Voormalige Duitse kampbewaker Dey krijgt 2 jaar voorwaardelijk

Tweede Wereldoorlog Bruno Dey (93) zat bij de SS en was bewaker in het concentratiekamp Stutthof. Hij is veroordeeld voor medeplichtigheid aan de moord op ruim vijfduizend mensen.
Bruno Dey verbergt zich achter een map tijdens een zitting vorige week.
Bruno Dey verbergt zich achter een map tijdens een zitting vorige week. Foto Daniel Bockwoldt/DPA

De 93-jarige Duitser Bruno Dey, die in de Tweede Wereldoorlog bewaker was in het concentratiekamp Stutthof, is donderdag veroordeeld tot twee jaar voorwaardelijke gevangenisstraf. Volgens een rechtbank in Hamburg is hij medeplichtig aan de dood van duizenden gevangenen van het kamp, melden Duitse media. Dey, die lid was van de SS, gaf tijdens het proces toe dat hij het geschreeuw uit de gaskamer had kunnen horen.

Dey was 17 jaar oud toen hij in 1944 werd toegewezen aan Stutthof, een kamp in de buurt van het tegenwoordig Poolse Gdansk. Gedurende de oorlog stierven in Stutthof zo’n 65.000 mensen, vooral Joden en politieke gevangenen. Dey is veroordeeld voor de betrokkenheid bij de dood van 5.230 mensen, van wie circa tweehonderd omkwamen door een nekschot of vergassing. Het overgrote deel bezweek aan de barbaarse omstandigheden in het kamp.

Tijdens de behandeling van de zaak heeft Dey, die in een rolstoel naar de rechtszaal kwam, toegegeven dat hij in Stutthof heeft gewerkt. Volgens de verdediging treft hem echter geen blaam, omdat hij zelf risico had gelopen als hij zich had onttrokken aan zijn verplichtingen als bewaker. Volgens justitie had Dey echter wel degelijk een keuze, en wist hij maar al te goed welke verschrikkingen er in het kamp plaatsvonden. Dey erkende ook dat hij getuige was geweest van lijkverbrandingen in Stutthof. Zelf heeft hij naar eigen zeggen nooit geweld gebruikt tegen een gevangene.

Lees ook deze necrologie van de berucht kampbewaker John Demjanjuk: Handlanger van de nazi’s, op straffe van de dood

‘Helse waanzin’

Dey stond voor de jeugdrechter omdat hij ten tijde van zijn misdrijven nog minderjarig was. Hij kon maximaal tien jaar celstraf krijgen. Justitie eiste drie jaar, volgens persbureau AP deels uit erkenning voor Deys meewerkende houding tijdens het proces. Hij heeft zijn excuses aangeboden aan „alle mensen die deze helse waanzin hebben doorgemaakt”. „De beelden van alle ellende en verschrikkingen hebben me de rest van mijn leven geplaagd”, aldus Dey.

Dat Dey veroordeeld kon worden ondanks dat hij zelf voor zover bewezen kan worden geen moorden heeft gepleegd, komt door de zaak tegen de Oekraïense Sobibor-bewaker John Demjanjuk. Die werd in 2011 veroordeeld voor betrokkenheid bij de dood van 28.000 Joden, hoewel hij persoonlijk niemand had omgebracht. Dat laatste deed volgens de rechtbank niet ter zake: enkel Demjanjuks aanwezigheid als bewaker in een vernietigingskamp was al genoeg voor medeplichtigheid. Het Demjanjuk-precedent leidde tot een hele reeks strafzaken tegen hoogbejaarde voormalige kampbewakers.