Slim, of vals spel? Rel om de razendknappe replica van een raceauto in de Formule 1

Formule 1 Racing Point bouwde een kopie van de Mercedes van vorig seizoen. Is dat plagiaat, of briljant? In elk geval rijdt de bolide dit seizoen erg hard.

Boven: de auto van Racing Point, met de Mexicaan Sergio Pérez, deze maand in Hongarije. Onder: Lewis Hamilton in zijn Mercedes in Melbourne in 2019.
Boven: de auto van Racing Point, met de Mexicaan Sergio Pérez, deze maand in Hongarije. Onder: Lewis Hamilton in zijn Mercedes in Melbourne in 2019. Foto’s AP en EPA

Als je een Van Gogh zo nauwkeurig naschildert dat de kopie amper nog van het origineel te onderscheiden valt, ben je dan een virtuoze kunstenaar of een ordinaire vervalser? Zo’n soort vraagstuk houdt momenteel de gemoederen bezig in de Formule 1 – alleen gaat het niet over een schilderij, maar over een roze raceauto.

De imitator is het Racing Point-team, het kunstwerk de Mercedes W10 waarin Lewis Hamilton vorig jaar wereldkampioen werd. Racing Points nieuwe wagen, de felgekleurde RP20, is een zeer getrouwe replica van de Duitse auto, tot in detail nagemaakt aan de hand van talloze foto’s van de oude Mercedes. Het is een niet eerder vertoonde stunt.

Vooralsnog haalt Racing Point mooie resultaten met de ‘roze Mercedes’. Waar de oude RP19-bolide een middenmoter was, is de RP20 qua rondetijden de derde of zelfs tweede auto van het veld. Podiumfinishes zijn een reëel doel.

Maar niet iedereen is onder de indruk van de RP20. In het F1-wereldje wordt neerbuigend gefluisterd over „Tracing Point” – een woordspeling op tracing paper, Engels voor overtrekpapier. Renault diende twee weken geleden een officieel protest in. De internationale autosportfederatie FIA gaat nu beoordelen of de auto legaal is.

Lewis Hamilton in zijn Mercedes in Melbourne in 2019. Deze auto was het voorbeeld voor Racing Point. Foto Julian Smith/EPA

Wie de zaak vluchtig bekijkt, zou denken dat de boze concurrenten een punt hebben. Renstallen mogen onderdelen als motoren, versnellingsbakken en wielophanging kopen bij andere teams, zoals Racing Point al jaren doet bij Mercedes. Maar verder moeten ze hun auto helemaal zelf ontwikkelen. Cruciale elementen als de carrosserie, inclusief de fijngevoelige vleugels en rijwindgeleiders die de wegligging in de bochten bepalen, moeten van de eigen tekentafel komen. Precies op die punten lijkt de RP20 erg op de Mercedes.

Reverse engineering

Dat wil nog niet zeggen dat Racing Point de regels overtreedt: slimme reverse engineering is niet verboden. „Als ze inderdaad enkel gekopieerd hebben aan de hand van foto’s, dan is daar weinig illegaals aan”, zegt aerodynamicus Rob van den Heijkant. Hij is techniekexpert bij het autosportblad Formule 1 en werkte jaren als ontwerper bij F1-teams, waaronder Racing Points voorloper Force India.

Het zou pas te ver gaan als Racing Point technische informatie van Mercedes had bemachtigd, vertelt Van den Heijkant via de telefoon. „Bijvoorbeeld als iemand bij Mercedes op de schopstoel zat en stiekem is gaan praten met Racing Point.” Ook als Mercedes bewust zijn intellectuele eigendom heeft overgedragen, bijvoorbeeld in de vorm van bouwtekeningen, zou dat niet in orde zijn. „Maar dat zou Mercedes nooit doen. Dan zijn ze meteen alles kwijt.”

Van den Heijkant doelt op de zware straffen die Mercedes en Racing Point zouden krijgen als zo’n plagiaatcomplot uitkomt. Dat gebeurde in 2007 al eens bij McLaren. Bedrijfsgeheime technische informatie van Ferrari was via een voormalig medewerker bij het Britse team beland. Gevolg: McLaren kreeg een boete van 100 miljoen dollar en werd uit de uitslag van het WK geschrapt.

Wat Racing Point heeft gedaan, past in feite naadloos in de F1-traditie. Renstallen loeren constant naar elkaars auto’s, op zoek naar vernieuwde onderdelen die ze misschien kunnen nabouwen. „Er is geen team dat niets van een ander heeft gekopieerd”, schrijft Ross Brawn, tijdens de kampioensjaren van Michael Schumacher de technische baas bij Ferrari, in zijn column op de F1-website. „Elk team heeft fotografen in de pitstraat lopen die duizenden foto’s van iedere auto nemen. Die van ons kregen een boodschappenlijstje met onderdelen mee.”

Hoger niveau

Racing Point heeft die praktijk volgens Brawn nu wel „naar een hoger niveau getild”, door niet één onderdeel maar een hele auto na te maken. Makkelijk is dat niet. De kopie kan ook helemaal verkeerd uitpakken en een belabberde bolide opleveren, zegt Van den Heijkant. „Als een onderdeel 5 millimeter meer naar links of rechts zit, kan dat alles al in de war schoppen.”

Voor de Racing Point-techneuten was het daarom cruciaal niet domweg de componenten van de Mercedes te reconstrueren, maar de ontwerpfilosofie te doorgronden en zo de samenhang van de onderdelen te begrijpen. Dat kan enkel via een tijdrovende cyclus van ontwerpen, testen in de windtunnel, computersimulaties uitvoeren en verfijningen aanbrengen. „Alleen met een voorvleugel waren wij in 2011 al vier, vijf maanden bezig”, vertelt Van den Heijkant.

Renault denkt toch een zwakke plek gevonden te hebben. Het protest gaat namelijk niet over de hele RP20, maar specifiek over de zogeheten brake ducts, luchthappers die koele rijwind langs de gloeiend hete remmen voeren. Tot vorig jaar mocht het team deze onderdelen bij Mercedes kopen. Nu zijn de regels veranderd en moet Racing Point ze zelf maken. De luchthappers lijken nu echter nog altijd sterk op die van Mercedes. Bewijs, aldus Renault, dat Racing Point met Mercedes-informatie werkt die het nog had liggen. Brawn vindt het een ingewikkelde kwestie. „Je kunt niet verwachten dat Racing Point de kennis vergeet die het had over de brake ducts van Mercedes.”

Racing Point zegt zich absoluut geen zorgen te maken en zweert dat elk onderdeel van de RP20 geheel origineel is. De renstal beweert niet eens alternatieve luchthappers achter de hand te hebben voor als de huidige toch verboden worden. „Ik weet wat we hebben gedaan”, zegt teambaas Otmar Szafnauer. „Het is onmogelijk dat ze illegaal zijn.”