Stiekem zwom hij Noord-Korea in en nam virus mee, zegt Kim

Noord-Korea Noord-Korea, met tot nu toe officieel nul besmettingen, doet een stad op slot. Aanleiding: de ‘vondst’ van de eerste coronapatiënt.

Bewoners in de Noord-Koreaanse stad Pyongyang dragen mondkapjes.
Bewoners in de Noord-Koreaanse stad Pyongyang dragen mondkapjes. Foto Jon Chol Jin

Noord-Korea roeit het coronavirus uit nog voordat het voet aan de grond heeft kunnen krijgen. Dat is althans de boodschap die Kim Jong-un de wereld instuurde toen hij zaterdag de noodtoestand uitriep voor de stad Kaesong, een stad van 200.000 inwoners dicht bij de grens met Zuid-Korea. Niemand mag er in of uit en ook tussen stadsdelen onderling mag niet gereisd worden.

Aanleiding was de vondst van misschien wel de eerste coronapatiënt van het land. Noord-Korea is een van de laatste landen op aarde met nul bevestigde besmettingen (Turkmenistan heeft officieel ook nergens last van). Dit zou te danken zijn aan het doortastende optreden van leider Kim Jong-un, die al in januari de grens met China liet afsluiten.

‘Patiënt 1’, een man van 24, moest maandag nog positief bevonden worden en wordt in quarantaine gehouden. Hij is een Noord-Koreaan die drie jaar geleden naar Zuid-Korea is gevlucht en vorige week stiekem zou zijn teruggekeerd naar het Noorden. Volgens staatspersbureau KCNA wijzen eerste onderzoeken op „een vermoeden van besmetting”. Onduidelijk is of er een coronavirustest bij hem is afgenomen. Kim zou gezegd hebben dat sprake is van „een kritieke situatie” nu „het kwaadaardige virus het land kan zijn binnengekomen”.

Buitenstaander als zondebok

Experts hebben nooit geloofd dat Noord-Korea, met zijn 1.400 km lange grens met China, vrij van corona zou zijn. Zo zei de hoofdredacteur van Daily NK, een nieuwssite in Seoul met veel bronnen in het Noorden, in NRC: „Er zijn veel meldingen [..] van doden na symptomen zoals koorts en hoesten. We hebben begrepen dat autoriteiten bevel geven om deze lichamen te cremeren.”

Angst voor een woekerende epidemie in Pyongyang was zelfs een van de speculatieve verklaringen die Noord-Korea-watchers gaven voor Kims verdwijning in april, toen hij drie weken niet in het openbaar verscheen. Hij zou zich hebben schuilgehouden in zijn vakantieoord in Wonsan.

Een buitenstaander aanwijzen als zondebok zou een manier voor Kim kunnen zijn om toch toe te geven dat ook zijn land niet immuun voor het virus is. Het zou zelfs een opstap kunnen zijn naar een verzoek om hulp aan Zuid-Korea. Want wel zeker is dat de gezondheidszorg ver ontoereikend is voor een epidemie en dat miljoenen Noord-Koreanen door chronische ondervoeding een slechte gezondheid hebben. De grenssluiting heeft bovendien de handel met China grotendeels stilgelegd, wat de economische malaise verergert.

Ruim 30.000 Noord-Koreanen zijn de afgelopen decennia het land ontvlucht, meestal via China, aangezien de meesten de zwaar gemilitariseerde grens met het Zuiden als onneembaar beschouwen. Vrijwillig terugkeren naar Noord-Korea is uiterst zeldzaam. Het Zuid-Koreaanse ministerie van Hereniging vertelde tegen de BBC dat dit sinds 2015 elf keer gebeurd is.

Straf voor bewakers

‘Patiënt 1’ heeft waarschijnlijk via een drainagebuis de Zuid-Koreaanse grenswachten op het eiland Ganghwa ontweken en is vanaf daar de Han-rivier overgezwommen naar Kaesong, zei een Zuid-Koreaanse legerwoordvoerder maandag. Zijn tas is gevonden op de plaats waar hij het water inging. Op zijn vlucht uit Noord-Korea in 2017 zou hij een vergelijkbare zwemtocht hebben gemaakt.

De man, van wie alleen bekend is dat zijn familienaam Kim is, heeft waarschijnlijk géén corona, zegt Zuid-Korea, dat bekendstaat om zijn grondige testbeleid en contactonderzoek. Mensen uit zijn directe omgeving zijn negatief getest. Hij was bekend bij de politie, aldus persbureau Yonhap en had onlangs een uitreisverbod gekregen omdat hij werd beschuldigd van de verkrachting van een Noord-Koreaanse vrouw.

Intussen hebben grenswachten in beide landen een probleem. Het Noord-Koreaanse staatspersbureau meldde dat het politbureau een „strenge straf” overweegt voor de bewakers die de zwemmende Kim hebben laten passeren. In Zuid-Korea heeft het leger een grondig onderzoek ingesteld, onder andere naar de vraag hoe de man de geavanceerde warmtecamera’s langs de grens heeft weten te ontwijken.