Opinie

Als antiracisme een vehikel wordt voor pr

Thijs Niemantsverdriet

In Amsterdam was de antikoloniale beeldenstorm vooralsnog van korte duur. Twee gedenktekens werden beklad: een beeld van Gandhi en het Monument Indië-Nederland, dat vroeger het Van Heutsz-monument heette maar inmiddels op voorbeeldige wijze van zijn controversiële lading is ontdaan.

Er was nog een derde actie, die de andere twee qua absurditeit ruimschoots overtrof. Op 18 juni bracht Henk Jan Beltman, directeur van Tony’s Chocolonely, graffiti aan op de Beurs van Berlage. Zijn actie was gericht tegen J.P. Coen, wiens beeltenis is ingemetseld op een hoek van het gebouw. Beltmans street art bestond uit een Tony’s Chocolonely-reep, tezamen met het logo van Black Lives Matter. Hij werd gearresteerd en na een paar uur in de cel heengezonden.

Het ging om een „activistisch statement”, verklaarde het bedrijf op zijn site, bedoeld om de donkere kanten van het Nederlandse koloniale verleden te belichten. „Het creëren van bewustzijn is een essentieel onderdeel van onze missie.”

De missie van Tony’s – ‘slaafvrije’ chocolade maken door cacao te kopen van boeren die niet doen aan kinderarbeid en andere vormen van moderne slavernij, en ze daar goed voor betalen – onderschrijf ik van harte. Hun repen zijn ook nog eens heel lekker (op die met ‘wit framboos knettersuiker’ na).

Over J.P. Coen kunnen we ook kort zijn: een grote schoft.

Maar deze actie riekt naar opportunisme. Twee weken later zou Tony’s in de Beurs een grote ‘chocoladebar’ openen, waarvan de ingang precies naast het beeld van Coen zit. Als idealistisch bedrijf voelde het zich daarom verplicht ’s mans bloedige reputatie te „adresseren”, aldus de verklaring.

Wat er niet bij stond, is dat Tony’s even verderop al sinds 2018 een super store heeft. Was Coens aanwezigheid in die twee jaar dan geen probleem? De werkelijkheid, zegt Beltman als ik hem telefonisch spreek, is dat hij tot voor kort „niet wist” wie Coen was. Grinnikend: „Wel een beetje dom, ja.”

Hij wil iedereen die zijn actie zag als vandalisme zijn excuses aanbieden, zegt Beltman. En nee, hij zal niet ontkennen dat pr een rol speelde - die middag was de persbezichtiging van het café. „Ik ben zeker ook een koopman, daar schaam ik me niet voor.”

Engagement op z’n Hollands: een statement maken, maar tegelijk je commerciële belangen niet uit het oog verliezen. Antiracisme als vehikel voor gewiekste marketing.

En het werkt. Burgemeester Femke Halsema noemde de actie weliswaar „smakeloos”, maar de Beurs van Berlage (voor een kwart eigendom van de gemeente) deed geen aangifte. Sterker nog, gisterochtend zag ik dat er inmiddels een bord naast Coens beeltenis hangt, waarop in straffe bewoordingen afstand wordt genomen van diens misdaden. Was getekend: Beurs van Berlage en Tony’s Chocolonely.

Met een groot logo, uiteraard.

Thijs Niemantsverdriet (t.niemantsverdriet@nrc.nl) schrijft tijdens de zomer enkele columns op deze plek.