Dansen in het bos, tot het blauwe zwaailicht opdoemt

Nachtleven Nu nachtclubs dicht zijn en festivals afgelast, vinden wekelijks door het hele land illegale feestjes plaats in de buitenlucht. De clubs zeggen de oplossing te zijn en willen weer open.

Bezoekers van een rave bij het Science Park in Amsterdam keren huiswaarts nadat de rave werd stilgelegd door de politie, zaterdagavond.
Bezoekers van een rave bij het Science Park in Amsterdam keren huiswaarts nadat de rave werd stilgelegd door de politie, zaterdagavond. Foto Simon Lenskens

Het is niet druk op de A9 richting Haarlem. Het is 00.30 uur op zaterdagavond en de oplettende automobilist merkt dat opvallend veel auto’s bij de afslag Haarlem-Zuid de snelweg verlaten. Er is die avond een illegale rave bij het Haarlemmermeerse Bos, bekend als het terrein van festival Mysteryland. De precieze parkeerplek is een paar uur eerder met coördinaten bevestigd via een besloten Instagramaccount, dat zo’n 3.000 volgers heeft. „ Hier wordt (sic) je ontvangen door mensen die je de locatie geven van het feest.”

De organisatie waarschuwde nog om niet te vroeg te komen – een nachtelijke file zou immers de aandacht van de politie trekken – maar tientallen automobilisten hebben dit duidelijk niet meegekregen. Nog voordat de parkeerplek goed en wel open is, worden de bomen blauw verlicht door politiezwaailichten. Via een luidspreker wordt iedereen gemaand te vertrekken.

Inmiddels is Plan B in werking getreden. De organisatie stuurt coördinaten van een alternatieve locatie. De klemmende opdracht: let goed op met parkeren. „Dit keer echt luisteren! (…) wordt het ontdekt, dan moeten we een nieuwe datum plannen.” De routeplanner leidt naar een parkeerterrein bij het Amsterdamse Bos, waar groepjes jongeren bij ruim twintig geparkeerde auto’s staan. Er klinkt gelach en het gerinkel van flessen, af en toe onderbroken door het luide gesis van een lachgasspuit. Een politiewagen zonder zwaailichten komt al poolshoogte nemen; een omineus teken voor de circa vijftig feestgangers die het bos in lopen. Er worden lachgasflessen meegezeuld en van anderhalve meter is op het bospad geen sprake.

Nog voor de beoogde feestlocatie - een viaduct onder de snelweg - in zicht is, komt een andere groep al terug. Er klinkt gemopper, het Instagram-account zou geïnfiltreerd zijn door de politie. De muziek heeft nog geen vijf minuten aangestaan. Een groepje jongeren blijft nog wat hangen, maar de muziek gaat niet meer aan. Via Instagram bevestigt de organisatie: helaas, geen feest meer vanavond.

Lees ook: Nachtclubs willen van het slot

Strandfeesten

De rave-poging in het Haarlemmermeerse Bos staat niet op zichzelf. Diezelfde avond rolt de politie een feest op onder een viaduct in Deventer, waar 150 man op afkwam. Afgelopen weekend staakte de politie nog grotere feesten op het strand bij ’s Gravenzande en op de Rotterdamse Maasvlakte, en bij het Amsterdamse Science Park. Hoeveel feesten in de rest van het land wel zijn doorgegaan, blijft gissen. Een woordvoerder van de korpsleiding van de politie heeft geen cijfers, maar bevestigt dat er ieder weekend in buitengebieden door het hele land illegale feestjes worden georganiseerd.

Op 13 juni vond voor zover bekend de grootste rave plaats sinds de uitbraak van het coronavirus. Die nacht troffen agenten enkele honderden feestgangers aan in een bos bij Hoofddorp. Een van de organisatoren wil er over vertellen, maar zonder naam, omdat hem een boete van 390 euro en een aantekening op zijn strafblad boven het hoofd hangt. „Voor ‘Hoofddorp’ hadden we al een paar andere feestjes gegeven; de eerste op Koningsdag, en in mei nog twee andere. Het is allemaal vrij eenvoudig: met een groep van dertig vrienden verzamelen we ergens in een bos of in een loodsje. Iedereen neemt z’n eigen biertje mee en dan gaan we lekker plaatjes draaien. Wij sturen uitnodigingen via WhatsApp en zorgen voor de apparatuur.”

Foto van de rave in Hoofddorp. Op het feestje in het bos kwamen zeker vijfhonderd bezoekers af. Foto organisator rave Hoofddorp

Veel organisatoren werken in de evenementen- en muziekindustrie. „Je mist toch je werk en de sociale contacten die daarbij horen. We doen dit omdat we het leuk vinden en vragen er geen geld voor.”

Bij het organiseren van een ‘illegale’ komt nogal wat voorbereiding kijken. In de weken voorafgaand aan het feest kwam de vriendengroep die het organiseerde bij elkaar om te plannen. „Iedereen mocht geschikte plekken voorstellen, en daar wordt dan een selectie uit gemaakt. Eerst rijden we er overdag een keer langs om te verkennen. Is het niet te dicht bij huizen? Kun je er parkeren? Laten er geen mensen nog laat op de avond hun hond uit? Het doel is natuurlijk wel om zo lang mogelijk onopgemerkt te blijven.” Ook na zonsondergang wordt de locatie nog eens geïnspecteerd. „Dat bos in Hoofddorp konden we prachtig uitlichten, en het was groot genoeg voor de 150 man die we vooraf verwachtten.”

