Opinie

Tem Big Tech: stop data in privékluizen

Technologie Geef gebruikers controle over hun persoonlijke data, om daarmee de te grote macht van grote technologiebedrijven terug te dringen, schrijft .
Illustratie Hajo

De invloed op onze maatschappij van internetreuzen zoals Facebook en YouTube wordt almaar meer ter discussie gesteld. Na aanhoudende kritiek hebben grote technologiebedrijven in hoog tempo stappen gezet die tot voor kort ondenkbaar leken. Reddit, YouTube, Twitch, Twitter, Snapchat en Facebook hebben in de afgelopen tijd nieuwe maatregelen geïmplementeerd om haatzaaiende boodschappen en online desinformatie te bestrijden. Deze veranderingen zijn een duidelijk teken dat het ongereguleerde webbeleid van weleer stilaan voorbij is. Maar het publieke debat richt zich nog te weinig op de structurele tekortkoming van de online economie, namelijk het gebrek aan controle van gebruikers over hun eigen data. Dat model moeten we dringend herzien.

In de beginperiode van het web stonden computers rechtstreeks met elkaar in verbinding en werd data opgeslagen op eigen harde schijven. Met de intrede van het nieuwe millennium veranderde onze digitale communicatie naar een gecentraliseerd systeem waarbij het bewaren en uitwisselen van informatie plaatsvindt op de servers en platformen van een handvol technologiebedrijven. Miljarden mensen zijn hierdoor afhankelijk geworden van enkele marktleiders om informatie met elkaar te delen. In het huidige verdienmodel hebben deze bedrijven de volledige controle over onze data. Dit heeft geleid tot een ontwrichting van de markt en een volledig gebrek aan concurrentie.

Op zichzelf hoeft centralisatie geen probleem te zijn. Er zijn goede redenen om mensen bij elkaar brengen op een enkel platform. Een navigatie-app zoals Waze maakt bijvoorbeeld dankbaar gebruik van grote hoeveelheden data en biedt uitgebreide functies aan. Soms wil je als gebruiker gewoon de meest gemakkelijke en betrouwbare optie. De situatie verandert echter wanneer we niet meer kunnen kiezen welk platform we gebruiken, zoals in het geval van socialenetwerksites als Facebook.

Lees ook: Dit zou het Congres aan Big Tech moeten vragen

Overstappen onmogelijk

De huidige marktleiders doen er alles aan om hun monopolie te behouden en de introductie van nieuwe platformen te verhinderen. Van netwerk veranderen is zo goed als onmogelijk aangezien we onze berichten, foto’s en contacten niet kunnen meenemen naar een ander platform. Niet alleen hebben we geen controle over onze eigen data, ook communicatie van het ene netwerk naar het andere is uitgesloten. Eigenlijk is dat oneerlijke concurrentie. Waarom is het bijvoorbeeld wel mogelijk om een telefoonnummer te behouden wanneer we van aanbieder veranderen, maar niet om onze data op te vragen om voor een andere app te gebruiken? Net zoals we ook naar vrienden kunnen bellen die bij een andere telecomoperator zijn aangesloten, zouden we met elkaar moeten kunnen communiceren ongeacht de app die we hiervoor gebruiken.

Dit gebrek aan concurrentie schaadt de gebruiker: de bedrijven die de markt domineren hebben de noodzaak niet om hun gebruikservaring of platform fundamenteel te veranderen en rekening te houden met privacy of ethische bezwaren over een fenomeen als fake news. Bovendien remt het huidige marktmodel verdere innovatie. Nieuwe initiatieven die wel rekening houden met de politieke implicaties van hun platform of die gebruikersdata niet inzetten voor advertentiedoeleinden, hebben in de huidige markt geen enkele overlevingskans.

Om de scheefgegroeide machtsverhouding recht te trekken, moeten we onze data terugeisen. Samen met internetpionier Tim Berners-Lee werk ik aan digitale datakluizen die het mogelijk zullen maken om onze gegevens op een veilige manier te bewaren en informatie te delen met contacten die niet op hetzelfde platform zitten. Dit soort oplossingen zullen ons niet enkel beschermen tegen grootschalige datalekken, ook innovatie door onafhankelijke appbouwers zal opnieuw mogelijk worden.

Decentraliseer het web

De kritiek op ’s werelds dominante technologiebedrijven blijft ondertussen aanzwellen. Structurele problemen worden niet adequaat aangepakt. Politieke reclame is nog steeds niet transparant, nepnieuws kan nog steeds makkelijk verspreid worden en filterbubbels (berichten en informatie krijgen die bij je profiel passen) zaaien meer polarisatie dan ooit tevoren.

Lees ook dit opiniestuk: De illusie van het ooit vrije internet

Als we echter oplossingen willen vinden voor deze problemen, dan is de decentralisatie van het web noodzakelijk. De kern van de zaak wordt uiteindelijk niet veroorzaakt door een enkel sociaal netwerk, maar door de hypercentralisatie van gegevens en gebruikers, en bijgevolg van macht. De eerste stap naar een oplossing is om elk individu de controle te geven over zijn of haar eigen gegevens, bijvoorbeeld door met persoonlijke datakluizen te werken.

Woensdag verhoort het Amerikaanse Congres Facebooktopman Mark Zuckerberg in een mogelijk historische antitrustzaak. Ook de ceo’s van Amazon, Google en Apple zullen zich moeten verantwoorden voor de problematische gevolgen van hun marktdominantie. Hoewel het oplossen van deze problemen voor elk bedrijf een andere aanpak vergt, is het duidelijk dat het tijd is voor een paradigmaverschuiving. Gaan we als maatschappij het web opnieuw beschouwen als een algemeen goed, dat bijgevolg open en vrij zou moeten zijn, of leggen we de toekomst van ons digitale leven in de handen van enkele datamachtige bedrijven?

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.