Reportage

Ouders willen jeugdzorg in de buurt via rechter afdwingen

Zorgplicht Voor het eerst proberen ouders met een kort geding tegen een gemeente de juiste zorg voor hun kind te regelen. De gemeente Katwijk wijst op het gebrek aan plaatsen.

Jeugdinstelling de Hoenderloo Groep moest sluiten en daardoor komt volgens sommige ouders goede hulp voor hun kind in gevaar.
Jeugdinstelling de Hoenderloo Groep moest sluiten en daardoor komt volgens sommige ouders goede hulp voor hun kind in gevaar. Foto: Olivier Middendorp

De 14-jarige Jan woont sinds kort weer bij zijn ouders. Maar, zegt zijn moeder woensdagochtend in de rechtbank in Den Haag, dat is slechts een tijdelijke oplossing. Haar oudste zoon kán namelijk helemaal niet thuis wonen: Jan heeft autisme en een ernstige gedragsstoornis; soms ontstaat er kortsluiting in zijn hoofd en slaat hij om zich heen. Jan heeft structuur en intensieve begeleiding nodig. Maar de plek waar hij die zou krijgen, bestaat over een paar dagen niet meer.

Eind vorig jaar besloot zorgorganisatie Pluryn per 1 augustus jeugdzorginstelling De Hoenderloo Groep te sluiten: de kwaliteit van de hulp was onvoldoende en de instelling leed verlies. Voor Jan en zo’n tweehonderd andere jongeren die er op dat moment verbleven, zou een andere, passende plek worden geregeld.

Maar met de uitkomst zijn Jan en zijn ouders niet tevreden. De aangeboden voorziening, een ‘jeugddorp’ met gezinshuizen in Barneveld, moet nog worden opgeleverd. Ze zijn er niet van overtuigd dat hij er straks passend onderwijs kan krijgen. En het belangrijkste: de locatie is ruim 100 kilometer verwijderd van het ouderlijk huis in Katwijk.

Lees ook: Kinderombudsman: ‘Belang van kinderen niet altijd voorop bij sluiting Hoenderloo’

Christine en Hans Knetsch eisen dat er vóór 1 januari 2021 een ‘duurzame kleinschalige vervolgplek’ binnen 30 kilometer van hun woonplaats is voor hun zoon Jan. Daarom dagen ze de gemeente Katwijk, die volgens de Jeugdwet sinds 2015 verantwoordelijk is, voor de rechter. Voor iedere week dat de gemeente in gebreke blijft, eisen ze 5.000 euro.

Het is voor zover bekend de eerste keer dat ouders op deze manier jeugdzorg proberen af te dwingen, al zijn er volgens hun advocaat Reinier Feiner meer mensen in een soortgelijke situatie. „De meeste ouders van kinderen zoals Jan kunnen de financiële lasten van zo’n procedure niet dragen. Vandaar dat die nog nooit is gevoerd.”

‘Een zekere mate van schaarste’

Óf de gemeente zich heeft ingespannen om goede zorg voor Jan te realiseren, staat volgens de voorzieningenrechter niet ter discussie. „De vraag is in hoeverre zij daarin is geslaagd.” Advocaat Dick Timmermans van de gemeente noemt het een „logische wens” dat Jan en zijn ouders duidelijkheid willen. „Zeker bij iemand met autisme is dat belangrijk.” Maar, zegt hij, de vraag of de vervolgplek geschikt is niet aan de gemeente maar aan de medisch specialisten. Het is nog te vroeg om daarover te oordelen. En ja, een plek voor Jan in de buurt van zijn familie is „heel wenselijk, maar niet noodzakelijk”. Hij wijst erop dat er nu eenmaal „een zekere mate van schaarste is”.

Onzin, vindt advocaat Feiner. „Er zijn meer dan genoeg kinderen die net als Jan verlangen naar een kleinschalige plek in hun regio.” Jans recht op „family life” wordt ingeperkt, terwijl hij juist een goed netwerk nodig heeft als de jeugdhulp op zijn 18de stopt.

Wat er misgaat in de jeugdzorg, zegt Feiner na afloop, is dat iedereen naar elkaar wijst: de gemeente naar de minister, de minister naar de zorgaanbieder en de zorgaanbieder naar de gemeente. „Op deze manier komt er nooit een oplossing.”

Met de dagvaarding, zegt vader Hans Knetsch, hopen ze de cirkel waarin de een naar de ander wijst, te doorbreken en andere ouders aan te moedigen de juiste zorg te vragen voor hun kind. Met zijn zoon gaat het ondertussen steeds slechter. „Hij voelt zich door iedereen uitgekotst.”

Uitspraak volgt op 5 augustus.