Opinie

Veiligheid? Liefde? Zoek het maar uit

Joyce Roodnat Bij de nieuwe verfilming van ‘Pinocchio’ klinkt een sneer naar de Disney-versie van 1940. Onterecht, weet Joyce Roodnat uit eigen ervaring. Zij herinnert zich angst, verdriet, afschuw, bij het zien van Disneyfilms als kind.

Joyce Roodnat

Het verhaal van Pinocchio was al verfilmd en nu gebeurt het ineens nog drie keer. Met de houten marionet die manieren moet leren om een jongetje te worden, kan een filmer alle kanten op. Hij is een kind en hij is een vrije geest. Geen rebel, maar chronisch ‘stout’ omdat hij ingaat op elk idee. Veiligheid? Liefde? Zoek het maar uit, hij kiest voor de verbeelding.

Er komt er een aan van Robert Zemeckis – de Hollywoodveteraan van de Back to the Future-films. Dat wordt een gezellige verfilming, komiek Tom Hanks staat op de rol voor Gepetto, Pinocchio’s oude ‘vader’. De Pinocchio van Guillermo del Toro komt volgend jaar al uit. Ik hoop, met Del Toro’s weergaloze Pan’s Labyrinth in mijn achterhoofd, op een angstaanjagende marionet, aangevuurd door onheilspellende creatuurtjes.

Nu bewonder ik in de bioscoop een oer-Pinocchio volgens Matteo Garrone. Quasi pittoresk, ultra-Italiaans, met de zwakken die de andere zwakken te grazen nemen, net als in zijn films Gomorra enDogman. Het is een hardhandige film. Pinocchio’s beentjes verbranden en hij wordt, net als in het boek, zelfs opgehangen. Akelig voor grote mensen, die zien een stikkend jongetje. Maar kinderen zien een pop aan een boom: griezelig en zielig, maar dit is gevaarloos lijden. Het geeft een gevoel cadeau en is dat niet het idee van kunst? Hoe dan ook, dit is geen reden om ze weg te houden van deze film.

Het valt me op hoe deze Pinocchio door de kritiek wordt ingezet om de tekenfilm-versie van Walt Disney af te katten: mierzoet, hij heeft Pinocchio bedorven, getver.

Dat slaat nergens op. In Disneys Pinocchio (1940) is de marionet inderdaad een snoezig rotjoch met een aanbiddelijke entourage. Maar hij verandert óók in een bibberend-bang ezelsveulen en dan moet het zeemonster met zijn muil nog komen. Ik zag het als kind, ik dook weg van angst. En ik dook weer op, zag door mijn vingers hoe Pinocchio zichzelf redde en zijn vader erbij. Het was heerlijk.

De Disney-klassiekers grossieren in lieflijke dieren en koddige kabouters en zo. Onweerstaanbaar en charmant effenen ze zo de weg voor schok en au. In weinig zachtzinnige scènes wordt Bambi’s moeder afgeschoten (hemel wat huilde ik), Dumbo’s moeder achter tralies afgevoerd (idem) en de Leeuwenkoning-vader vertrapt. Vergeet ook niet Sneeuwwitjes moordlustige boze koningin (schrik!) of Cruella de Vil die de 101 Dalmatiër-puppies wil villen (ieuw!) voor een bontjas van hun vachtjes.

Disney zoet? Onzin. En al wás hij zoet, wat dan nog? Kijk maar naar Pinocchio van Garrone – hartstikke zoet en keihard.