Opinie

Uitkoppelkosten

Christiaan Weijts

Vooral deze zomervakantie is het een zegen om een stuk Noordzeestrand als achtertuin te hebben. Meteen na het rituele „drie… twee… één… va-kán-tie!!” op het schoolplein gingen we erheen. Onbereikbaar per auto. Zwembad en ongerepte natuur ineen. Nou ja, ongerept? In de branding raakte ik in gesprek met een andere vader, Marco van Steekelenburg, die in zijn werkzame leven veel met de energietransitie te maken heeft.

„Kijk daar eens.” Rechts op de horizon dobberen al sinds de coronacrisis een stuk of acht cruiseschepen, dinosauriërs uit een fossiele wereld. Soms krijgen ze gezelschap van vrachtschepen die hier wachten op verandering in de olieprijs. „Wie heeft bedacht dat dit een goede plek is voor zo’n ankergebied? Alle stikstof waait zo Meijendel in.” Inderdaad: we zijn hier omringd door allerlei stikstofgevoelige Natura2000-strookjes.

Zo scande hij de hele horizon af. Dáár een boorplatform, dáár verdween een windmolen, dát pluimpje is een kolencentrale… Wat nieuw voor me was: de Rotterdamse industrie – het techlandschap uiterst links, blauwgrijs achter de trillende lucht – loost jaarlijks zo’n 150 petajoule warmte het water in. „Met de helft daarvan kun je de warmtevraag van heel Zuid-Holland dekken. Dat wordt nu allemaal met aardgas gestookt.”

Maar wacht eens. Ligt er niet een nieuwe warmtewet die daar wat aan wil doen? O jawel, minister Wiebes wil een ‘ophaalrecht’ voor restwarmte tegen ‘uitkoppelkosten’. Concreet zegt deze newspeak dat de warmtebedrijven straks mogen betalen voor wat de industrie nu gratis als afval dumpt in zee.

Alsof de vuilnisman eerst aan ons tuinhek moet afrekenen voordat hij de volle zakken meekrijgt. Twee euro? Dríe. Anders stort ik het de duinen in. Uitkoppelkosten, meneertje. En heeft u nog interesse in oud papier? Voor vijftig cent per kilo mag het mee. Glas? Plastic?

De hoogte van die uitkoppelkosten bepaalt de vervuiler zelf. Dat zal wel geen koopje zijn. Waarom zouden bedrijven hier gratis aan meewerken? Het is namelijk niet verplicht. Dat is Van Steekelenburgs grootste frustratie. De regering verwijst gretig naar Denemarken, waar een warmtenet van honderden kilometers ligt waar iedereen blij mee is. „Maar niemand vertelt erbij dat dit komt doordat ze daar een lozingsheffing hebben op restwarmte.” In de huidige warmtewet is de minister bevoegd zo’n heffing in te stellen, maar daar is nooit gebruik van gemaakt. Voor hem is het duidelijk: liever een ‘brengplicht’ dan een ophaalrecht.

„Kortom,” zegt hij, met een vluchtige blik op onze rondspartelende kinderen voor wie de vakantie is begonnen. „Het is allang mogelijk, om het voor de toekomst schoner te krijgen. Maar het zijn telkens weer de oude verdienmodellen die de status quo in stand houden. Het gaat mij niet snel genoeg.”

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.