V.l.n.r. Anousha Nzume, Ebissé Rouw en Mariam El Maslouhi

Foto Bert Pot

Interview

‘Wij willen een andere stem laten horen in de uitgeefwereld’

Dipsaus Drie Dipsaus-redacteuren mikken op boeken die in plot en stijl niet vanuit de standaard literaire canon worden geschreven. „Het is pionieren wat we doen.”

Er zijn in Nederland weinig literaire uitgevers of redacteuren van kleur. En daar willen Ebissé Rouw, Anousha Nzume en Mariam El Maslouhi iets aan doen. Donderdag verschijnt hun eerste uitgave: De goede immigrant, waarin 23 verhalen zijn verzameld van auteurs uit „verschillende generaties en alle lagen van de samenleving, mensen over wie vaak wordt gedebatteerd en gesproken. Hier komen zij zelf aan het woord – op hun manier, in hun eigen stijl, en in hun taal”.

Het streven is om elk jaar vier uitgaven in samenwerking met uitgeverij Pluim te laten verschijnen. Het drietal levert de content en doet de eerste redactie, Pluim verzorgt de financiële kant, en de eindredactie. De inkomsten worden gedeeld. „We zijn met een stuk of vier andere uitgevers in gesprek gegaan, maar bij sommige kwam onze creatieve autonomie in het geding”, vertelt Rouw in een Amsterdams café waar Nzume via zoom aansluit vanuit New York.

Volgens de boekenwereld zijn we zelf aan het segregeren. Maar ze snappen wel dat het commercieel interessant is

Ebissé Rouw Dipsaus-redacteur

De drie vrouwen hebben al een tweewekelijkse podcast, Dipsaus, waarin de stem van vrouwen van kleur centraal staat. In feite breiden ze hun activiteiten nu uit met boekuitgaven. Binnen de boekenwereld worden hun plannen als „controversieel en radicaal” gezien. „Volgens de boekenwereld zijn we zelf aan het segregeren”, zegt Rouw. „Maar ze snappen wel dat het commercieel interessant is, in Amerika en in het Verenigd Koninkrijk is er sinds twee à drie jaar een wedloop op zwarte schrijvers ontstaan. We brengen mensen mee die succes kunnen boeken en we hebben een toegewijd netwerk.”

Lees ook: Hoe vertaal je het n-woord?

Eind juni verscheen er een rapport Re:Thinking ‘Diversity’ in Publishing waarin de stand van zaken wat betreft diversiteit bij Angelsaksische uitgeverijen in kaart werd gebracht. Hieruit bleek dat de wil om boeken van mensen van kleur uit te geven er is en ook toeneemt. Alleen, zo stellen ze, hebben uitgevers vaak nog een simplistisch idee van de markt: auteurs van kleur worden standaard gemarket als ‘exotisch’, als bijvoorbeeld ‘thriller’ wordt er bijna niets uitgegeven. Dipsaus wil met hun uitgaven alle genres brengen, van romans, non-fictie tot thrillers en young adult.

Wat de drie gaan doen is volgens Nzume „pionieren”. Op het ogenblik is het nog steeds zo dat „mensen continu met de blik van de Vijftigers naar nieuwe poëzie kijken”, en dat proza beoordeeld wordt „vanuit het idee dat De avonden en Willem Elsschot maatgevend zijn voor de Nederlandse literatuur. Hoe is dat voor jongeren die een totaal andere stijl hanteren, en die elkaar bijvoorbeeld met korte zinnen veel sneller begrijpen? Moeten die, als ze echt wat met hun schrijven willen bereiken, in dat stramien passen? Dat vind ik zo verstikkend.”

We willen nu iets maken waarbij je het gevoel krijgt: ja, dit is echt van mij, ik ben een protagonist in dit verhaal, in deze wereld

Mariam El Maslouhi Dipsaus-redacteur

Alle drie zijn ze het erover eens dat de verschillen niet alleen over stijl gaan, maar ook over plot. Op school kreeg El Maslouhi de romans Suezkade van Jan Siebelink en Hajar en Daan van Robert Anker aangeraden, omdat hierin Marokkaanse meisjes voorkomen die een relatie krijgen met hun oudere, witte docent vanuit een idee van exotisme en oriëntalisme. Rouw vult aan: „Als je een zwarte vrouw bent, krijg je als tip dat je Joost Zwagermans De Buitenvrouw moet lezen, want dat gaat over een Surinaamse vrouw.”

Lees ook: Literatuur blijft te wit

Het gevolg was dat El Maslouhi geen Nederlandse literatuur meer wilde lezen en zich stortte op non-fictie van Marokkaanse en Egyptische feministen, van wie Nawal el Saadawi haar held is. „Dat was een stem die iets zei over wie ik was. Die stem willen we met onze uitgaven bieden. We willen nu iets maken waarbij je het gevoel krijgt: ja, dit is echt van mij, ik ben een protagonist in dit verhaal, in deze wereld. Als je De goede immigrant leest dan leggen we de zaken niet uit, omdat we ervan uitgaan dat de mensen die dit lezen, het begrijpen.”