Rechtbank Amsterdam: Poolse rechters niet onafhankelijk meer

Overlevering De Internationale Rechtshulpkamer wil eerst een oordeel van het Hof van Justitie van de EU voor ze een drugsverdachte overlevert aan Polen. Daar staat de rechtelijke macht onder grote druk.
Demonstranten bij het Hooggerechtshof in Warschau in mei. Op hun spandoek staat het woord 'moed'.
Demonstranten bij het Hooggerechtshof in Warschau in mei. Op hun spandoek staat het woord 'moed'. Foto Wojciech Olkusnik/EPA

De onafhankelijkheid van rechters in Polen is niet langer gewaarborgd, en daarom is het de vraag over Nederland nog wel verdachten moet overleveren aan het land. Dat stelt de Internationale Rechtshulpkamer (IRK) van de rechtbank in Amsterdam vrijdag. De IRK vraagt het Hof van Justitie van de Europese Unie nu om een oordeel uit te spreken.

De IRK gaat over overleveringsverzoeken uit andere EU-lidstaten en buigt zich momenteel over de zaak rond een Poolse drugsverdachte. Polen heeft om zijn overlevering gevraagd. Justitie in het Oost-Europese land wil hem vervolgen voor de invoer van 200 kilo soft- en harddrugs.

Omdat de rechtspraak in Polen steeds meer onder invloed van de regering staat, wil de IRK niet meteen het Poolse overleveringsverzoek inwilligen. Voor het orgaan een besluit neemt, wil het eerst van het Hof van Justitie weten of het „de overlevering van een verdachte aan een lidstaat van de EU inderdaad moet weigeren, wanneer de rechtbanken van die lidstaat niet meer onafhankelijk kunnen functioneren”. Het is volgens de IRK de eerste keer dat het Hof deze vraag krijgt voorgelegd.

Lees meer over de overleveringskwestie: Polen doet de Europese rechtsorde wankelen

Polen teruggefloten

Regeringspartij PiS heeft de afgelopen jaren haar stempel op de rechterlijke macht gedrukt. Bij de aanstelling van nieuwe rechters hebben PiS-getrouwen voorrang. Ook geeft minister van Justitie Zbigniew Ziobro tegenwoordig rechtstreeks leiding aan het Openbaar Ministerie. De meeste leden van het Constitutioneel Hof zijn op de hand van PiS en de Hoge Raad wordt geleid door een voormalig bewindsman van de partij. Polen is al meerdere keren teruggefloten en gewaarschuwd vanuit de EU.

Het uiteindelijke oordeel van het Hof van Justitie kan verstrekkende gevolgen hebben. Als het Hof besluit dat Nederland de overlevering aan Polen mag staken, kan Nederland een „vrijhaven” worden voor Poolse verdachten, schreef juridisch commentator van NRC Folkert Jensma in 2018. „Wat Canada ooit was voor Amerikaanse dienstweigeraars, wordt Nederland straks voor Poolse voortvluchtigen.” De IRK heeft het Hof gevraagd de zaak met spoed te behandelen, omdat de drugsverdachte al vast zit in afwachting van zijn overlevering.