Een virusfabriek voor liedjes, gadgets, apps

Vanuit de Verenigde Staten schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: Amerika is het culturele equivalent van een Chinese wet market.
Illustratie Eliane Gerrits

Recordaantallen coronadoden, rassenrellen in de straten, een totaal dysfunctionele politiek, zelfverrijking en nepotisme. Het is bon ton om deze tijd te zien als het verval en de ondergang van het Amerikaanse rijk. Onder leiding van de decadente keizer Trump de Eerste en zijn coterie van vazallen zakt het opgeklopte ego van de Verenigde Staten als een plumpudding ineen. De tijd dat de wereld naar Amerika opkeek als een rolmodel en baken van vrijheid en welvaart (Ronald Reagans „shining city on a hill”) is definitief voorbij. Het is eerder een stinkend karkas. Niemand heeft dit schrikbeeld sterker verwoord dan Trump zelf in zijn inauguratietoespraak in 2017. Hij zag een „Amerikaans bloedbad”, „moeders en kinderen gevangen in armoede in de binnensteden” en „verroeste fabrieken als grafstenen verspreid over het landschap van de natie.” De wens lijkt de vader van de gedachte te zijn geweest.

De kans is groot dat u dergelijke onheilsberichten leest op het scherm van een iPhone, bekijkt via een YouTube-video, liket op de pagina’s van Facebook of deelt via Twitter. Ook de serieuze Europese media vullen hun nieuwspagina’s voor een groot deel met Amerikaanse rampspoed en met sociale bewegingen als #MeToo en Black Lives Matter. Zelfs de voorpagina van deze krant zou grote witte vlekken bevatten als het leven in de Verenigde Staten ineens even boeiend zou worden als, zeg, in Finland. Want laten we eerlijk zijn, terwijl de Amerikaanse politiek publiekelijk door de hoeven zakt, gedijen de Amerikaanse cultuur en technologie als nooit tevoren. Althans in termen van harde kijk- en omzetcijfers. Waarom? Omdat Amerika één grote virusfabriek is.

Een bioloog beschreef de Chinese markten waar wilde dieren worden verhandeld, als de droom van iedere bioterrorist. Zet hokken met kippen bovenop kooien met vleermuizen en daaronder weer schubdieren en apen, en laat ze allemaal op elkaar poepen. Klaar! Virussen, gaat heen en vermenigvuldigt u. Niet via een uitgekiende strategie, maar volgens de simpele principes van Darwins evolutietheorie. Wuhan, Wuhan. If you can make it there, you’ll make it anywhere.

Amerika is het culturele equivalent van zo’n Chinese wet market. Een virusfabriek voor liedjes, films, gadgets, apps en hash- tags. Geen melting pot, maar een petrischaal. Gooi alle culturen van de wereld bij elkaar, voed het onbeperkt met dollars, stel het bloot aan de guurste marktwerking en kijk wat er overleeft. Wat overblijft is resistent tegen alle verdedigingsmechanismes. Net zoals je in een ziekenhuis de meest weerbarstige bacteriën vindt, zo verovert de Amerikaanse cultuur de wereld. Zelfs de Europese subsidiemuren zijn niet hoog genoeg om deze virussen buiten te houden.

Zien we nu het definitieve einde van de overmacht van de Verenigde Staten? Misschien wel waar het de geopolitieke invloed betreft. Als je een stevige overheid wenst die het beste voor heeft met zijn burgers, kijk dan vooral niet naar Washington.

Maar als je je afvraagt welke technologie in je binnenzak zit of welk onderwerp viraal gaat, wees dan niet verbaasd als daar made in America op staat.

Amerika tegen de rest van de wereld? Op z’n minst een gelijkspel.

Reacties naar pdejong@ias.edu