Hoe The Dude werd gedupeerd door Big Tech

Facebook Een website met quotes uit de film The Big Lebowski werd zomaar geblokkeerd door Facebook. Op zoek naar gerechtigheid bij een techbedrijf dat de handhaving van zijn huisregels automatiseerde.

Quotes gegenereerd door zoekmachine thebiglebow.ski konden maandenlang niet gedeeld worden op Facebook en Instagram.
Quotes gegenereerd door zoekmachine thebiglebow.ski konden maandenlang niet gedeeld worden op Facebook en Instagram. Beeld van www.thebiglebow.ski

Cultfilm The Big Lebowski (1998, geregisseerd door de Coen-broers) vertelt het verhaal van The Dude: een oude hippie die geen vlieg kwaad doet, maar speelbal wordt van machten groter dan hemzelf. The Dude vult zijn dagen compleet tevreden met blowen, bowlen, badderen en het nuttigen van White Russians. Maar het kabbelende bestaan van deze Californische Oblomov – op slippers, altijd gehuld in een badjas en briljant vertolkt door Jeff Bridges – wordt ruw verstoord als twee kleerkasten op een dag zijn deur intrappen, hem bedreigen en op zijn perzische tapijt plassen. Die daad sleurt The Dude mee in een plot vol misverstanden en kleurrijke bijfiguren. En op het eind, na zijn vreemde avonturen, blijkt alle heisa – spoiler – voor niets te zijn geweest.

Dit verhaal gaat niet over The Big Lebowski, maar over thebiglebow.ski, een zoekmachine voor quotes uit de film, die ruim twintig jaar na zijn verschijning nog steeds een trouwe schare fans heeft. Net als in de film worden de website en haar oprichter Hans de Zwart een speelbal van machten die zich om onduidelijke redenen bemoeien met hun kabbelende bestaan. En net als in de film blijkt de hele plot te berusten op een misverstand. Maar voordat dat duidelijk wordt, heeft De Zwart een zoektocht van maanden vol frustratie en wonderlijke wendingen achter de rug.

Aanstootgevend?

Het verhaal begint wanneer thebiglebow.ski wordt geblokkeerd door Facebook. Hans de Zwart, net als The Dude een oud-activist die het wat rustiger aan is gaan doen, heeft de site half mei in zijn vrije tijd online gezet. De oud-directeur van burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is een groot fan van The Big Lebowski. Het valt hem op dat er geen goeie zoekmachine bestaat voor uitspraken uit de film. „Terwijl ongeveer elke zin uit het script een legendarische quote oplevert”, aldus De Zwart. Dus bouwt hij die zoekmachine in een week, inclusief de mogelijkheid om een gevonden quote te delen op sociale media.

Dan zegt Facebook: nee. Gebruikers die hun favoriete Big Lebowski-quote willen delen op het sociale netwerk krijgen de melding: „Je chatbericht kan niet worden verstuurd omdat het inhoud bevat die andere personen op Facebook als aanstootgevend hebben gerapporteerd.” Ook dochterbedrijf Instagram blokkeert de site. Wie heeft hem gerapporteerd? En waarom? Die vragen zetten De Zwart op een zoektocht naar gerechtigheid.

All the Dude ever wanted… was his rug back.” – The Dude

De Zwart wil een klacht indienen, maar dat gaat alleen als hij een Facebookaccount heeft. Als digitale burgerrechtenactivist zit hij niet op sociale media, omdat hij zo min mogelijk wil bijdragen aan de surveillance-economie. Toch maakt hij een account aan.

Hij windt zich gelijk op over het feit dat Facebook zijn naam verpest. Het bedrijf verandert zijn naam naar ‘Hans De Zwart’, met een hoofdletter D. Een kleine ergernis, maar het staat voor De Zwart voor iets groters: „Het is de arrogantie van een groot Amerikaans bedrijf dat zich niet bekommert om de juiste spelling van de namen van miljoenen Nederlandse gebruikers.”

Lees ook dit interview met Hans de Zwart: ‘De risico’s op internet zijn groter dan ooit’

Dan blijkt Facebook de klacht die De Zwart denkt te kunnen indienen niet te zien als klacht, maar als een „ervaring”. De kans dat Facebook ernaar kijkt is klein. Bovenaan het klachtenformulier staat dat het bedrijf niet kan ingaan op individuele klachten, maar dat ze worden gebruikt om „de manieren waarop we Facebook veilig houden te verbeteren”. Als hij eenmaal zijn klacht heeft ingediend, krijgt hij een automatisch antwoord: „Thank you for your experience.”

Het wordt De Zwart na een paar weken wachten duidelijk dat niemand bij Facebook naar zijn klacht gaat kijken. Nog steeds weet hij niet wat er „aanstootgevend” aan zijn site is en waarom hij wordt geblokkeerd.

