Met een mondkapje de markt op

Mondkapjesplicht Rotterdam verplicht mondkapjes om het bewustzijn over corona vergroten. De ernst van het virus moet te zien zijn op straat.

De mondkapjesplicht wordt ingevoerd op drukke plekken in Rotterdam, zoals de Lijnbaan (onder). Ook Amsterdam gaat experimenteren met de maatregel, en verplicht het mondkapje onder andere op de Nieuwendijk (boven).
De mondkapjesplicht wordt ingevoerd op drukke plekken in Rotterdam, zoals de Lijnbaan (onder). Ook Amsterdam gaat experimenteren met de maatregel, en verplicht het mondkapje onder andere op de Nieuwendijk (boven). Foto's Evert Elzinga / ANP; Robin Utrecht /A NP

De anderhalvemetersamenleving eindigt bij de koopjes op het Visserijplein in Rotterdam-West. „Als mensen een goedkoop artikel zien, vállen ze aan”, zegt marktverkoper Amar Boutouil. „Dan staan ze maar tien centimeter van elkaar af. Vooral bij groente- en fruitkraampjes is het druk.” Zijn eigen kledinghandel heeft sinds de coronacrisis 40 procent omzet verloren, zegt hij.

Een mondkapjesplicht is een heel goed idee, vindt Boutouil die zelf een soort lasmasker van doorzichtig plastic draagt. Al zeggen virologen dat de meeste besmettingen bínnen zijn: thuis, op het werk, bij familie of op feestjes. „Weet je wat ze zeggen over waar corona is begonnen?”, zegt Boutouil daarop. „In Wuhan, in China, op een márkt.”

Het Visserijplein is één van de plekken in Rotterdam waar vanaf woensdag 5 augustus het dragen van een mondkapje vanaf dertien jaar verplicht is, maakte de Veiligheidsregio donderdag bekend. Ook de markten op de Binnenrotte en het Afrikaanderplein, winkelgebieden in het centrum en de overdekte winkelcentra Alexandrium en Zuidplein zijn onderdeel van de ‘pilot’.

Wallengebied

De gemeente Amsterdam begint tegelijkertijd met een vergelijkbaar experiment, in het Wallengebied, de winkelstraten Kalverstraat en Nieuwendijk, de markten op Plein ’40-’45 en de Albert Cuypstraat. In Groningen worden vanaf vrijdag de regels voor de horeca in het centrumgebied aangescherpt. Den Haag ziet vooralsnog geen reden voor dergelijke maatregelen tegen de opleving van het virus.

De mondkapjesplicht is omstreden, weet de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb (PvdA) - die het kabinet onlangs vergeefs aanspoorde tot landelijke invoering. Het is een ingreep in de persoonlijke levenssfeer en of het medisch effect heeft, wordt zeer betwijfeld door het Outbreak Management Team (OMT).

Bieden mondkapjes bescherming of creëren ze schijnveiligheid? Dit zegt de wetenschap

„Ik ben een bestuurder en geen wetenschapper”, was de zin die burgemeester Aboutaleb donderdagmiddag daarom steeds herhaalde tegen de media in de stadhuistuin. „Soms moet ik besluiten nemen met maar 10 procent informatie.” Maar hij wil er zeker van zijn dat hij alles heeft geprobeerd om het oplaaiende virus in Rotterdam te bestrijden, zei hij.

De mondkapjesplicht is voorlopig ook niet al te streng, bleek uit Aboutalebs toelichting. Hij sprak van een tijdelijke maatregel van vooralsnog drie weken. Boetes zijn op termijn mogelijk, maar de hoogte moet nog vastgesteld worden. In het centrum zullen twintig campagnemedewerkers „op ludieke wijze” het publiek wijzen op het dragen van mondkapjes.

Op plekken waar al bijzondere maatregelen genomen worden, zoals in restaurants, sportscholen en musea, hoeven mondkapjes niet op.

Niet erg wetenschappelijk

Erg wetenschappelijk komt het experiment met de mondkapjesplicht niet over. De Veiligheidsregio gaat bewoners en bezoekers achteraf vragen wat ze ervan vonden, zei Aboutaleb. Concrete plannen voor meting van de bezoekersaantallen, of een mogelijk effect op het aantal coronabesmettingen in Rotterdam zijn er niet.

Lees ook het interview met Hubert Bruls, voorzitter van het Veiligheidsberaad: ‘Het zou heel raar zijn als voor Nijmegen een mondkapjesplicht zou gelden’

Maar ‘schijnbeleid’ wilde Aboutaleb de mondkapjesplicht desgevraagd niet noemen. Het is een experiment voor gedragsbeïnvloeding, in de hoop dat meer mensen drukke plekken mijden en fysiek afstand houden. „Het gaat om het vergroting van de awareness”, zei Aboutaleb, waarbij hij verwees naar de Amerikaanse infectieziektenexpert Anthony Fauci. De ernst van corona moet weer in het straatbeeld te zien zijn.

De juridische basis voor de kapjes vormt het kabinetsbesluit met ruimte voor regionale experimenten tegen corona. Wie tegen is, kan altijd naar de rechter stappen, zei Aboutaleb. „De weg staat open voor beroep en bezwaar.”

Pijnlijk voor winkeliers

Indien de gedragsbeïnvloeding slaagt en minder mensen gaan winkelen, kán dat ook pijnlijk worden voor ondernemers in de aangewezen gebieden. „Het is geen maatregel om de omzet te verhogen”, verduidelijkte Aboutaleb in de stadhuistuin.

De Urban Department Store Rotterdam, een samenwerking van vastgoedeigenaren en winkel- en horecaondernemers in het centrum, had de mondkapjesplicht liever niet gehad, zegt directeur Dominique van Elsacker. „Wij vinden het jammer en moeilijk, want de bezoekersaantallen waren volop aan het herstellen”, zegt ze. „Dus het is even incasseren. Maar niemand wil terug naar de lockdown en winkelsluiting van maart.”

De mondkapjesplicht wordt ingevoerd op drukke plekken in Rotterdam, zoals de Lijnbaan. Foto Evert Elzinga/ANP

De Franse exploitant Klépierre, eigenaar van de Markthal in het centrum en winkelcentrum Alexandrium, reageert afwachtend. Vooral de halfronde Markthal trekt veel Belgische en Duitse toeristen - mogelijk omdat mondkapjes in Nederland nog níet verplicht waren, oppert een woordvoerder. „We hopen natuurlijk dat toeristen de Markthal nog steeds weten te vinden, ook als hier vanaf volgende week mondkapjes gedragen moeten worden.”

Op de markt op het Visserijplein reageren bezoekers verdeeld op de mondkapjesplicht. „Het valt niet mee in deze hitte”, zegt Mala Jhainkoe die er zelf een draagt als mantelzorger. „Maar het is in ieder geval iets.”

Op de markt is het drukker nu veel mensen thuisblijven deze zomer, zegt Bhoekhan Soerish, verkoper van Surinaamse groente. En terwijl de marktkramen juist verder uit elkaar zijn gezet, staan zijn klanten nu dichter op elkaar. Of een mondkapjesplicht helpt? „Sommige mensen dragen zo’n mondkapje de hele week zonder weg te gooien of te wassen. En sommige klanten zijn onverstaanbaar: je hoort bijna niet wat ze willen.”