Opinie

Was het leven maar weer onvoorspelbaar

Floor Rusman

De Belgen hebben weer bubbelarrest: ze mogen sinds deze week niet afspreken met mensen buiten hun zelfgekozen ‘bubbel’ van vijf mensen. Nieuwe ontmoetingen worden illegaal. Gelukkig werken we in Nederland niet met bubbels, maar ook hier is het ingewikkelder geworden om nieuwe mensen te ontmoeten. Clubs zijn dicht, de bar staat niet meer vol, verjaardagen worden in kleine kring gevierd. En ontmoeten we wél een vreemde, dan is de spontaniteit alsnog ver te zoeken: één keer te dichtbij komen kan je al littekens op je hart opleveren. Dat haalt de ongedwongenheid er wel vanaf.

Van de ontmoetingen die in mijn leven tot vriendschappen leidden, had zeker de helft onder de huidige omstandigheden niet plaatsgevonden. ‘Onontmoetingen’ of ‘misverbindingen’ noemde Guus Middag deze gemiste kansen ooit in NRC. Hoeveel misverbindingen zou ik al hebben opgelopen in deze vijf maanden?

Als tiener las ik graag de jeugdboeken van Per Nilsson, een Zweedse auteur wiens boeken draaien om toevallige ontmoetingen. Ik herlas deze week Anders dan jij, over de 17-jarige Hannah – net als Nilssons andere personages een eenzame, eigenaardige tiener. Haar leven raakt toevallig verstrengeld met dat van een aantal vreemden die ze in de supermarkt, het café en zelfs op straat ontmoet.

De thematiek bleek er bij het teruglezen nogal dik bovenop te liggen. „Gebeurtenissen haken in elkaar. Ontmoetingen leiden tot ontmoetingen”, denkt Hannah, en even verderop: „Er zijn ontmoetingen die ons leven veranderen.”

Toch maakte het boek opnieuw indruk op me. Nilssons personages worden door het toeval getroffen, er is een leven voor en een na de Ontmoeting. Dat is een krachtige gedachte die heeft beïnvloed hoe ik naar het leven kijk. Het is ook een gedachte die alomtegenwoordig is in onze cultuur. Nu we niet meer geloven in lotsbestemmingen en predestinatie, lezen we boeken en kijken we films waarin de woeste golven van het toeval ons heen en weer gooien.

In het dagelijks leven zijn ontmoetingen doorgaans niet zo levensveranderend – dat zou ook vreselijk vermoeiend zijn. Maar een ontmoeting kan ook leiden tot een nieuwe vriendschap, of zelfs op zichzelf de moeite waard zijn. Een gesprek in de rookruimte, een gedeelde fles wijn zonder meteen nummers uit te wisselen. Niet elk schilderij hoeft te worden ingelijfd in een collectie.

Elke ontmoeting is een nieuw begin. Het is als dansen met een nieuwe danspartner: er is herhaling (de passen zijn hetzelfde) maar ook verrassing (elk lichaam beweegt zich anders). Zo heeft elk gesprek met een vreemde ook vertrouwde componenten: je stelt je voor, je laat jezelf zien en je stelt de vragen die je eerder stelde. Maar voor de eerste keer hoor je de antwoorden van déze persoon, en voor de eerste keer vertel jij aan dít individu over je eigen leven. Zo krijg je niet alleen een nieuwe persoon te zien, maar ook een nieuwe versie van jezelf.

Elke volgende ontmoeting kan bovendien je vooroordelen onderuit halen. Hé, deze spirituele, geaffecteerd sprekende dame stemt PVV. Hé, dit vechtersbaasje heeft klassieke talen gestudeerd. Het leven is niet zo voorspelbaar als je denkt.

Dat is het vervelende aan sociale afstand: het snijdt het onvoorspelbare uit ons leven. Wat doet dat met ons? Waartoe zullen alle onontmoetingen en misverbindingen van de laatste maanden leiden? Straks zitten we nog steviger verankerd in onze bubbels – ook als dat niet van bovenaf wordt opgelegd.

Floor Rusman is redacteur van NRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.