Analyse

Vooralsnog houden de Europese banken het vol

Prestaties banken Europese banken lijken sterk genoeg om de mogelijke kredietverliezen op te vangen. Zorgen zijn er wel over de lage winsten.

De Spaanse bank Santander leed afgelopen kwartaal een verlies van ruim 11 miljard euro.
De Spaanse bank Santander leed afgelopen kwartaal een verlies van ruim 11 miljard euro. Foto Reuters

3,1 miljard euro voor het Spaanse Santander. 760 miljoen euro voor Deutsche Bank. 1,6 miljard pond (bijna 1,8 miljard euro) voor Barclays. Europese banken zijn tijdens het tweede kwartaal doorgegaan met waar ze het eerste kwartaal mee geëindigd waren: alvast heel veel geld opzij zetten voor potentiële verliezen op leningen vanwege de impact van de coronacrisis.

De komende dagen presenteren de meeste Europese banken hun tweedekwartaalcijfers. Van de Nederlandse banken is ING volgende week donderdag de eerste, gevolgd door ABN Amro, Rabobank en De Volksbank in de week erna.

Volgens Citigroup zouden de totale opzijzettingen van de dertig grootste Europese beursgenoteerde banken dit kwartaal kunnen oplopen tot 23 miljard euro, schreef The Financial Times eerder deze week. In het eerste kwartaal had deze groep, waar Citi ook ING en ABN Amro onder schaart, al 25 miljard in de stroppenpotten gestopt.

Ondanks de enorme bedragen die de banken opzijzetten, lijken de meeste banken het nog vol te houden. De Europese Centrale Bank voorzag eerder deze week dat de gemiddelde kapitaalratio – de verhouding tussen het kapitaal van de bank en de uitstaande leningen – uitkomt op 12,6 procent, als de Europese economie dit jaar met bijna 9 procent krimpt, zoals nu voorspeld wordt.

De onderzoekers van adviesbureau Oliver Wyman voorzagen eerder deze maand dat in een soortgelijk economisch scenario ongeveer 70 procent van de Europese banken een kapitaalratio houden van 12 procent of meer. De minimaal vereiste kapitaalratio voor een bank is net boven de 10 procent.

Verbetering ratio’s

Santander, Deutsche en Barclays zagen hun kapitaalratio’s afgelopen boekhoudperiode zelfs verbeteren. Deutsche Bank liet weten dat de verbetering mede kwam doordat grote zakelijke klanten sneller dan verwacht afgelost hebben op hun vanwege de coronacrisis verhoogde leningen.

Is het dan allemaal goed nieuws voor de banken? Zeker niet. Een belangrijk gevaar voor het herstel van de economie en dus ook voor de banken, is een stijging van het aantal coronagevallen. Als er een tweede golf komt, en consumenten weer thuisblijven – of dat nu uit angst is of opgelegd door middel van nieuwe lockdowns – levert dat nog grotere kredietverliezen op. De ECB voorziet dat als zo’n slecht scenario waarheid wordt, de kapitaalratio’s gemiddeld op 8,8 procent uitkomen.

Volgens adviesbureau Oliver Wyman is het grootste gevaar voor de meeste banken echter niet het kredietverlies, maar hun vermogen om geld te verdienen. Europese banken waren daar al niet goed in, en de coronacrisis maakt dat nog moeilijker. Het adviesbureau voorziet dat slechts 17 procent van de Europese banken in 2022 voldoende geld verdient om het kapitaal weer op een voldoende niveau te krijgen om een volgende crisis goed te doorstaan. Laat staan om voldoende te kunnen innoveren om overeind te blijven ten opzichte van de concurrenten.

Het adviesbureau voorziet dan ook flinke herstructureringen bij banken die ondermaats presteren en meer fusies en overnames. De Europese Centrale Bank, die al voor de coronacrisis zei dat er te veel banken zijn in Europa, publiceerde begin deze maand nog een toezichtsraamwerk om dergelijke consolidatie aan te zwengelen.

Lees ook: Met welke scenario’s werken de banken in deze zeer onzekere tijden?

Fusies en overnames

De individuele banken zullen om hun prestaties te verbeteren vooral grijpen naar voor hen al bekende middelen: verdere kostenverlagingen en ‘strategie-updates’, om te kijken of alle activiteiten van de bank wel houdbaar zijn.

Veel banken zijn daar al mee bezig; ook de drie banken die woensdagochtend met hun cijfers naar buiten kwamen. Santander slaagde erin de kosten met 4 procent terug te brengen, net als Barclays. Deutsche, dat twee jaar geleden begon aan een herstructurering die destijds als rijkelijk laat werd bestempeld, profiteerde in het tweede kwartaal van 8 procent lagere kosten. De bank koos er twee jaar geleden voor om niet langer wereldwijd actief te zijn als investeringsbank, maar zich daarbij op Europa te richten.

Ook de Nederlandse banken kijken naar hun kosten en activiteiten. Zo geeft de nieuwe topman van ABN Amro, Robert Swaak, bij de kwartaalcijfers op 12 augustus meer duidelijkheid over de toekomst van de al langer zwak presterende zakenbank.

Op de aandelenmarkten is er nog weinig geloof in het verdienvermogen van banken. De Europese bankenindex Stoxx Europe 600 staat sinds het begin van het jaar 36 procent lager, terwijl de algemene aandelenindex ongeveer 13 procent lager noteert.

In het verdienvermogen van banken hebben beleggers weinig geloof

Wat niet meehelpt, is het nadrukkelijke advies van de ECB aan alle banken om geen dividend uit te betalen, om zo kapitaal beschikbaar te houden om de coronaverliezen te kunnen opvangen. Dat advies werd dinsdag verlengd tot en met eind dit jaar.

Het is nog niet bekend of alle banken daar ook gehoor aan geven. De financieel topman van Santander, José García Cantera, zei woensdag tegenover de FT dat hij liever een „meer individuele benadering” had gezien van de ECB om te bepalen of een bank wel of niet dividend mag uitbetalen.

Zijn bank maakte bekend alvast kapitaal opzij gezet te hebben voor het moment dat dividendbetalingen wel weer mogen. Cantera: „Een algemene regel is een slecht idee, in de zin dat het de onzekerheid vergroot over de sector, voor iedereen de kosten om eigen vermogen aan te trekken verhoogt, en waarderingen beïnvloedt.”