Recensie

Recensie Boeken

Met het vermoorden van zijn halfbroer maakte Kim Jong-un duidelijk wie de baas was

Kim Jong-un Een biografie van de Noord-Koreaanse leider laat zien hoe deze door velen werd onderschat en zich onverwacht ontpopte tot een dictator met een geheel eigen stijl.

Kim Jong-un reikte op 27 juli 'herdenkingspistolen' uit bij de 67ste herdenking van de overwinning in de Grote Vaderlandse Bevrijdingsoorlog.
Kim Jong-un reikte op 27 juli 'herdenkingspistolen' uit bij de 67ste herdenking van de overwinning in de Grote Vaderlandse Bevrijdingsoorlog. KCNA

Toen Kim Jong-un in december 2011 zijn vader opvolgde, was er nauwelijks iets bekend over de piepjonge nieuwe Noord-Koreaanse dictator. Hij had in Zwitserland gestudeerd en leek qua uiterlijk het evenbeeld van zijn opa Kim Il-sung – dat was het wel. Dat weerhield analisten er niet van de ene na de andere voorspelling te doen over Noord-Korea onder de destijds 27-jarige viersterrengeneraal. Het regime zou binnen een jaar imploderen, Kim zou een marionet worden onder machtigere oudgedienden of juist als een in Europa geschoolde millennial de stalinistische dictatuur hervormen.

Hoe deze voorspellingen ontstonden en hoe anders het uiteindelijk zou lopen zet de voormalige CIA-analiste Jung H. Pak uitstekend uiteen in haar biografie Hoe je Kim Jong-un wordt. Pak hield jarenlang Noord-Korea en Kim Jong-un (1984) nauwlettend in de gaten voor de Amerikaanse inlichtingendienst. Ze belicht in haar werk veel vooroordelen en valkuilen die optreden wanneer het om Noord-Korea gaat. Het boek is in zekere zin ook een geschiedenis van de beeldvorming van het Noord-Koreaanse leiderschap, van irrationeel en onvoorspelbaar naar zeer calculerend en machiavellistisch.

Pak laat overtuigend zien hoe veel analisten de jonge Kim onderschat hebben. De leider maakte met het zuiveren van zijn machtige oom Jang Song-thaek in 2013 en met het vermoorden van zijn halfbroer Kim Jong-nam op de luchthaven in Kuala Lumpur in 2017 al snel duidelijk wie de baas was. Daarnaast voltooide hij de droom van zijn vader: in 2017 testte hij zowel een waterstofbom als een ballistische raket die het Amerikaanse vasteland kan bereiken. Met deze wapens heeft het regime zich ervan verzekerd dat het nooit zoals Irak door een buitenlandse invasie zal worden afgezet.

Zuiveringen en de ontwikkeling van massavernietigingswapens waren al terugkerende thema’s in het oeuvre van Kim Il-sung (die regeerde van 1945 tot 1994) en Kim Jong-il (aan de macht van 1994 tot 2011). Het boek betoogt echter dat Kim Jong-un meer probeert te zijn dan uitsluitend de derde lichting in de Kim-dynastie, en een eigen stijl van leiderschap en beleid nastreeft. Dat wordt nogal eens over het hoofd gezien, omdat Noord-Koreaanse leiders vaak als karikaturen worden neergezet.

Geriatrische entourage

Pak toont aan dat Kim Jong-un veel heeft geïnvesteerd in een nieuw soort wapen: cyberoorlogvoering. Die wordt niet alleen ingezet om Sony een hak te zetten na het uitbrengen van de spottende comedy The Interview, maar ook om banken te hacken en cryptovaluta te minen en te stelen. Ook probeert de derde Kim los te komen van de geriatrische entourage waar zijn voorgangers op leunden. Hij laat zien dat jeugd een deugd kan zijn, daarmee indruisend tegen een maatschappij die leeftijd en ervaring al eeuwen prijst.

De afgelopen jaren werd op zijn instigatie een reeks moderne gebouwen en wolkenkrabbers gebouwd in Pyong-yang, in een wijk die informeel wel eens ‘Pyonghattan’ wordt genoemd. Hoewel bijna de helft van de Noord-Koreanen nog altijd kampt met armoede en voedseltekorten, is in de hoofdstad een consumptiemaatschappij aangejaagd waarin Noord-Koreanen pronken met smartphones (met uitsluitend toegang tot een intern intranet) en andere luxeproducten.

Lees ook: Stiekem zwom hij Noord-Korea in en nam virus mee, zegt Kim

Deze culturele modernisering en dit aanjagen van de economie gaat geenszins gepaard met verruiming van burgerrechten of inperken van politieke repressie, maar is wel een manier voor Kim Jong-un om een eigen stempel op het land te drukken.

Pak schrijft zakelijk, vlot en gestructureerd. Ze blijft weg van de op sensatie beluste onzin die vaak opduikt zodra het om de Kims gaat. Het boek stoelt op een brede selectie aan betrouwbaar bronmateriaal, iets wat niet vanzelfsprekend is voor een werk over Noord-Korea. Na het lezen van Hoe je Kim Jong-un wordt heb je een volledig beeld van hoe Kim Jong-un is gevormd als politiek leider – hoewel zijn privéleven op wat anekdotes over copieuze diners en dure jachten na een mysterie blijft.