Het Holland van André en het Nederland van Hamza, Mina en Malika

Zap Teade Walma gaf vijftien jaar geleden les aan vluchtelingen in Amsterdam. Onlangs hield hij een reünie. De mooie documentaire daarover is van een troostrijke alledaagsheid.

Docent Teade Walma gaf vijftien jaar geleden les aan vluchtelingenkinderen. Hij spoort ze via sociale media op en organiseert een reünie.
Docent Teade Walma gaf vijftien jaar geleden les aan vluchtelingenkinderen. Hij spoort ze via sociale media op en organiseert een reünie. Beeld KRO-NCRV

‘Er wordt heel wat afgelachen op de boot”, zegt André van Duin, geheel volgens de televisieregel dat je best hardop mag zeggen wat de kijker allang heeft kunnen zien. In de tweede reeks van de Omroep Max-zomerserie Denkend aan Holland maken André van Duin en Janny van der Heijden (ook een duo in Heel Holland Bakt) opnieuw boottochtjes door Nederland. Het zijn recreatieve dagtripjes verheven tot kabbelende slow-tv. In de eerste aflevering vaart het duo langs de grote huizen aan de Vecht en over de Loosdrechtse Plassen. Ondertussen lekker zwaaien naar de mensen op de kade.

Toegegeven, er wordt (met name door Van der Heijden, de ‘expert’ van het duo) behoorlijk met feitjes gestrooid, over de dure landhuizen die welgestelde Amsterdammers hier in de zeventiende eeuw lieten bouwen om de stad uit te vluchten, over hoe de Loosdrechtse Plassen zijn ontstaan (er werd turf afgestoken) maar veel nieuws steek je niet op. Van Duin blijkt drie decennia geleden aan de Vecht te hebben gewoond, ze varen langs de villa met rieten dak waar hij woonde. André: „Oh, het dak mag wel gedaan worden, zie ik.”

Spannend wordt het even wanneer het duo met de grote boot onder een lage brug door moet. André: „Heb jij je verzekeringspapieren bij de hand, Janny?” (Spoiler: het past net.)

Wereldvreemd

Het mooie van al die pracht langs het water is dat je er „gratis en voor niets van kunt genieten”, aldus Van Duin. Een beetje wereldvreemd is hij dan wel, want je moet toch een kapitale sloep tot je beschikking hebben om net zo van het water te kunnen genieten als André en Janny doen.

André van Duin en Janny van der Heijden ontdekken Nederland vanaf het water in ‘Denkend aan Holland’. Beeld Omroep Max

Een paar keer gaan de twee aan wal, voor een ontbijtje op een chic landhuis of om een dame te helpen op haar landgoed met het besproeien van de nieuwe heesters. Maar verder blijf je vanaf de boot toch op afstand. In feite doet het landschap alleen dienst als setting voor de kwebbelgesprekjes tussen Van Duin en Van der Heijden. Traag glijdt het Nederland van André en Janny voorbij, als vlakke decorstukken bij hun praatjes.

Een heel ander, veel rijker beeld van Nederland geeft 2Doc: De Wijde Wereld. Deze documentaire van regisseur Sherman de Jesus volgt docent Teade Walma, die vijftien jaar geleden les gaf op een school voor vluchtelingen in Amsterdam. De verhalen van de leerlingen, die toen nog geen of weinig Nederlands spraken, maakten diepe indruk op Walma. Hij maakte indertijd een fotoboek dat hij bewaarde. Nu, jaren later, heeft hij via sociale media iedereen opgezocht en organiseert hij een reünie.

Aan het begin van de documentaire zit Walma klaar in een leeg lokaal. Je hoort hem denken: zitten de oud-leerlingen hier eigenlijk wel op wachten? „Ze kunnen ook zeggen: we kennen je amper, je bent een vage schim uit het verleden.” Dat blijkt wel mee te vallen, het samenzijn ontroert, er rollen zelfs enkele tranen. En Walma valt helemaal natuurlijk terug in zijn rol als onderwijzer van de groep: „Wie van jullie kent eigenlijk nog het schoollied?”

Over de reünie en de school gaat het eigenlijk maar kort. Centraal in de documentaire staan verhalen van drie oud-leerlingen: Hamza, Mina en Malika. Ze vertellen onder andere over hoe het is om je moeder achter te laten op de grens, over een oom die voor de ogen van je moeder is doodgeschoten, over hoe moeilijk het is om je rol te vinden in een nieuw land. Maar vooral gaat het over het heden: over op uitwisseling gaan naar Uruguay, over vader worden, over de olie verwisselen van je auto, een potje ganzenbord spelen. Het is troostrijke alledaagsheid. En anders dan bij Denkend aan Holland heb je in De Wijde Wereld daadwerkelijk het gevoel voorbij de voordeur te komen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.