Forse krimp VS: onzekerheid troef

Amerikaanse Economie De Amerikaanse economie kromp afgelopen kwartaal met 9,5 procent van het bbp. Consumenten zijn onzeker door grillig beleid.

People line up outside Kentucky Career Center prior to its opening to find assistance with their unemployment claims in Frankfort, Kentucky, U.S. June 18, 2020. REUTERS/Bryan Woolston TPX IMAGES OF THE DAY
People line up outside Kentucky Career Center prior to its opening to find assistance with their unemployment claims in Frankfort, Kentucky, U.S. June 18, 2020. REUTERS/Bryan Woolston TPX IMAGES OF THE DAY BRYAN WOOLSTON

Alle seinen staan op rood voor de Amerikaanse economie. De afgelopen dagen lieten het een na het andere slechte voorteken zien. Dinsdag onthulde The Conference Board dat het consumentenvertrouwen in één maand tijd met bijna zes indexpunten is gedaald, tot het laagste niveau sinds 2014. Op donderdag werd bekend dat er deze week 1,4 miljoen nieuwe werkloosheidsuitkeringen zijn aangevraagd, voor de tweede opeenvolgende week een stijging.

De grote klap kwam diezelfde donderdag. Het ministerie van Handel becijferde de terugval van de Amerikaanse economie in het tweede kwartaal van dit jaar op 9,5 procent van het bruto binnenlands product, oftewel 1,8 biljoen dollar. In de Verenigde Staten worden kwartaalcijfers geëxtrapoleerd naar een jaarcijfer, waardoor de Amerikanen op donderdagochtend een schokkend getal kregen voorgeschoteld: 32,9 procent, de ergste terugval sinds de Tweede Wereldoorlog. Het was een meevaller dat de belangrijkste beursgraadmeter, de S&P 500, in de middag weer was opgekrabbeld van een diepe dip direct na de opening. Het verlies schommelde rond zo’n half procent.

Onzekerheid tekent de Amerikaanse economie, en het lijkt een andere onzekerheid dan die in Europa. Woensdag hoopten journalisten en analisten enige duidelijkheid te krijgen tijdens een persconferentie van Jerome Powell, voorzitter van de Amerikaanse centrale bank. „Het pad van de economie is grotendeels afhankelijk van de koers van de epidemie, van de maatregelen die we nemen om haar te bestrijden”, zei hij. En dat is precies waarom consumenten en ondernemers in de VS zich zorgen maken: de maatregelen van de Amerikaanse overheid vertonen net zo’n grillige koers als Covid-19-epidemie.

Klanten stellen allemaal dezelfde vragen aan de analisten van zakenbanken, zegt James Knightley, chief international economist bij ING in New York. „Ze zijn allemaal onzeker. En als ze onzeker zijn, zullen ze voorzichtig wezen met hun geld, minder investeren, minder mensen aannemen, kortom de economie niet uit het slop helpen.”

Dertig miljoen werklozen

De politieke verlamming in de VS, nog verergerd door het feit dat er over drie maanden verkiezingen zijn, verhindert een kordate aanpak van zowel de epidemie als de economische crisis die er het gevolg van is. Afgelopen week kwam de Republikeinse meerderheid in de Senaat met een voorstel dat schier onoverbrugbaar afwijkt van het pakket dat een Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden tien weken geleden al aannam.

Inmiddels tellen de VS zo’n dertig miljoen werklozen. Dat wil zeggen, de officiële cijfers spreken van 17,5 miljoen – maar dat zijn werkzoekenden. Dertig miljoen Amerikanen, ongeveer een vijfde van de beroepsbevolking, zijn op dit moment afhankelijk van de overheid voor een werkloosheidsuitkering.

De Republikeinen hebben voorgesteld de wekelijkse uitkering te verlagen van 600 dollar in het jongste steunpakket, naar 200 dollar in het volgende. Sommige werkgevers hadden moeite om personeel te vinden, aangezien de opgetelde werkloosheidsuitkeringen van staats- en rijksoverheid vaak tot een hoger bedrag leiden dan het salaris voor veel Amerikanen. Maar een korting van 67 procent betekent ook dat deze mensen niet of nauwelijks zullen bijdragen aan de economie, zegt analist Knightley, omdat ze over de rand van de armoede zullen vallen.

Dat wordt het meest zichtbare gevolg van de economische crisis, voorspelt Knightley: een vergroting van de ongelijkheid tussen arm en rijk, tussen hoger- en lageropgeleide Amerikanen. De Amerikaanse middenklasse werkt vooral in de dienstensector en kan vanuit huis werken met behoud van salaris. De mensen die in de ziekenhuizen werken, in de winkels, in de vleesfabrieken, meestal tegen een schamel loon, kunnen niet thuisblijven, zullen dus vaker ziek worden en hun baan verliezen.

„Voor rijkere Amerikanen spelen de epidemie en de crisis zich af op een verre afstand van hun eigen bestaan”, zegt Knightley. Hij wijst erop dat de S&P 500, na een scherpe val in het voorjaar, weer is terechtgekomen op ongeveer het niveau van voor de uitbraak van de epidemie. „Dat is brandstof voor de sociale onrust die het land toch al in zijn greep heeft.”

Opwaardering van de euro

Waarin verschilt de onzekerheid in de VS van die in de eurozone? Ook in de EU werden deze week schrille cijfers gemeld over de economische achteruitgang: 11,9 procent in Duitsland, 12,8 procent in Oostenrijk, 15,3 in België. Het verschil is dat in bijvoorbeeld Duitsland gedisciplineerde maatregelen ertoe hebben geleid dat de epidemie enigszins onder controle lijkt te zijn gebracht.

Lees ook: 2 biljoen moet de Amerikaanse economie redden. Maar is het afdoende?

In de VS zag het er dit voorjaar naar uit dat de piek achter de rug was en kregen de staten richtlijnen om te ‘heropenen’. Sommige staten deden dat enthousiaster dan de richtlijnen voorschreven, met als gevolg dat sinds juni de epidemie oplaaide in staten waar ze eerst aan voorbij leek te gaan. Florida had donderdag voor de derde opeenvolgende dag een macaber record: elke dag meer doden door het Covid-19-virus. Het gevolg voor de economie is groot. Sommige staten hebben de teugels weer strakker getrokken en opnieuw restaurants gesloten. Mensen durven minder te winkelen, minder te reizen en dus minder brandstof te verbruiken.

„Mensen die een V-vormige recessie voor de VS voorspelden, hebben ongelijk gekregen”, zegt ING-analist Knightley. Hij ziet een indicatie in de opmars van de euro. Midden mei was 1 euro 1,08 dollar waard. Tweeënhalve maand later is de waarde van de euro opgelopen naar 1,18 dollar. „In mei, toen de situatie in Europa nog zorgwekkend was, keek men naar de VS als aanjager van het economisch herstel. Dat is helemaal voorbij. Nu gelden de VS als het zorgenkindje van de geïndustrialiseerde wereld.”