Amsterdam en Rotterdam zijn nu de corona-brandhaarden

Corona-clusters Een derde van de besmettingen was afgelopen week in de twee grootste steden van Nederland.

Het dragen van een mondkapje wordt verplicht op drukke plekken in Amsterdam.
Het dragen van een mondkapje wordt verplicht op drukke plekken in Amsterdam. Foto Evert Elzinga

Goes en Hillegom waren de coronabrandhaarden van de afgelopen weken. De oorzaak waren twee privéfeestjes in de Zeeuwse stad en een kroeg waar tientallen mensen werden besmet in Hillegom. Hier lijkt de brand geblust: het aantal besmettingen nam de afgelopen weken fors af. Maar inmiddels zijn er nieuwe zorgenkindjes bijgekomen. Door het hele land zijn er 133 ‘clusters’ – minimaal drie aan elkaar gerelateerde besmettingen – gevonden, meldde het RIVM. De clusters worden ook groter: vorige week bestonden ze nog uit gemiddeld 5,4 personen, deze week uit zo’n 6.

Zorgwekkend

Met name in Rotterdam en Amsterdam loopt het aantal besmettingen op. Afgelopen week kwam ruim een derde van alle in Nederland gevonden besmettingen uit deze twee steden. In Rotterdam en Amsterdam gaat het niet om één duidelijke haard, zoals in Goes en Hillegom, maar om meerdere. Anja Schreijer, hoofd infectieziekten van de GGD Amsterdam, maakt zich zorgen over de stijgende aantallen. „De situatie is hier zorgwekkender dan in de rest van Nederland.”

Deze week verdubbelde het aantal besmettingen in Amsterdam naar ruim 300 – de cijfers van de GGD wijken door een andere manier van rapporteren af van die van het RIVM, dat ook een verdubbeling meldt naar ruim 260 bevestigde besmettingen deze week. Die groei is niet alleen te verklaren doordat meer mensen zich lieten testen, ook het percentage positieve tests was hoger: 3,6 procent ten opzichte van ongeveer 2 procent vorige week. Ook de ziekenhuisopnames namen wat toe, van vier vorige week naar acht deze week.

Sommigen met klachten gaan toch naar hun werk

Anja Schreijer GGD Amsterdam

De besmettingen die getraceerd worden, komen vaak van privéfeestjes zoals bruiloften, familiefeestjes en de horeca. Op dit moment zijn er acht actieve clusters in Amsterdam gevonden. „De mensen die we spreken zeggen dat ze het heel moeilijk vinden om zich aan de regels te houden”, vertelt Schreijer. „Afstand houden is lastig, sommige mensen gaan toch naar hun werk terwijl ze klachten hebben. Dat is zorgwekkend.”

Offerfeest

De besmettingen vinden voornamelijk plaats bij jongere mensen – met name in de leeftijdscategorie tussen 19 en 30 jaar. Het is, zo stelt Schreijer, ook de groep die zich het meest laat testen. Maar de vele besmettingen onder jongvolwassenen zijn wel reden tot zorg met de start van het studiejaar op komst. Bovendien kunnen deze jongeren andere kwetsbare personen zoals ouderen besmetten. De GGD hoopt dat in goede banen te leiden door contact te houden met ‘sleutelfiguren’ in de groep. Dat wordt ook gedaan bij andere evenementen die mogelijk een uitbraak kunnen veroorzaken, zoals in de islamitische gemeenschap met het Offerfeest van dit weekend.

In Rotterdam verdubbelde het aantal besmettingen afgelopen week ook, maar de aantallen zijn nog wat hoger: het RIVM rapporteert 342 meldingen over de afgelopen zeven dagen. Het beeld is verder vergelijkbaar met dat van Amsterdam: ook hier vinden besmettingen plaats in situaties waarin de regels niet goed nageleefd (kunnen) worden, zoals op feestjes of bij het werk in de haven.

De afgelopen weken ziet de GGD ook een toename van clusters onder gezinnen. Burgemeester Ahmed Aboutaleb vertelde in de talkshow Op1 dat het onder meer gaat om acht Marokkaans-Nederlandse gezinnen die „onvoorzichtig” zijn geweest op familiebijenkomsten zoals geboortefeestjes en begrafenissen. Ook is er een flinke brandhaard onder een groep studenten(30 besmettingen).

Het bron- en contactonderzoek, waarbij het netwerk van een besmette persoon in kaart wordt gebracht om de bron van de infectie te vinden en verdere besmettingen te voorkomen, wordt bovendien moeilijker doordat mensen steeds meer anderen zien. Soms gaat het om tientallen ‘nauwe contacten’.

Lees ook: Eén besmetting kost een dag werk

In de rest van het land stijgen de cijfers minder hard, maar ook daar worden clusters gevonden in omstandigheden waarin de regels minder goed worden opgevolgd. In Utrecht raakten acht mensen besmet op een verjaardagsfeestje in een kroeg, waar de jarige besmet bleek. In Enschede is een cluster gevonden bij een kaartclub. Vijf medewerkers van een chipsfabriek in Broek op Langedijk moeten thuisblijven omdat ze zijn besmet – dat zou niet op het werk zijn gebeurd.

Correctie (4 augustus 2020): In een eerdere versie stond in de kaart dat er besmettingen waren in Zuidwest-Friesland en Schiermonnikoog. Dat was onjuist en is inmiddels aangepast.