Opinie

Politici, de tijd van meer meer meer is voorbij

Klimaat De vernietiging van onze leefwereld gebeurt onder onze neus. Dat moet stoppen, aldus .
Foto Frans Lemmens / Hollandse Hoogte

Nederland is een vies land; de Nederlander heeft een bijzonder smerige, vervuilende levensstijl. De individuele verantwoordelijkheid die hij daarvoor kan nemen, van linnen tasjes tot zonnepanelen, is beperkt: groen consumentengedrag vergroot het draagvlak voor een groene economie, maar de echt grote veranderingen moeten vanuit de politiek komen.

Toch lijken maar weinig politieke leiders zich zorgen te maken over de gevolgen van de Nederlandse levensstijl voor onze leefomgeving. Dat is logisch: de Nederlander is gewend zichzelf klein te maken – „Ja, maar China…”, „Ja, maar de Verenigde Staten…”.

Daar valt wat voor te zeggen. Voorbeeld: wereldwijd stoot de veestapel en alles wat daarmee samenhangt, volgens een onderzoek van het Worldwatch Institute, de helft van alle broeikasgassen uit – meer dan de uitstoot van alle auto’s, vliegtuigen, gebouwen, industrie en energiecentrales bij elkaar. Meer dan de helft van de landbouwgrond wereldwijd wordt gebruikt om voeding voor die veestapel te verbouwen, en meer dan de helft van alle zoogdieren op aarde bestaat uit slachtvee. Wat gaan we daar aan doen, als klein land?

39 kilo vlees

Tegelijkertijd lijkt de Nederlander te vergeten (of niet, maar dan doet ze er niets mee, dat kan natuurlijk ook in een land dat even verward als zelfgenoegzaam lijkt te zijn) dat haar land per hectare de meeste koeien, kippen en varkens heeft van heel Europa en dat Nederlanders gemiddeld 39 kilo vlees per persoon per jaar eten, dertien kilo meer dan het Voedingscentrum als maximum aanbeveelt. Twee derde van het landoppervlak van Nederland wordt gebruikt voor land- en tuinbouw.

Dit alles belast het milieu in extreme mate: zou iedereen zo leven als de Nederlander, dan zou de mensheid drie aardes nodig hebben voor een duurzaam bestaan; een om op te leven en twee extra om de uitgestoten koolfstofdioxide op te nemen.

Maar de verantwoordelijkheid van de Nederlander gaat verder dan de persoonlijke levenssfeer. Nederland is nog altijd de grootste kolenhaven van de Europese Unie, is de zetel van het tweede private oliebedrijf ter wereld, staat op de derde plek (wereldwijd!) als het gaat om de import van palmolie, is een grote drijfveer achter de ontbossing van tropische regenwouden, heeft de derde luchthaven van de EU als het gaat om aantal passagiers en de vierde op het gebied van vrachtvolume en staat op de tweede plaats (!) van landbouwexport wereldwijd.

Kortom, de vernietiging van onze leefwereld gebeurt hier, onder onze neus.

Onder aanvoering van de VVD speelt het kabinet ondertussen boekhoudkundige spelletjes met de stikstofuitstoot (per hectare behorend tot de hoogste per wereld), terwijl de reductie ervan de afgelopen tien jaar is gestagneerd.

Onacceptabel, zou je zeggen. Nou, in de peilingen staat de partij op flinke winst.

De grootste politieke partij levert een premier die zegt geen visie te hebben, die zich op een zogenaamde neutraliteit voorstaat, die de cijfertjes van jaarverslagen van multinationals zijn wereldbeeld laat bepalen – niet die van onderzoeksinstituten. Ruttes regeringen hebben lak aan uitspraken van de Hoge Raad. Premier Rutte is de hoogste misdienaar van het ongebreidelde kapitalisme, met alle catastrofale gevolgen vandien.

We zijn de schaarste allang voorbij, er is genoeg voor iedereen

We zouden ons, met alles wat we weten over onze energieconsumptie, voedselproductie, ons reisgedrag en de wijze van vervoeren (de containervaart!), moeten schamen voor waar wij over praten als we over de toekomst praten. Stikstofuitstoot, fosforuitstoot, biodiversiteitafname, oceaanverzuring, ontbossing, landbouwgronduitputting, overbevissing en zeewaterstijging: alles vindt hier, in vies Nederland, plaats.

Welvaartsverdeling

Nederland kan, onder leiding van haar politici, na de verkiezingen van 2021 op de ingeslagen weg verdergaan. Dat is – en blijft – een optie. Maar diezelfde politici kunnen dit land ook eens daadwerkelijk als gidsland vormgeven. Dat is een andere optie. Want wat we hier doen, in dit kleine boerderijtje aan de Noordzee, heeft gevolgen voor de hele wereld. Wat we hier doen, heeft gevolgen voor de toekomst. Wat we hier doen, kan iets uitstralen, als voorbeeld dienen. Dan moeten onze politieke leiders wel met inspirerende vergezichten komen op het gebied van klimaat, economie, welvaartsverdeling en groene energie, en niet met onwetenschappelijke dooddoeners en oplossingen uit een verleden.

Nederland moet overstappen van een vervuilend model, waarin betaald werk en de productie-consumptieketen (meer, meer, meer!) de boventoon voeren, naar een groener model, waarin gegarandeerd sociaal welzijn, ‘genoeg’ en hergebruik centraal staan.

Lees ook: De boer kan het niet alleen

Om daar te geraken moet de politiek de idee loslaten dat de verdere uitroeiing van schaarste (ongekende productie en ongebreidelde consumptie) tot meer welzijn zal leiden. We zijn de schaarste allang voorbij, er is genoeg voor iedereen. Het is alleen niet eerlijk verdeeld.

Ook zullen alle politici moeten onderkennen dat we in Nederland de draagkracht van de aarde te zwaar belasten. Dit betekent dat we een economisch model moeten creëren met een werklast die ten bate komt (en dus niet ten koste gaat) van maatschappij en leefomgeving. Dat betekent weer vergaande politieke veranderingen op het gebied van vervoer (veel minder auto’s, boten, vliegtuigen en veel meer treinen), voedsel (lokale, vegetarische en veganistische voedselproductieketen die veel minder milieubelastend is dan de huidige), bezit (een radicale herijking van onze opvattingen over bezit, ook over woningen) en energie (een heet hangijzer).

Mensonvriendelijke planeet

Kortom, een kentering op het gebied van vreugde, vrijheid en verantwoordelijkheid. En dat moet allemaal worden verenigd met ons wij/zij denken.

Wat politici daarvoor nu doen? Precies, niets. Terwijl zij meer mogelijkheden hebben dan de gemiddelde ouders om hun kinderen een bewoonbare planeet na te laten. En blijven ze niets doen, dan zullen wij moeten beginnen onze jongste kinderen alvast te leren hoe te overleven op een mensgemaakte mensonvriendelijke planeet.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.