Corona zit ook in het hart en zorgt daar voor ontstekingen

Virologie Het nieuwe coronavirus laat ook zijn sporen na in het hart. Onverwacht is dat niet. Een huis-tuin-en-keukengriep doet hetzelfde.

De corona-afdeling van de intensive care in het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen, eerder dit jaar.
De corona-afdeling van de intensive care in het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen, eerder dit jaar. Foto Kees van de Veen

In een Duits onderzoek blijken zes van de tien corona-patiënten twee maanden na hun diagnose te maken te hebben met een ontstoken hartspier. Het onderzoek is gedaan bij honderd coronapatiënten met verschillende ernst van de ziekte, variërend van mensen die klachtenvrij bleven tot mensen die op de intensive care aan de beademing moesten. De resultaten van het onderzoek uitgevoerd door het universiteitsziekenhuis van Frankfurt verschenen maandag in het vakblad JAMA Cardiology.

De onderzoekers schrijven dat relatief veel Covid-19-patiënten weliswaar onderliggende aandoeningen hebben, zoals diabetes of een hoge bloeddruk, maar dat de hartafwijkingen die zij zagen in het bloedbeeld en op MRI-scans optraden onafhankelijk van iemands medische voorgeschiedenis en de ernst van het beloop van de corona-infectie. Naast ontsteking van de hartspier zagen ze op de scans bij een kleiner percentage ook littekenweefsel in de hartwand en een verminderde pompfunctie van de linkerkamer. Ontsteking rond het hart kan een voorbode zijn van latere hartziekte, schrijven de onderzoekers.

Vochtophoping

De bevindingen lijken op het eerste gezicht vrij ernstig, maar het is niet iets om van te schrikken, zegt cardioloog Folkert Asselbergs van het UMC Utrecht in een reactie. „Het is belangrijk om te weten dat de deelnemers aan dit onderzoek vooraf eigenlijk geen specifieke hartklachten hadden”, zegt Asselbergs. De afwijkingen zouden zonder dit onderzoek wellicht onopgemerkt zijn gebleven. „Dat er na een virusinfectie zulke verschijnselen optreden is normaal. Door Covid-19 zijn mensen systemisch ziek, de infectie zit in het hele lichaam. Dan is het niet zo verrassend dat het hart ook een beetje meedoet.”

Als je mensen die pas zijn hersteld van een huis-tuin-en-keukengriep of een flinke verkoudheid op dezelfde manier zou onderzoeken, zou je volgens Asselbergs hetzelfde beeld zien: „De virusinfectie veroorzaakt een beetje ontsteking en vochtophoping in de hartspier. Veel mensen hebben dat ooit doorgemaakt zonder het zelf te weten.”

In de medische literatuur is inderdaad eerder beschreven dat ontsteking rond het hart kan optreden na een griep. Ook bij de gevaarlijke coronavirussen SARS en MERS hadden patiënten ontsteking in of bij het hart.

Vooralsnog is het hart niet de zwakste schakel bij Covid-19, zegt Asselbergs, ook niet bij mensen die vooraf al hart- en vaatziekten hadden. De grootste acute medische complicaties zijn het in de knel komen van de longfunctie en stollingsproblemen. „Dat is waar coronapatiënten aan overlijden, niet aan stoornissen van het hart.”

Hartfalen

Asselbergs baseert zijn relativering mede op zijn ervaring met de internationale patiëntenregistratie Capacity, waarvan hij initiatiefnemer is. Daarin wordt gekeken naar de effecten van Covid-19 op hartpatiënten. De studie heeft een grote Nederlandse inbreng; ongeveer 60 procent van de Nederlandse ziekenhuisopnames in verband met Covid-19 zit erin. Asselbergs: „Binnen deze patiëntengroep zien we dat er bij slechts veertien van de tot op heden 6.120 patiënten ontsteking van de hartspier is vastgesteld tijdens een opname in het ziekenhuis. Ook andere complicaties zoals hartfalen en ernstige ritmestoornissen zijn zeldzaam.”

Of er op de lange termijn gevolgen zijn voor de gezondheid van het hart bij mensen die een corona-infectie hebben doorgemaakt is nu nog niet te zeggen. „Dat moet de toekomst gaan uitwijzen”, zegt Asselbergs. „Dat zal dan bijvoorbeeld moeten blijken uit de bevolkingstatistieken van het CBS. Pas over vijf tot tien jaar kunnen we daar iets zinnigs over zeggen.”