Antilichaam voorkomt infecties door RS-virus

Geneeskunde Wereldwijd sterven duizenden kinderen aan luchtweginfecties veroorzaakt door het RS-virus. Een antilichaam kan kinderen ‘s winters beschermen.

Te vroeg geboren baby’s kunnen preventief antilichamen tegen het RS-virus krijgen.
Te vroeg geboren baby’s kunnen preventief antilichamen tegen het RS-virus krijgen. Foto Martin Valigursky/Getty

Voor het eerst is er een toegankelijk middel in zicht dat luchtweginfecties door het RS-virus kan voorkomen. Wereldwijd overlijden er jaarlijks ruim 100.000 kinderen aan dit virus.

Het nieuwe middel is een antilichaam waarvan een deel zo is veranderd dat het langer in het bloed blijft. Hierdoor is één injectie voldoende om kinderen een hele winter te beschermen tegen het RS-virus. Dat concludeert een internationaal onderzoeksteam afgelopen vrijdag in the New England Journal of Medicine.

„Een prachtig onderzoek”, reageert kinderarts en infectioloog-immunoloog Louis Bont van het UMC Utrecht. „Dit middel verandert alles.” Het RS-virus komt iedere winter veel voor en bijna alle kinderen onder de twee jaar komen met het virus in contact. Jaarlijks belanden in Nederland 2.000 van hen in het ziekenhuis. Een RS-virusinfectie begint als verkoudheidje maar kan tot ernstige benauwdheid leiden. Dat geeft iedere winter grote druk op de kinder-IC’s. Ook voor ouderen kan het virus gevaarlijk zijn. In sommige seizoenen sterven er meer ouderen aan een infectie met het RS-virus dan aan de griep.

Lees ook: Vaccinstrijd om het verraderlijke RS-virus

In Nederland overlijden er jaarlijks één of twee kinderen aan het RS-virus. In lagere inkomenslanden ligt het sterftecijfer hoger. Naar schatting sterven er wereldwijd zo’n 118.000 kinderen onder de 5 jaar aan lagere luchtweginfecties veroorzaakt door het RS-virus. In de leeftijdscategorie 1 tot 4 jaar is het de belangrijkste doodsoorzaak na malaria.

Omdat er geen medicijn of vaccin tegen RS-virusinfecties is, kunnen artsen vooralsnog alleen symptomen behandelen van kinderen die in het ziekenhuis belanden. Te vroeg geboren kinderen en kinderen met longproblemen kunnen preventief het antilichaam palivizumab krijgen. Nadeel van dit middel is dat het snel uit het bloed verdwijnt. Baby’s hebben daarom van november tot en met maart iedere maand een nieuwe injectie nodig. Het kost ongeveer 100.000 euro om één opname te voorkomen.

Het is nog niet bekend wat het nieuwe antilichaam zal kosten. „De fabrikant heeft al wel laten weten dat het een ‘vaccinachtige’-prijs zal zijn. Ik ga daarom uit van zo’n 200 euro per injectie”, zegt hoogleraar Bont. „Misschien dat we dat in Nederland nog wel kunnen betalen maar dit middel zal niet de oplossing voor het wereldwijde RS-probleem zijn”, zegt Puck van Kasteren, die als viroloog bij het RIVM onderzoek doet naar het RS-virus. Volgens Bont kan dat alleen als de WHO het middel besluit op te kopen en gratis ter beschikking te stellen aan de bevolking.

Het internationale onderzoeksteam voerde de studie uit onder 1.453 te vroeg geboren kinderen in 23 landen. Bijna 1.000 van hen kreeg het nieuwe antilichaam, nirsevimab. De rest kreeg een placebo. In de winter die volgde, moesten acht kinderen uit de nirsevimab-groep worden opgenomen in het ziekenhuis. In de kleinere placebogroep waren dit er twintig. In totaal belandden vijf kinderen op de IC en vier moesten er beademd worden. Die negen kinderen hadden allemaal een placebo gekregen.

Momenteel bekijken de wetenschappers of het middel ook bij op tijd geboren kinderen veilig en effectief te gebruiken is. „Ik heb geen reden om aan te nemen waarom dat niet zo is, maar dat moet wel worden uitgezocht”, zegt Bont. Daarna moet de Gezondheidsraad bepalen of het middel kosteneffectief is. „Dat het RS-virus een ernstig maatschappelijk probleem is, is duidelijk.”

Het middel is een passief vaccin, wat betekent dat het lichaam geen geheugen tegen de infectie opbouwt . “Het zou kunnen dat we niet eens een ander vaccin voor kinderen nodig hebben”, zegt Bont. Het RS-virus veroorzaakt de grootste problemen in de eerste winter en die tijd kan nirsevimab overbruggen. Voor ouderen is dat een ander verhaal. “Het is ondenkbaar dat we dit middel aan volwassenen gaan toedienen, omdat het per kilogram wordt gedoseerd. Daarmee wordt het veel te duur.” Voor hen zou het zinvol zijn om een eigen vaccin te ontwikkelen .