20 procent bedrijven controleert niet met welk uitzendbureau het zaken doet

Arbeidsmigranten Uitzendbureaus spelen een cruciale rol in hoe arbeidsmigranten behandeld worden. Eén op de vijf bedrijven die migranten inhuren, voeren daar geen controles op uit. „Het lijkt alsof ze bewust wegkijken.”

Het 'Poolse' winkeltje op de oude luchtmachtbasis in het Duitse Weeze, waar arbeidsmigranten in barakken wonen.
Het 'Poolse' winkeltje op de oude luchtmachtbasis in het Duitse Weeze, waar arbeidsmigranten in barakken wonen. Foto Merlin Daleman

Eén op de vijf bedrijven voert geen controles uit bij het selecteren van een uitzendbureau en het ingehuurde personeel. Deze bedrijven werken met flexibele arbeidskrachten, onder wie arbeidsmigranten. Dat blijkt uit een enquête van marktonderzoeker Team Vier, in opdracht van FairWork, een ngo die arbeidsmigranten adviseert over hun rechten en klachten bijhoudt. Aan het onderzoek deden vijfhonderd bedrijven mee.

Lees ook: ‘Het is alsof bedrijven wegkijken van misstanden’

Volgens Francien Winsemius, woordvoerder van FairWork, zijn „de problemen misschien nog wel groter dan we dachten”. Ze zegt dat het lijkt alsof Nederlandse bedrijven soms bewust wegkijken van de dingen die misgaan. „Het is van belang dat bedrijven weten met welk uitzendbureau ze samenwerken en of daar sprake is van misstanden. Maar we zien in de enquête terug dat veel bedrijven daar niet mee bezig zijn, of soms zelfs niet zeggen te weten dat ze bijvoorbeeld de identiteit van arbeidsmigranten moeten controleren. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat veel bedrijven door het inhuren van arbeidsmigranten via een uitzendbureau ook hun verantwoordelijkheid uitbesteden.”

Uitzendbureaus spelen een cruciale rol in het plaatsen van arbeidsmigranten. In Nederland zijn ruim 14.000 uitzendbureaus, 1.000 van hen zijn lid van een brancheorganisatie. Sinds de coronacrisis zijn leef- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten die voor deze uitzendbureaus werken in het nieuws nadat honderden migranten besmet raakten met het coronavirus – voornamelijk in de vleesverwerkende industrie.

Daarop besloot het kabinet een commissie onder leiding van oud SP-leider Emile Roemer advies te vragen over de situatie van de circa 400.000 arbeidsmigranten in Nederland. Een opvallende bevinding in het advies is dat niet alle uitzendbureaus de contactgegevens van arbeidsmigranten registreren. Vaak is niet bekend waar iemand woont en werkt.

Volgens Roemer zorgen „malafide uitzendbureaus” voor oneerlijke concurrentie op de markt. Ook is vaak onduidelijk wie verantwoordelijk is. Bedrijven die arbeidsmigranten inhuren, wijzen naar het uitzendbureau en de uitzendbureaus leggen de verantwoordelijkheid bij het bedrijf. Daarom moet volgens Roemer de hele keten juridisch verantwoordelijk worden, waardoor de bedrijven, uitzendbureaus en tussenpersonen aansprakelijk worden voor de arbeidsomstandigheden.

Onbekende checklist

Uit het onderzoek van FairWork blijkt ook dat slechts een kwart van de ondervraagde bedrijven bekend is met de checklist Werken met Uitzendbureaus van de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (voorheen Arbeidsinspectie). De checklist is in 2017 ingevoerd om bedrijven te helpen bij de beoordeling of zij op een gezo nde, eerlijke en veilige manier met uitzendkrachten werken. Van de bedrijven die bekend zijn met de checklist, geeft 45 procent bovendien aan er nooit gebruik van te maken.

Volgens Francien Winsemius zou het een goede stap zijn om te verbieden dat mensen zijn in te huren via een uitzendbureau, zoals mogelijk in Duitsland gaat gebeuren. Na grootschalige corona-uitbraken onder arbeidsmigranten in de Duitse slachterijen besloot de regering dat vanaf 2021 alleen nog in die vleesfabrieken gewerkt mag worden met een vast contract. „Arbeidsmigranten moeten een sterkere arbeidspositie krijgen.”