Schaaklegendes

Hans Ree

Er waren de afgelopen maanden al wat kleine wedstrijden die niet online werden gespeeld maar met houten borden en stukken, maar nu is in de Zwitserse stad Biel het eerste grote schaakfestival bezig dat op die oude manier wordt gespeeld. Natuurlijk is het niet helemaal zoals vroeger. De spelers in de grootmeestergroep hebben halverwege het bord een plaat plexiglas waar een rechthoek is uitgezaagd, zodat ze door het gat hun zetten kunnen uitvoeren. De amateurs zitten aan grote tafels met het bord in het midden. Om de klok in te drukken of zetten te doen aan de overkant van hun bord, moeten ze van hun stoel opstaan, en daarvoor krijgen ze extra tijd.

Er wordt aangeraden om alleen op te staan als het echt nodig is. De spelers mogen na hun partij niet analyseren, want opgeruimd is virusveilig. Er mogen nauwelijks toeschouwers zijn, alleen wat journalisten en ouders van schakertjes in de kindergroep. Uiteraard wordt er overal permanent gewassen, geboend en geschrobd.

Is dit nog leuk? Het is geen retorische vraag. De omstandigheden lijken akelig, maar ik kan me voorstellen dat zelfs dan, als je eenmaal aan het bord zit, het gelukzalige schaakgevoel over je kan komen, dat gevoel dat de buitenwereld er niet is, alleen nog maar de problemen op het schaakbord, die oplosbaar zijn.

Deze week is de voorlaatste etappe van de Magnus Carlsen Tour begonnen, die ‘Legends of Chess’ heet. De legendes zijn zes schakers die in leeftijd variëren van 40 (Peter Leko, nog maar een broekje als legende) tot 52 (Boris Gelfand). De oud-wereldkampioenen Anand (50) en Kramnik (45) zijn er ook bij. Ze worden aangevuld met vier spelers die de vorige etappes van de Tour hebben gewonnen, waaronder Carlsen zelf. Carlsen speelt zijn partijen op een cruiseschip op de Middellandse Zee. Dan lijkt online schaak niet zo kwaad.

Is het fijn om een legende te zijn? Jan Timman, die door buitenlanders vaak ‘the Dutch chess legend’ werd genoemd, had gemengde gevoelens, hij vond dat het leek alsof hij al dood was.

Een legende hors concours is het in zichzelf verzonken genie Vasyl Ivantsjoek (51). Op de eerste dag moest hij zijn vierde rapidpartij tegen Leko winnen om de tiebreak van de armageddon partij te halen. Hij haalde er het ouderwetse en romantische Koningsgambiet voor van zolder. Na de partij was het commentaar van Carlsen: „Won Chucky echt met het Koningsgambiet? Dat is indrukwekkend.”

Zie diagram

Vasyl Ivantsjoek - Peter Leko, Legends of Chess 2020

Het lijkt of wit slecht staat omdat hij een stuk moet verliezen, maar Ivantsjoek heeft dieper gerekend.

31. e5 Wits koningsaanval is belangrijker dan stukverlies. 31...f5 Na 31...Lxd1 heeft wit 32. Db7+ Kh8 33. Dxc6, waarna zowel 34. Dxe8+ als 34. Dh1+ dreigt. 32. Dxd6 Lxd1 33. Lxf5 Tg8 34. Ld2 Wit heeft slechts drie pionnen voor een toren, maar hij staat beter. 34...Lg4 Dit kost een stuk. Met 34...Dh2 kon zwart nog op de been blijven, hoewel hij wankel zou staan. 35. De7+ Tg7 36. Dg5 Dh2 37. Lxg4 Pe7 38. Dh5+ Wit wikkelt af naar een simpel gewonnen eindspel. 38...Dxh5 39. Lxh5 Tg2 40. Lb4 Pd5 41. Lf3 Tf2 42. Lxd5 cxd5 43. Lc5 a6 44. b4 Kg6 45. a4 Kf5 46. b5 axb5 47. axb5 Ke6 48. b6 Kd7 49. Kb3 Kc6 50. c4 dxc4+ 51. Kxc4 Tf4 52. e6 Te4 53. e7 Kd7 54. b7 Kc7 55. Ld6+ Kxb7 56. Le5 Zwart gaf op.