1,2 miljoen euro. „Toen was de schuld niet meer in verhouding met de opbrengsten en gingen bij de bank de alarmbellen af.”

Lees ook dit interview: Bijzonder beheer kan je redding zijn, dus doe maar aardig tegen die bankiers

Gevraagd door de bank

De verwachting is dat door de coronacrisis weer duizenden bedrijven een maandelijks telefoontje krijgen van hun bank. Door de steunmaatregelen van overheden en banken is de instroom naar bijzonder beheer tot nu beperkt gebleven, maar banken verwachten in de komende maanden een omslag, als de steunmaatregelen aflopen of niet meer voldoende zijn.

Bijzonder beheer heeft bij veel ondernemers geen goed imago, maar Van der Kooij kijkt positief terug op de periode waarin de bank er dicht op zat. Dat is goed te begrijpen: hij werd mede door de bank gevraagd de leiding bij EMM op zich te nemen. De bank gaf daarmee aan toekomst te zien in het bedrijf onder leiding van Van der Kooij.

„Het waren tropenjaren, maar wij deden wat we beloofd hadden, en de bank ook. We hebben niet om een schuldverlaging gevraagd – dat helpt misschien wel, maar je moet ook meteen op zoek naar een andere bank. We zijn gewoon om tafel gaan zitten en gaan kijken hoe zowel de bank als EMM er het beste uit konden komen.”

Bij veel ondernemers die bij bijzonder beheer zitten, wordt de pijn veroorzaakt door uiteenlopende verwachtingen. Het voornaamste doel van die bankafdeling is namelijk niet om het bedrijf te laten voortbestaan, maar om het kredietrisico voor de bank te verlagen. Dat kan meestal niet zonder het bedrijf te hervormen of te saneren. En als een bank denkt dat sluiting meer in zijn belang is, dan zal de bank daarvoor kiezen.

Thomas van der Kooij

Foto Sake Elzinga

Handschoenen naar huisartsen

Van der Kooij en zijn financieel directeur kozen, in overleg met de bank, voor een combinatie van hervormen en saneren. „Het was niet zo ingewikkeld. De schuld moest omlaag, de kosten ook en we moesten met bepaalde onderdelen stoppen.” Een vordering van de toenmalig directeur en grootaandeelhouder werd omgezet in aandelen, en voor een aantal onderdelen, zoals het net gekochte spuitcabinebedrijf, werd het faillissement aangevraagd. „Dat heeft veel geld gekost, maar het was noodzakelijk.” Inmiddels liggen de schulden weer op houdbaar niveau, waardoor de rentelasten vier keer lager zijn dan tijdens de kredietcrisis.

Het bedrijfsmodel van EMM is onder leiding van Van der Kooij, die uiteindelijk in 2014 samen met zijn directieleden alle aandelen kocht van de vorige eigenaar, ook veranderd. Waar het eerst vooral goedkope spullen importeerde en die duurder verkocht, verkoopt EMM nu duurdere, zelf ontwikkelde en gepatenteerde producten zoals een maatbeker met speciaal filter en een ademend beschermpak. Het bedrijf draait nog altijd een lagere omzet dan voor 2009, maar door de eigen uitvindingen wel met een hogere winstmarge.

EMM profiteert er nu van dat het meer zelf is gaan ontwikkelen. Het bedrijf zag weliswaar de omzet wat dalen, bijvoorbeeld doordat in de eerste maanden van de coronacrisis autoschades wat afnamen. Maar EMM vond nieuwe afnemers voor handschoenen en beschermpakken. Door de nauwe relaties met hun fabriek in Zuidoost-Azië slaagde EMM erin aan die extra vraag van bijvoorbeeld huisartsen te voldoen – vorige week nog kreeg het drie containers met handschoenen geleverd.

Grootaandeelhouder Van der Kooi heeft bij de bank aangeboden om tijdens deze crisis gesprekspartner te zijn voor ondernemers die nu in bijzonder beheer terechtkomen. Hij wil graag zijn belangrijkste lessen van de kredietcrisis overbrengen. „Je moet niet te lang doorsudderen omdat er nu eenmaal kosten zijn gemaakt. Ik zie dat dat voor veel ondernemers moeilijk is.” Vorig jaar nog paste Van der Kooij die les zelf toe: een uitbreiding van activiteiten, aan het begin van het jaar opgezet, werd aan het einde van het jaar weer stopgezet vanwege het uitblijven van resultaten. „Je moet, zeker in een crisis, niet te lang denken dat het wel goed komt.”

EMM verkoopt duurdere, zelf ontwikkelde en gepatenteerde producten zoals een maatbeker met speciaal filter en een ademend beschermpak.

Foto Sake Elzinga