Ambulance binnen twee minuten

De illegale buitenfeesten komen in de plaats van clubavonden en festivals. Toen het kabinet op zondag 15 maart de horeca tot nader order sloot, verwachtte eigenaar Jorn Lukaszczyk van Club Basis in Utrecht dat de schade beperkt zou blijven. „Een week of twee, dacht ik toen, en daarna kunnen we weer open met maatregelen en contactonderzoek.” Dit bleek niet het geval. Cafés en restaurants mochten op 1 juni onder voorwaarden weer open; met een maximum aantal bezoekers – die bovendien verplicht aan een tafel moeten zitten. Ook voor de veel grotere nachtclubs gelden deze regels. „Maar op een kruk zitten; daarvoor kom je als bezoeker niet naar een club”, aldus Lukaszczyk. Bovendien is op die manier werken volgens hem „financieel onhoudbaar”.

Samen met andere clubeigenaren voert Lukaszczyk de lobby van Nederlandse nachtclubs aan in het collectief Nachtbelang, waar ook Koninklijke Horeca Nederland aan deelneemt. Er wordt gesproken met leden van het Outbreak Management Team en de Tweede Kamer om in ieder geval vanaf 1 september weer open te mogen. Met een eigen protocol hoopt de branche weer bezoekers te kunnen toelaten. Daarin wordt een tijdelijke beperking van het aantal bezoekers voorgesteld, naast een maximumleeftijd van 35 jaar, vanuit het idee dat jongeren bij een besmetting een relatief kleine kans hebben om op de intensive care te belanden. Daar tegenover staat dat op de dansvloer de anderhalvemeterregel wordt losgelaten – op voorwaarde dat clubs extra goed geventileerd worden.

„In Nederland stellen we zeer hoge eisen aan ventilatie in clubs”, stelt Lukaszczyk. „Bij een illegale in een kraakpand of een loods heb je dat niet. En daar mag bovendien geen deur o pen, uit angst voor geluidsoverlast en om ontdekt te worden. Ook bestaat door onze kaartverkoop de hele infrastructuur rond contactonderzoek al – als er iemand ziek wordt, weten we meteen wie er die avond bij was. Op een illegale wordt dat niet bijgehouden, en denk maar niet dat iemand zelf toegeeft dat hij op een illegaal feestje was.”

Daarbij kan er volgens Nachtbelang in clubs onder toezicht worden gefeest, waar dat in de buitenlucht niet mogelijk is. „Bij ons is er deurbeleid, er wordt gelet op drank- en drugsgebruik en er staat binnen twee minuten een ambulance als er iets misgaat. Ik moet nog zien hoe lang het duurt voordat er in een of ander bos hulpdiensten aanwezig zijn als er iemand out gaat of een overdosis neemt.”

Lees ook: Nachtleven in zwaar weer

Luid gejuich

Zolang er niet georganiseerd gedanst kan worden, zijn de illegale raves voor club- en festivalliefhebbers het alternatief om bijeen te komen. „Mensen zijn het zat, en willen gewoon weer dansen”, zegt de organisator. „In Amsterdam gaat het in appgroepen en op Instagram rond: wie weet er nog een feestje dit weekend?” Ook nachtclubeigenaar Lukaszczyk merkt het in zijn eigen kennissenkring. „Jongeren laten zich niet langer tegenhouden en gaan toch feesten. Nu de clubs dicht zijn regelen ze het gewoon zelf. Als ik wil, kan ik elke week op een goed georganiseerd huisfeestje of een illegale staan. Dat kon voor de virusuitbraak echt niet.”

Hoe groot de feestbehoefte was, bleek uit de opkomst in Hoofddorp. „Aanvankelijk viel het met de aanmeldingen nog wel mee, maar op de dag zelf explodeerde het. Van alle kanten kwamen er mensen bij. Toen ik nog stond op te bouwen, stonden er al honderden mensen te wachten tot we konden beginnen. Er brak luid gejuich los toen de muziek aanging, Dat was echt schitterend”, zegt de rave-organisator.

Een melding van een ongeluk in de buurt zorgde er uiteindelijk voor dat de politie het bosfeest in Hoofddorp op het spoor kwam. Het was kwart voor twee ’s nachts toen politieauto’s het terrein opkwamen, waar zeker vijfhonderd mensen stonden te dansen. De organisatoren wisten weg te komen. „Wat we aan apparatuur konden dragen, namen we mee. De grote spullen zijn blijven liggen en in beslag genomen.”

Hoe bezoekers met de coronamaatregelen omgaan op een rave die hij organiseert, is ook wat de rave-organisator betreft hun eigen verantwoordelijkheid. „Je zag na al die maanden de behoefte aan intimiteit, om samen te zijn en elkaar te omhelzen. En dat gebeurde ook.”

Dat jongeren relatief minder risico lopen om op de IC te belanden, wil nog niet zeggen dat zij geen anderen kunnen besmetten, weet ook de organisator. „Je moet daarna doen wat jij denkt dat verstandig is. Als je weet dat familieleden tot de risicogroep behoren bijvoorbeeld. Wie niet ziek is of in de risicogroep valt, moet kunnen doen wat hij wil. Dat is beter dan dat we het hele land op slot gooien.”

De naam van de organisator is bij de redactie bekend.