Reportage

Lege stranden en hotels aan de Costa Brava

Spanje De Spaanse toerismesector wordt hard getroffen nadat verschillende overheden een negatief reisadvies hebben afgekondigd. Aan de Costa Brava kan het contrast met recordjaar 2019 niet groter zijn.

Foto Josep Lago/AFP

Als toeristen met volle teugen van Tossa de Mar willen genieten, zouden ze juist deze zomer moeten komen, stelt Anna María Colomé. De directrice van het bureau voor toerisme in het Catalaanse badplaatsje vertelt met overgave over de rust op platja gran, waar nu niemand hoeft te vechten om een plekje voor zijn handdoek te vinden. En over de bijzondere gastronomie die de plaatselijke restaurants in de aanbieding hebben. Reserveren is niet nodig. „Als ik een Nederlandse familie was die aan de Costa Brava in alle rust wil genieten van al ons moois, zou ik het wel weten”, zegt Colomé in haar werkvertrek in het centrum van Tossa de Mar. „Alleen moeten ze wel overal een mondkapje op.”

Vooral dat laatste lijkt een afstotende werking te hebben op de internationale toerist. Wie deze dagen door het dorp van 5.500 inwoners loopt, heeft volop de ruimte en ziet direct dat zich een economisch drama voltrekt in Tossa de Mar.

De gevolgen van de coronacrisis hangen als een rouwsluier over de hele Costa Brava. Op straat draagt iedereen het verplichte mondkapje. Buitenlandse bezoekers zijn er dit jaar schaars. Ze bleven massaal weg nadat diverse regeringen negatieve adviezen hadden gegeven. De Britten hebben heel Spanje ‘in de ban’ gedaan, Frankrijk, België en Duitsland raden reizen naar Catalonië af en Nederland riep ‘code oranje’ uit voor Barcelona en enkele plaatsen in de omgeving.

De internationale waarschuwingen en de maatregelen van de Catalaanse regioregering hebben er volgens horecaondernemers toe geleid dat velen de Costa Brava als besmet gebied beschouwen – ten onrechte. De kuststreek, die loopt van Port Bou nabij de Franse grens tot Blanes, is in werkelijkheid nagenoeg gevrijwaard van Covid-19. Op een paar lokale besmettingen na is de situatie in de provincie Gerona onder controle.

Toch betaalt de Costa Brava de tol voor 412 besmettingshaarden elders in Spanje. „Het is met name in de communicatie helemaal misgegaan. Mondkapjes verplicht stellen werkt afschrikwekkend op toeristen uit landen waar dat niet gebruikelijk is. Een land als Frankrijk maakt daar misbruik van”, verklaart Francesc Zucchitello. De voorzitter van de lokale vereniging voor hoteleigenaren zit op een terrasje met uitzicht over het ‘grote strand’ van Tossa de Mar. „Er had daarnaast heel duidelijk verschil gemaakt moeten worden tussen Barcelona en de Costa Brava. Wij zijn als ondernemers de dupe van de politiek.”

Foto Koen Greven

Recordjaar

Zucchitello (52) is bezorgd over de nabije toekomst in zijn dorp, de Costa Brava, heel Spanje. Vorig jaar zomer nog brachten 800.000 gasten minstens één nacht door in Tossa de Mar – goed voor 140 miljoen euro omzet. Daarmee stond het plaatsje symbool voor het recordjaar van de provincie Gerona, waar 7,9 miljoen toeristen toen 4,2 miljard euro in het laatje brachten.

„Het contrast met nu kan bijna niet groter”, zegt Zucchitello. „Waar al dat geld gebleven is?” Hij lacht en zegt: „Dat zou ik ook wel willen weten. Maar zonder gekheid: de meeste ondernemers steken hun winst bijna volledig weer in hun zaak.”

De 65 hotels en vijf campings in Tossa de Mar maakten zich afgelopen winter op voor een nieuw succesjaar, toen de uitbraak van het coronavirus opeens alles veranderde. Hoewel het aantal besmettingen in de badplaats zelf niet boven de 25 kwam, golden er dezelfde strenge regels als voor Madrid en Barcelona. In de grote steden vielen tijdens een maandenlange lockdown duizenden doden en was de chaos in ziekenhuizen en mortuaria niet te overzien. In Madrid werd zelfs een ijsstadion ingericht als lijkenhuis. De bewoners van Tossa de Mar keken van een afstand naar de ramp en hielden zich aan de regels in de hoop op een snelle oplossing.

