Locatie Van Goghs laatste schilderij ontdekt in Auvers

Kunstgeschiedenis In het Franse dorp Auvers-sur-Oise is de locatie ontdekt waar Vincent van Gogh zijn laatste schilderij, ‘Boomwortels’, maakte.

De oude ansichtkaart van Auvers-sur-Oise met de plek waar Van Gogh zijn laatste schilderij maakte.
De oude ansichtkaart van Auvers-sur-Oise met de plek waar Van Gogh zijn laatste schilderij maakte. Afbeelding Institut Van Gogh

Vincent van Gogh heeft zijn allerlaatste schilderij geschilderd op slechts 120 meter van de plek waar hij overleed. Met die dinsdagmiddag bekendgemaakte ontdekking is een van de grootste raadsels over het werk van de Nederlandse kunstenaar opgelost.

Lees ook de reportage in Auvers: ‘Deze boomwortels verbeelden Van Goghs strijd op leven en dood’

Van Gogh schilderde altijd naar het leven. Maar de locatie van zijn zwanenzang, het doek Boomwortels uit 1890, kon nooit worden getraceerd. Wat leidde tot speculaties: vooraanstaande kunsthistorici hebben het doek vanwege de grillige vormen en de wirwar van bonte kleuren daarom wel geduid als het begin van de abstracte kunst en de art nouveau.

De ontdekking, gedaan door Wouter van der Veen, ontzenuwt die theorieën. Hij is de wetenschappelijk directeur van het Institut Van Gogh in Auvers-sur-Oise, het kunstenaarsdorp vlak bij Parijs waar Van Gogh zijn laatste zeventig dagen doorbracht. Van der Veen ontdekte de boomwortels vlakbij Van Goghs pension, de Auberge Ravoux, nu een museum.

De overeenkomsten tussen de boomwortels op de Rue Daubigny en de geschilderde wortels zijn frappant, zelfs nu nog

De kunsthistoricus vond de locatie dankzij een oude ansichtkaart waarop de door Van Gogh geschilderde bosschage staat afgebeeld. „Het is de eeuwige les bij Van Gogh”, zegt Van der Veen. „Bij hem is alles altijd eenvoudiger dan je denkt.”

De overeenkomsten tussen de boomwortels op de Rue Daubigny en de geschilderde wortels zijn frappant, zelfs nu nog. Het Van Gogh Museum in Amsterdam erkent de vondst. „Het is heel waarschijnlijk dat Van Gogh daar, op de snelste weg naar de velden waar hij zo vaak werkte, Boomwortels heeft geschilderd”, zegt Teio Meedendorp, onderzoeker bij het museum. Familieleden van Van Gogh en de nieuwe directeur van het Van Gogh Museum Emily Gordenker woonden de onthulling van de locatie dinsdagmiddag bij.

Voor Van Gogh verbeeldden boomwortels de strijd op leven en dood, schreef hij eens in een brief. Een paar uur nadat hij zijn laatste penseelstreek plaatste, schoot hij met een pistool in zijn borst. Dertig uur later, op 28 juli 1890, overleed hij aan de gevolgen. Van der Veen: „Zijn laatste schilderij heeft hem duidelijk niet geïnspireerd om door te leven.”

De boomwortels, die overgroeid waren door klimop, zijn vrijgemaakt. Een schutting en camerabewaking moeten ze beschermen tegen Van Gogh-toeristen. Vóór corona kwamen er daarvan jaarlijks zo’n 300.000 naar Auvers-sur-Oise.

Vincent van Goghs laatste schilderij: Boomwortels (olieverf op doek, 50,3 cm×100,1 cm, 27 juli 1890)

Collectie Van Gogh Museum, Amsterdam