Oliemarkt is gunstig voor Vopak

Brandstoffen Tankopslagbedrijf Vopak profiteert van de instabiele oliehandel, maar verschuift toch zijn aandacht naar gas en chemicaliën.

Een zeeschip bij de terminal van Vopak in het Rotterdamse havengebied. Vopak haalt een steeds groter deel van zijn omzet uit aardgas en industrie.
Een zeeschip bij de terminal van Vopak in het Rotterdamse havengebied. Vopak haalt een steeds groter deel van zijn omzet uit aardgas en industrie. Foto JERRY LAMPEN/ANP

Er is een overeenkomst tussen vakantiehuisjes in eigen land en opslagtanks voor olie bij Vopak: momenteel zit alles vol. „Wat we ter beschikking hebben, alles wat niet in onderhoud is, is in principe volgeboekt.” Dat zei financieel directeur Gerard Paulides van het Nederlandse tankopslagbedrijf Vopak woensdag naar aanleiding van de halfjaarcijfers, in een interview met persbureau Bloomberg. „De bezettingsgraad gaat nog steeds omhoog.”

Door de coronacrisis stortte sinds maart de internationale oliemarkt in. En zoals verwacht profiteert het internationale tankopslagbedrijf daarvan. Op het hoogtepunt van de lockdownmaatregelen, in april en mei, was de wereldwijde olievraag met 26 procent gedaald. Vliegtuigen bleven aan de grond, auto’s stonden stil. De leidende Brent-olieprijs zakte voor het eerst sinds 2002 onder de 20 euro, in de Verenigde Staten werd olie zelfs kortstondig tegen negatieve prijzen verhandeld. Handelaren snakten naar ruimte om olie op te slaan, wachtend op betere tijden.

En dat is precies de markt waarin het in Rotterdam gevestigde Vopak, met 66 tankopslagen in 23 landen, groot is. De bezettingsgraad van de tanks nam hand over hand toe. In het vierde kwartaal van 2019 lag de bezetting nog op 84 procent. In het eerste kwartaal steeg dat percentage naar 86 procent, en in het voorjaar ging het verder omhoog naar 90 procent.

De halfjaarcijfers die Vopak (jaaromzet 1,6 miljard euro, 5.500 werknemers) woensdag presenteerde, vielen in dat licht wat tegen. De winst- en omzetcijfers daalden. Het bedrijfsresultaat (ebitda) kwam uit op 403 miljoen euro in het afgelopen halfjaar, en dat is 8 procent minder dan een jaar eerder. Beleggers die op mooiere cijfers gerekend hadden, zorgen voor een plotselinge koersdaling van ruim 5 procent op woensdagochtend, maar zij bekwamen weer snel van de schrik. Het aandeel sloot woensdag op 1 procent verlies.

Bouwplaatsen

„Er waren wat vertragingen bij nieuwe projecten in Zuid-Afrika en Indonesië”, verklaart analist David Kerstens van de Londense zakenbank Jefferies. Door de coronamaatregelen kon er op bouwplaatsen niet overal doorgewerkt worden. „Die projecten worden nu in de tweede helft van dit jaar opgeleverd, verwacht ik.”

Die daling van omzet en winst is volledig te verklaren doordat Vopak kromp: het bedrijf stootte, zoals eerder aangekondigd, in het afgelopen jaar vier Europese opslagen af. Projecten en uitbreidingen die elders ter wereld weer voor meer capaciteit zorgen, zijn nog niet klaar.

Volgens analist Kerstens zijn de vooruitzichten voor Vopak gunstig. „Er is nog steeds onzekerheid over de vraag naar olie.” Daardoor is het nog altijd voordelig om olie en olieproducten op te slaan voor de toekomst.


De opslagtanks van Vopak raakten in het afgelopen half jaar beter gevuld

Toch noemt hij dat niet de belangrijkste factor voor het succes van Vopak. Zoals financieel directeur Paulides zei: voor olie is alle opslagcapaciteit al geboekt. De bezettingsgraad kan weliswaar nog omhoog, want Vopak heeft jaren gekend waarin de bezetting rond de 95 procent lag. Maar tanks die nú nog niet vol zijn, zijn al wel voor klanten gereserveerd.

Wel is er momenteel relatief veel opslag buiten bedrijf door onderhoud. Daar zit dus nog rek, maar financieel directeur Paulides hield daarover woensdag een slag om de arm: „Dat hangt ervan af of arbeidskrachten aan het werk kunnen”, zei hij tegenover Bloomberg.

Vopak verwacht dat het tot en met 2022 kan profiteren van een instabiele oliemarkt en een grotere vraag naar opslag. De pandemie drukt nog ten minste in die jaren haar stempel op de oliemarkt, voorziet het Internationaal Energieagentschap.

Maar op langere termijn beperkt Vopak juist zijn afhankelijkheid van olie. In mei speculeerde bestuursvoorzitter Bernard Looney van het Britse oliebedrijf BP er in de Financial Times op dat de mondiale olievraag mogelijk nooit meer terugveert naar het oude niveau. Dan zou peak oil demand in 2019 gepasseerd zijn.

En bij zo’n wereld passen andere opslagen. Tien jaar geleden bouwde Vopak nog een grote terminal in het Amsterdamse westelijk havengebied die bij uitstek toegerust is op benzine en diesel. Afgelopen jaar werd die terminal, na een „strategische herwaardering”, verkocht aan private equity-fonds First State Investments, samen met terminals in Hamburg en in Spanje bij Gibraltar. Die laatste terminal, in 2013 aangelegd in de haven van Algeciras, ligt strategisch aan de vaarroutes voor de oliehandel tussen alle continenten. Maar dat is steeds minder een voordeel.

Vloeibaar aardgas

Chemicaliën, vloeibaar aardgas (lng), industriële centra, dat zijn de terreinen waar Vopak zich meer en meer op richt, want de wereld verandert. In 2018 nog zei bestuursvoorzitter Eelco Hoekstra in een interview in NRC dat de olievraag nog lang zou stijgen: „Door hard werken kunnen we de groei van de olievraag afvlakken, maar echt keren, dat is nog niet aan de orde.”

Nu zit de groei elders. Kijk naar de Gate Terminal voor lng die Vopak samen met Gasunie in 2011 in de Rotterdamse haven bouwde. Jarenlang bleef het gebruik ver achter bij de verwachtingen. Maar afgelopen juni meldde de directie van de terminal dat de invoer van lng records breekt: de bezetting lag voor het eerst boven de 90 procent. Nu overweegt Vopak de bouw van meer lng-terminals, zoals in Hamburg. Vanwege die diversificatie denkt Kerstens van Jefferies niet dat de huidige, voor Vopak gunstige oliemarkt doorslaggevend is voor de toekomstige winstgevendheid. „In toenemende mate draait het om nieuwe projecten.”

Correctie 31 juli: In het artikel was weggevallen dat Bernard Looney bestuursvoorzitter is van het Britse oliebedrijf BP. Dat is aangepast.