Wirecard nu ook politiek probleem

Boekhoudschandaal Wat wist de Duitse regering wanneer over de fraude bij Wirecard? De Bondsdag wil antwoorden en dreigt met een parlementaire enquête.

De Duitse minister van Financiën, Olaf Scholz. Hij wordt verweten af te weten van de marktmanipulatie van Wirecard, maanden voordat deze onderwerp van onderzoek werd.
De Duitse minister van Financiën, Olaf Scholz. Hij wordt verweten af te weten van de marktmanipulatie van Wirecard, maanden voordat deze onderwerp van onderzoek werd. Foto Felipe Trueba/EPA

Komt er een Duits parlementair onderzoek naar het falend toezicht op het frauderende fintechbedrijf Wirecard? Het is zeer waarschijnlijk nu de druk op de regering-Merkel toeneemt om uitgebreidere verantwoording af te leggen over de eigen rol in het grootste Duitse financiële fraudeschandaal ooit.

In een ingelaste zitting werden minister van Financiën Olaf Scholz (SPD) en minister van Economische Zaken Peter Altmaier (CDU) woensdag voor de eerste keer stevig ondervraagd door leden van de commissie Financiën. De vergadering was – midden in het reces – bijeengeroepen nadat de afgelopen maand was gebleken dat er bijna 2 miljard euro is verdwenen bij Wirecard. De Duitse justitie gaat inmiddels uit van een georganiseerde boekhoudfraude waarbij diverse bestuurders uit de top van het bedrijf betrokken waren.

Lees ook: Schandaal Wirecard toont falen van Duits toezicht

De Duitse overheid gaat daarbij allesbehalve vrijuit. Zo richtte financieel toezichthouder BaFin vorig jaar na jarenlange geruchten over misstanden niet de pijlen op het fintechbedrijf, maar ging het achter shortsellers en een journalist van de Financial Times aan. Die zouden zich schuldig hebben gemaakt aan marktmanipulatie. Ook Scholz zelf ligt onder vuur nadat afgelopen weken bleek dat hij al in het voorjaar van 2019 op de hoogte was van misstanden bij Wirecard, maar niet ingreep.

Er is Olaf Scholz veel aan gelegen het schandaal rond Wirecard niet uit te laten groeien tot politieke brand

Bondskanselier Angela Merkel lobbyde in september van dat jaar bij een staatsbezoek in China nog voor markttoegang van Wirecard via de overname van het Chinese AllScore Payments. Had Scholz Merkel wel ingelicht over de twijfels die er over Wirecard gerezen waren? En waarom greep hij niet in toen BaFin niet achter Wirecard aanging?

Lees ook: Waarom greep niemand in bij Wirecard?

Die vragen en tientallen andere kregen Altmaier en met name Scholz woensdag voor de kiezen. Alleen al oppositiepartij FDP had er meer dan zeventig. Het zou daarom niet de laatste zitting over de kwestie worden, verwachtte financieel woordvoerder van regeringspartij CSU/CDU Hans Michelbach vooraf al: „We hebben niet zoveel tijd als we vragen hebben.”

Of er ook daadwerkelijk een vervolg in de vorm van een parlementair onderzoek zal komen, was woensdagavond nog onduidelijk. Voor de zitting was een uur gepland, dat werden er vier. Verschillende oppositiepartijen wilden de antwoorden van Scholz en Altmaier afwachten voor ze hun standpunt zouden bepalen. Maar het moet wel gek lopen, wil er geen vervolgonderzoek naar de rol van de Duitse regering komen. Cansel Kiziltepe, een parlementslid van regeringspartij SPD, zei onlangs al te verwachten „dat het uiteindelijk neerkomt op een onderzoekscommissie”.

Bovendien bleek woensdag dat minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas (SPD) banden onderhield met Wirecard. Zo vergezelde toenmalig bestuursadviseur van het fintechbedrijf, Burkhard Ley, hem in 2018 bij een werkbezoek aan China. Ley zit sinds vorige week vast op verdenking van betrokkenheid bij de fraude.

Verkiezingsthema

Een parlementair onderzoek zou voor met name Olaf Scholz slecht uitkomen. Er is de minister en vicekanselier veel aan gelegen het Wirecard-schandaal niet uit te laten groeien tot een politieke brand. Scholz is pas twee jaar minister, en populair binnen zijn eigen SPD. Met de verkiezingen van volgend jaar in aantocht wordt zijn naam geregeld genoemd als kandidaat voor het bondskanselierschap. De stap naar een parlementair onderzoek maakt van de financiële fraude ineens een politieke kwestie die daarmee zomaar een van de verkiezingsthema’s kan worden.

Scholz zelf heeft altijd volgehouden dat hij deed wat in zijn macht lag en beloofde „volledige transparantie” over de kwestie. Hij stelde eerder al een reeks maatregelen voor om Wirecard-achtige situaties in de toekomst te voorkomen. Zo moet BaFin meer gelegenheid krijgen om bij vermoeden van financiële misstanden eerder in te kunnen grijpen bij beursgenoteerde bedrijven. Ook wil hij dat de positie van klokkenluiders versterkt wordt. Daarnaast moeten grote ondernemingen als het aan Scholz ligt elke tien jaar van accountant wisselen en wil hij een strengere scheiding tussen de advies- en controletaak van accountants.

Scholz vertrok woensdag rond acht uur bij de zitting. Hij ging niet in op een eventueel vervolg: „Het was een goede, noodzakelijke discussie met veel details”, was alles wat hij erover kwijt wilde.

In een eerdere versie stond dat het wel gek moest lopen als er vervolgonderzoek naar de rol van de Duitse regering komt. Het omgekeerde werd bedoeld. Dat is in dit artikel op 30 juli aangepast.