Loekasjenko wil uitleg van Kremlin voor ‘32 Russische huurlingen’

Firma Wagner Wit-Rusland zegt dinsdagnacht buiten Minsk 32 Russische huurlingen te hebben opgepakt. President Loekasjenko waarschuwde al voor buitenlandse inmenging op Wit-Russische bodem.
De Wit-Russische president Alexandr Loekasjenko (rechts) bij een bezoek aan een basis van ordetroepen op dinsdag.
De Wit-Russische president Alexandr Loekasjenko (rechts) bij een bezoek aan een basis van ordetroepen op dinsdag. Foto Nikolai Petrov/Belta via AP

President Aleksandr Loekasjenko eist uitleg van zijn oosterbuur voor de 32 Russische militanten die zouden zijn opgepakt op Wit-Russische bodem. „Als dit inderdaad Russische staatsburgers zijn, wat volgens mij is gebleken uit de ondervragingen, dat moeten we direct contact opnemen met de Russische Federatie en vragen wat er aan de hand is”, zei het Wit-Russische staatshoofd volgens het persbureau Belta woensdag tijdens een spoedvergadering van zijn Veiligheidsraad.

De Wit-Russische autoriteiten zeggen dinsdagnacht buiten Minsk „32 militanten van een buitenlandse huurlingenorganisatie” te hebben aangehouden. Loekasjenko waarschuwde vijf dagen geleden al voor „professionele militairen” uit het buitenland, meldt Russische krant Kommersant. Die „bandieten” zouden proberen het land te destabiliseren in de aanloop naar de presidentsverkiezingen die volgend weekend worden gehouden.

Volgens Belta zijn de arrestanten Russische huurlingen van de firma Wagner. De arrestanten zouden afgelopen weekend enkele dagen in Minsk zijn verbleven en op maandag naar een kuuroord buiten de stad zijn verkast. De mannen zouden de aandacht hebben getrokken omdat ze zich niet als toeristen gedroegen. Zo zouden ze geen alcohol hebben gedronken, niet zijn uitgegaan en droegen ze allen dezelfde kleding in militaire stijl.

De Russische ambassade in Minsk zegt niet op de hoogte te zijn gesteld van de arrestatie van Russische staatsburgers en heeft de Wit-Russische autoriteiten om opheldering gevraagd. Het Russische parlement, de Doema, ontkent dat het land particuliere strijders naar Wit-Rusland stuurde om onrust te stoken. Een woordvoerder zei dat Rusland zich „niet bezighoudt met zulke spelletjes” en president „Loekasjenko altijd heeft gesteund”, aldus persbureau RIA Novosti.

‘In totaal tweehonderd militanten’

In het zuiden van het land is nog een Rus aangehouden. Wat zijn relatie met de groep is wordt nog onderzocht. In totaal zeggen de Wit-Russische autoriteiten informatie te hebben ontvangen over meer dan tweehonderd buitenlandse militanten op hun grondgebied. Waar de overige ruim 170 zich bevinden of waar zij vandaan komen is niet bekendgemaakt. Het staatspersbureau heeft de namen en geboortedata van alle 33 arrestanten gepubliceerd. De oudste man is 49, de jongste 24.

Op de Wit-Russische televisie zijn beelden uitgezonden van de arrestanten en wat zij bij zich hadden:

Twitter avatar StevenDerix Steven Derix ‘Russische huurlingen’ in Wit-Rusland aangehouden: de beelden van de staatstelevisie. https://t.co/0Ndz52dz98

Pro-democratieprotesten en campagne

De afgelopen weken zijn veel pro-democratieprotesten geweest in Wit-Rusland omdat meerdere oppositiekandidaten zijn uitgesloten van deelname aan de presidentsverkiezingen. Zo zitten twee oppositiepolitici in de cel: bankier Viktor Babariko en blogger Sergej Tichanovski. Zakenman en oud-ambassadeur Valeri Tsepkalo wilde zich kandidaat stellen maar de benodigde handtekeningen werden afgekeurd. Kort daarna ontvluchtte hij het land omdat hij vreesde dat de autoriteiten zijn zoons bij hem weg wilden laten halen.

Svetlana Tichanovskaja, vrouw van blogger Sergej, is nu de belangrijkste uitdager van Loekasjenko. De vrouw van Tsepkalo, Veronika, en de assistent van Babariko, Maria Kolesnikova, hebben zich bij Tichanovskaja aangesloten. Haar verkiezingsbijeenkomsten trokken afgelopen week duizenden mensen.

Rusland ontkent

President Loekasjenko laat de protesten stelselmatig en soms gewelddadig opbreken door ordetroepen. Hij waarschuwde daarbij herhaaldelijk dat revoluties niet getolereerd zullen worden. Afgelopen week voegde Loekasjenko daaraan toe dat er binnen Wit-Rusland „niet genoeg” revolutionairen zijn en dat ze „van buitenaf” komen, zo heeft Kommersant gemeld.

„In Wit-Rusland verschijnen voor verkiezingen en protesten altijd ‘militanten’”, schreef de Wit-Russische nieuwssite Tut.by eind vorig maand nog. De website publiceerde een overzicht met de laatste paar keer dat dit gebeurde. Het meest recente incident was in 2017. Toen werden voor een grote bijeenkomst op Vrijheidsdag (25 maart) 35 door het buitenland gefinancierde militanten gearresteerd die volgens Loekasjenko „massale rellen” voorbereidden. Ook zouden twintig van hen hebben deelgenomen aan een illegale gewapende groepering. De zaak liep volgens Tut.by uiteindelijk op niets uit en enkele maanden later werd de strafvervolging van alle deelnemers afgebroken.