Verdachten zaak sushiketen Sumo krijgen geen straf vanwege inbreuk op hun privacy

Fraudezaak Hoewel schuldig aan belastingfraude, hoeven drie mensen niet de cel in. Dat komt door een documentaire waaraan het Openbaar Ministerie meewerkte.

Filiaal in Den Haag van de in opspraak geraakte sushirestaurantketen Sumo.
Filiaal in Den Haag van de in opspraak geraakte sushirestaurantketen Sumo. Foto Bart Maat/ANP

In de strafzaak tegen sushiketen Sumo is donderdag aan geen van de vier verdachten straf opgelegd. Rechter Jacco Boek oordeelde dat het Openbaar Ministerie de integriteit van het strafproces in gevaar heeft gebracht door een filmmaker te laten meekijken met het proces.

De zaak rond de landelijke restaurantketen heeft zich jaren voortgesleept. De sushiketen – inmiddels in andere handen – werd verdacht van grootschalige belastingfraude. In juli 2019, enkele dagen voordat de rechter uitspraak zou doen, onthulde NRC dat een filmmaker maandenlang had meegekeken met het strafrechtelijk onderzoek. De rechter besloot toen om het vonnis niet uit te spreken, maar eerst te laten uitzoeken of de film een rol had gespeeld bij de beslissing van het OM de restauranteigenaren te vervolgen.

Lees ook: OM: film dient algemeen belang

De rechter in Rotterdam tilt zwaar aan de rol die de film heeft gespeeld. Drie van de vier verdachten, onder wie hoofdverdachte Chi Ho L., werden schuldig bevonden aan belastingfraude. Maar „niet in de laatste plaats” door de deal tussen OM en filmmaker legt de rechter geen straf op. De vierde verdachte wordt vrijgesproken.

De filmmaker maakte onder meer beelden van overleg tussen rechercheurs en de officier van justitie, en van invallen in diverse restaurants in 2014. Ook kon hij vertrouwelijk onderzoeksmateriaal lezen. De verdachten wisten tot de publicatie in NRC niets van het filmen.

Integriteit in gevaar

Rechter Boek zei donderdag bij het vonnis dat door de verstrekking van politiegegevens inbreuk is gepleegd op de privacy van de verdachten. „Maar erger, veel erger, is dat de officier heeft geprobeerd om de verstrekking buiten strafproces te houden.” Daarmee is de integriteit van het strafproces weliswaar niet geschonden, maar wel in gevaar gebracht.

Boek was daarover donderdag in de Rotterdamse rechtbank zeer kritisch. „We hebben gezegd: meneer de officier, hoe kan dit nou, dit is echt heel erg.” Over de poging van het Openbaar Ministerie om de rol van de filmmaker buiten het strafproces te houden zei de rechter: „Dat kan niet, dat kan echt niet.”

Tegen de eigenaar van Sumo was aanvankelijk 24 maanden cel geëist en 210.000 euro boete. Twee weken geleden besloot het OM de eisen in de zaak met 10 tot 15 procent te verlagen vanwege de deal tussen het OM en de filmmaker. Daar gaat de rechter dus niet in mee. Hij woog in zijn beslissing geen straf op te leggen ook mee dat de restaurantketen al „een forse boete” en alle achterstallige belasting betaalde en dat de zaak zich lang heeft voortgesleept.

De advocaten van de verdachten hadden bij de behandeling van de zaak bepleit het OM niet ontvankelijk te verklaren. De rechtbank besloot echter dat het OM de verdachten wel degelijk kon vervolgen. Rechter Boek noemde donderdag het besluit geen straf op te leggen „een soort niet-ontvankelijkheid-min”. Als de rechtbank zou hebben besloten niet-ontvankelijk te verklaren, zei hij, zou daar mogelijk opnieuw discussie over ontstaan bij een eventueel hoger beroep. „Dan komt bij het hof alles weer terug.”

Het OM reageerde donderdag dat het „de vonnissen goed [gaat] bestuderen”, maar meldde niet of het in hoger beroep gaat. Omroep KRO-NCRV, die de documentaire van filmmaker René Roelofs zou uitzenden, had donderdag nog geen beslissing genomen over de uitzending ervan.

Aanvulling 23 juli: Dit artikel is donderdagmiddag aangevuld met een reactie van het Openbaar Ministerie.