Kabinet overweegt regionale maatregelen na zorgwekkende coronacijfers

Coronavirus Het aantal coronabesmettingen is verdubbeld ten opzichte van vorige week. Vooral in Amsterdam en Rotterdam nemen de zorgen toe.

Een bord met informatie over mondkapjesplicht op de Nieuwendijk in Amsterdam. Vanaf woensdag wordt het dragen van een mondkapje verplicht op drukke plekken in Amsterdam en Rotterdam.
Een bord met informatie over mondkapjesplicht op de Nieuwendijk in Amsterdam. Vanaf woensdag wordt het dragen van een mondkapje verplicht op drukke plekken in Amsterdam en Rotterdam. Foto Sem van der Wal/ANP

Dat de wekelijkse coronacijfers zouden tegenvallen, was een uur voor het RIVM ze publiceerde eigenlijk al bekend. Premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) kondigden toen aan dat er donderdag, na weken zonder, weer een nieuwe persconferentie zou komen.

En inderdaad, de cijfers zijn alarmerend. Het aantal nieuwe bevestigde besmettingen verdubbelde afgelopen week bijna: 2.588 nieuwe coronagevallen kwamen erbij. Er zijn in Nederland inmiddels 242 actieve ‘clusters’ – minimaal drie besmettingen die met elkaar te maken hebben – gevonden; vorige week waren dat er nog 133. En het aantal ziekenhuisopnames verdubbelde ook. Deze week werden er 44 patiënten met corona opgenomen, ten opzichte van 21 vorige week.

Over dat laatste zal minister De Jonge zich het meeste zorgen maken. Hoewel het aantal coronabesmettingen al weken groeit, bleef het aantal ziekenhuisopnames de afgelopen tijd stabiel: het waren er één à twee per dag, met een enkele uitschieter naar vijf. „Een goed teken”, noemde De Jonge dat vorige week nog in een brief naar de Kamer. Het actuele aantal ziekenhuisopnames ligt overigens nog ruim onder de ‘alarmbellengrens’ (minimaal 120 binnen drie dagen). Maar wie in het ziekenhuis terechtkomt, is doorgaans twee weken eerder besmet geraakt – de echte groei moet dus nog komen.

Regionale maatregelen

Haagse bronnen melden NRC dat het kabinet overweegt nieuwe maatregelen in te voeren. Het zou dan gaan om regionale maatregelen in de heftigste coronabrandhaarden. Donderdag wordt hierover een besluit genomen.

Die coronabrandhaarden zijn niet moeilijk te vinden: met name in Rotterdam (bijna 800 nieuwe besmettingen in de afgelopen twee weken) en Amsterdam (563 besmettingen) loopt het aantal besmettingen snel op. In Rotterdam is de situatie het meest alarmerend: vanaf begin juli verdubbelt het aantal besmettingen daar elke week.

Sinds deze week zijn er ook in Den Haag (270 besmettingen in twee weken) meerdere uitbraken. In Utrecht en Breda loopt het aantal ook gestaag op (zo’n 120). Deze vijf steden zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer de helft van het aantal nieuwe besmettingen. Rond deze plaatsen kleurt de kaart op de site van het RIVM langzaam donkerder, wat betekent dat het aantal besmettingen toeneemt. In het oosten van het land blijft de kaart juist opvallend licht – daar worden nauwelijks besmettingen gevonden.

Horecabezoek

Aantal nieuwe besmettingen

Aandeel jongeren gegroeid

Met name Rotterdam en Amsterdam hebben te maken met meerdere grotere brandhaarden, die vaak verband houden met feestjes, horecabezoek en familiebijeenkomsten zoals bruiloften of begrafenissen. Twintigers worden opvallend vaak positief getest. De afgelopen twee weken was bijna een kwart van de besmette personen tussen de twintig en dertig jaar oud.

In Amsterdam en Rotterdam bestaan er daarom zorgen over het begin van het nieuwe studiejaar. Er zijn meerdere clusters gevonden die gelieerd zijn aan studenten. Zo zijn alle ontgroeningen van de Amsterdamse studentenvereniging A.S.C. A.V.S.V. stilgelegd, nadat vier (aspirant-)leden met het coronavirus besmet bleken. In Rotterdam zijn enkele leden van studentencorps RSC/RVSV besmet geraakt, en eerder testten tientallen geneeskundestudenten van de Erasmus Universiteit positief voor corona.

Bron- en contactonderzoek

De GGD’s proberen brandhaarden te doven door de bron van de besmetting te achterhalen en de contacten van een besmet persoon te monitoren. Maar deze werkwijze piept en kraakt. GGD-regio Rotterdam Rijnmond stelt dat er nu nog voldoende capaciteit is, maar dat ze zich zorgen maakt als het aantal besmettingen blijft toenemen. In totaal heeft de GGD-regio tussen de vijftig en zestig medewerkers om het bron- en contactonderzoek te doen. Daarnaast zijn er elke dag 53 extra medewerkers aan het team toegevoegd. Die komen uit een landelijke pool van medewerkers die kunnen bijspringen bij grote uitbraken. De landelijke GGD GHOR heeft in totaal 550 fte aan extra medewerkers. Op dit moment wordt minder dan 100 fte daarvan ingezet, stelt een woordvoerder. Acht GGD-regio’s maakten dinsdag gebruik van de landelijke pool - het getal fluctueert dagelijks.

De afgelopen maanden wisten GGD’s bij ongeveer de helft van de besmettingen een waarschijnlijke bron vast te stellen. Afgelopen week was dat maar voor 30 procent – het aantal besmettingen was in een aantal regio’s zo groot dat de administratie van het bron- en contactonderzoek achterstand opliep. Behalve de toenemende aantallen is de grootte van de netwerken ook een complicerende factor – soms gaat het om tientallen ‘nauwe contacten’.

Met medewerking van Erik van Gameren en Mark Lievisse Adriaanse.