Stop, doe het niet!

Vanuit de Verenigde Staten schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: de wetenschap doet het niet beter dan het vrije leven, blijkt uit een tv-serie.
Illustratie Eliane Gerrits

Er is geen belangrijker beslissing in het leven dan je partner kiezen, zeker als je kinderen wilt. We zijn allemaal het resultaat van zo’n 4 miljard jaar aan partnerkeuzes. Maar in de praktijk blijkt het gemakkelijker een kerncentrale te bouwen of een mens op de maan te zetten dan een geschikte huwelijkspartner uit te zoeken. De eerste twee gaan meestal goed, terwijl in Amerika iedere twaalf seconden een huwelijk strandt.

Mijn guilty pleasure deze zomer is de tv-serie Married at First Sight, ondertussen in zijn elfde seizoen. De premisse is even eenvoudig als angstaanjagend. Een aantal vrijwilligers springt ongezien in het huwelijksbootje. Pas tijdens de ceremonie zien ze hun levenspartner, op het moment dat ze het ja-woord uitspreken te midden van vrienden en familie. Ze vertrouwen hierbij op de inzichten van de wetenschappelijke ‘experts’, onder wie een kapelaan, een socioloog en een seksuoloog. Leidende gedachte hierbij is dat, statistisch gezien, gearrangeerde huwelijken veel succesvoller zijn. Maar ja, de werkloosheid onder galeislaven is ook laag.

Het programma volgt de stellen acht weken lang, te beginnen met de ongemakkelijke huwelijksnacht waarvan de kijker weinig intieme details bespaard blijven, en eindigt met decision day. Want na acht weken kunnen de echtelieden alsnog van elkaar af.

Omdat er zoveel van deze beslissing afhangt, gaan alle ontwikkelingen in een snelkookpan. We zien de scènes uit een huwelijk gecomprimeerd tot twee maanden. Zo raakt schooljuffrouw Amber in paniek omdat haar Matt zonder trouwring nachtenlang de hort opgaat. En dan zijn er Beth en Jamie, die er een wedstrijd van maken elkaar tot op het bot te kwetsen. Een stel dat tot mijn verbijstering, voorgoed – nou ja, nog steeds – voor elkaar kiest.

Het resultaat van dit programma is teleurstellend, zeker voor de experts die ingrijpen en bijsturen als ontwikkelingen niet de ‘goede’ kant op gaan. Uiteindelijk zijn nog maar 9 van de 34 koppels bij elkaar. En het programma is pas tien jaar oud. De wetenschap doet het dus niet beter dan het vrije leven.

Deze serie moet pijnlijk zijn voor getraumatiseerde kinderen uit crisishuwelijken. Het geschreeuw, de klappen, de verknoeide vakanties. Waar is het allemaal goed voor geweest? Ik wil op ieder moment ingrijpen en zeggen: nee, doe het niet. Zoals in het gedicht I Go Back to May 1937 van de Amerikaanse schrijfster Sharon Olds. De verteller ziet haar ouders staan voor de poorten van hun universiteit. Fris en zelfverzekerd. Ze gaan afstuderen en trouwen. Het gedicht eindigt als volgt:

Ik wil naar hen toe gaan en zeggen Stop,/ doe het niet – ze is de verkeerde vrouw,/ hij is de verkeerde man, je gaat dingen doen/ die je je niet kunt voorstellen dat je die ooit zou doen,/ je gaat kinderen slechte dingen aandoen,/ je gaat lijden op manieren waar je nog nooit van gehoord hebt,/ […] maar ik doe het niet. Ik wil leven. Ik/ til ze op als waren het mannen- en vrouwenpoppen van papier/ en stoot hun heupen tegen elkaar/ als vuurstenen, die ik wil laten vonken. Ik zeg,/ Doe wat je gaat doen, en ik zal erover vertellen.

Reacties naar pdejong@ias.edu