Facebook ziet de klacht van Hans de Zwart niet als een klacht, maar als een ervaring

Geautomatiseerd besloten

Facebook en Instagram zijn uitgegroeid tot onmisbare communicatieplatforms. Het zijn plekken waar miljarden mensen informatie en nieuws delen. En voor talloze online-ondernemingen vormen de sites de enige methode om klanten te benaderen. Daarom is het belangrijk dat informatie op Facebook en haar dochterondernemingen op een transparante en eerlijke manier zijn weg vindt naar gebruikers. En dat er een fatsoenlijke klachtenprocedure bestaat voor mensen wier website om wat voor reden dan ook wordt geblokkeerd.

De macht van de grote internetplatforms, en de verantwoordelijkhei die hun machtspositie met zich meebrengt, was niet voor niets onderwerp van de Big Tech-hoorzitting van afgelopen week in het Amerikaanse Congres. Als digitale burgerrechtenactivist is De Zwart goed op de hoogte van deze discussie, dus begint hij een logboek waarin hij zijn pogingen om duidelijkheid te krijgen bijhoudt.

„Don’t run away from this, Dude! Goddamnit, this affects all of us! Our basic freedoms.” – Walter

Halverwege juni probeert De Zwart een advertentie aan te maken voor zijn site. Hij heeft gelezen dat Facebook misschien wél naar klachten wil luisteren als je er advertentie-euro’s besteedt. Hij maakt een zo onschuldig mogelijke advertentie en betaalt 5 euro om hem te verspreiden onder gebruikers van het netwerk.

De advertentie wordt geweigerd – „this ad contains or refers to content that has been blocked by our security systems (#1885260)”, meldt Facebook. De Zwart heeft geen idee waar de foutcode voor staat. Om een klacht te kunnen indienen moet hij eerst akkoord gaan met vier sets aan juridische overeenkomsten. Dat doet hij, ongelezen. Maar na het rapporteren van het probleem krijgt hij opnieuw geen enkele indicatie dat Facebook voornemens is iets met zijn klacht te doen. „Thanks for helping us improve!” meldt het platfom blij.

De homepage van thebiglebow.ski

„Ik heb er nu een probleem bij gekregen”, noteert hij in zijn logboek. „Ik wil mijn 5 euro terug, maar kan geen enkele manier vinden waarop dat lukt.”

Hij bedenkt dat hij het ook gewoon kan laten zitten. Natuurlijk gaat het hem niet om die 5 euro, maar om het principe. Ondertussen tikt hij zich een RSI-hand om alle instellingen zo privacyvriendelijk mogelijk te houden.

This whole fucking thing — I could be sitting here with just pee-stains on my rug.” – The Dude

Waarom maakt hij zich zo druk? De Zwart ziet „arbitraire (om niet te zeggen totalitaire) beslissingen van het bedrijf” als een ernstige beperking van onze vrijheid, zo mailt hij aan de verslaggever van NRC. Juist omdat zoveel mensen afhankelijk zijn van Facebook.

Hij vindt de blokkade bovendien „belachelijk disproportioneel”. Pagina’s van de website die evident geen enkele huisregel en ook niemands auteursrecht overtreden, kunnen niet gedeeld worden. Daarbij begrijpt De Zwart niet waarom het voor gewone internetgebruikers bijna onmogelijk is om verhaal te halen bij Facebook. Er moet een fatsoenlijke klachtenprocedure voor eigenaren van websites komen, vindt hij. Een procedure waarvan ook mensen zonder Facebookaccount gebruik kunnen maken.

Profetische woorden

„Het lijkt erop dat dit soort problemen alleen door Facebook worden opgepakt als het ze media-technisch of politiek kapitaal kost”, besluit De Zwart zijn e-mail.

Het blijken profetische woorden. Als de verslaggever de zaak eind juli voorlegt aan een woordvoerder van Facebook, is het probleem binnen een paar dagen verholpen. Niemand heeft zijn site aangegeven vanwege „aanstootgevend” materiaal - net als de film draait om een ontvoering die nooit heeft plaatsgevonden. De site is al die tijd ten onrechte „door onze geautomatiseerde tools” aangezien voor spam, aldus de woordvoerder. „Onze excuses voor het ongemak.”

Thebiglebow.ski kan inmiddels volop gedeeld worden op Facebook: een bitterzoete overwinning. „Als dit met mij gebeurt, dan mag ik ervan uitgaan dat dit met (tien- of honderd-)duizenden andere mensen ook gebeurt”, aldus De Zwart.

Het eind van de film is net zo bitterzoet. The Dude heeft een mooier kleed gekregen, maar verliest een vriend. Hans de Zwart heeft zijn 5 euro nog steeds niet terug.