Al vrij snel na de instelling van de lockdown in maart overlegden gemeentebestuur en plaatselijke ondernemers hoe ze konden inspelen op de nieuwe situatie. Een geplande publiciteitscampagne werd ingetrokken, de strategie veranderd. „Toen het erop leek dat het internationaal toerisme zou instorten, hebben we ons bewust gericht op regionale en nationale bezoekers”, vertelt wethouder Gregori Martínez van toerisme. „Daar plukken we nu wel de vruchten van.” Zo hebben de restaurants in Tossa de Mar nog aardig wat klandizie, in tegenstelling tot die in bijvoorbeeld Lloret de Mar en Blanes.

Lees ook over de chaos in Spaanse ziekenhuizen: ‘Het is alsof je in een oorlog levens moet zien te redden'

Lege bedden

Hotelbaas Zucchitello kijkt met gemengde gevoelens naar de aanpak van de gemeente. „De gasten van deze zomer komen misschien wel een hapje eten en een glaasje drinken, maar slapen doen ze vaak thuis. Daardoor blijven veel van de 22.000 beschikbare bedden leeg”, zegt hij, wijzend naar Sant March, zijn eigen hotel in het centrum.

Na de recente internationale waarschuwingen is het alleen maar erger geworden, zegt hij. „In Tossa is daardoor 80 procent van de reserveringen geannuleerd. Daar kan niemand tegenop werken. De ramp is nu nog niet te overzien. In oktober zal pas echt duidelijk worden hoe groot de schade is.”

De Nederlandse horecaondernemer Caspar Zoetmulder (55) hoopt dat hij zijn hotel en drie restaurants in Tossa de Mar overeind kan houden. Het dorpje is vrijwel volledig afhankelijk van toerisme, waar de sector voor het land als geheel 12 procent bijdraagt aan het bruto binnenlands product. De vrees is dat de werkloosheid in Spanje oploopt tot 20 procent.

„Als ik naar mijn eigen situatie kijk, mag ik dit jaar niet eens klagen”, zegt Zoetmulder, „maar daarmee ben ik wel een uitzondering. Natuurlijk heeft deze crisis ons allemaal overvallen, niemand kon dit zien aankomen. Gelukkig had ik nog wat reserves opgebouwd. Maar velen gaan het niet redden.”

Buitenlandse bezoekers blijven dit jaar weg uit de kuststreek. Verschillende Europese landen kondigden onlangs negatieve reisadviezen af. Foto Koen Greven

Vlucht naar voren

Hoewel de tientallen kustplaatsjes aan de Costa Brava allemaal door dezelfde crisis worden getroffen, slaan ze de handen niet ineen. Het gemeentebestuur van Tossa de Mar zet zich juist liever af tegen het massatoerisme van Lloret de Mar en Blanes, die het grotendeels moeten hebben van grote groepen feestende jongeren met weinig budget. Deze badplaatsen worden in verhouding nog veel harder getroffen door de gevolgen van het coronavirus. In Lloret de Mar zijn veel restaurants en hotels deze zomer niet eens opengegaan. En het is nog maar de vraag of volgend jaar zaken als Piccadilly, The Ministry en Londoner weer tot leven zullen komen.

Betrokken partijen in Tossa de Mar zijn het erover eens dat het succes van de voorbije zomers niet zomaar terug is. „Daar zal zeker nog een jaar overheen gaan”, voorspelt Zucchitello. „En of het dan helemaal weer als vanouds wordt, is niet te zeggen.”

Zoetmulder wil de ontwikkelingen niet rustig afwachten. Hij kiest liever de vlucht naar voren. „Tossa de Mar zou zich, samen met andere bijzondere kustplaatsjes als Begur en Cadaqués, moeten profileren als tuin van Barcelona. Rustige plekken met hoogwaardig toerisme aan de Costa Brava. Waar het mooi en veilig is. Dat is nu, in 2020, weliswaar ook al zo, maar het lijkt erop dat we de strijd voor deze zomer verloren hebben. En dat is frustrerend. Want de kans op besmetting is in Tossa de Mar echt niet groter dan in Eindhoven.”