In Rio’s nieuwe normaal is het strand niet langer gratis

Verwarring in Rio, waar het strand verboden gebied is, ziet Nina Jurna. „De burgemeester trapt op onze ziel.”

Correspondent Nina Jurna
Correspondent Nina Jurna Merlijn Doomernik

‘Zonnebaden op het strand is verboden tot er een vaccin tegen corona is gevonden”, zei burgemeester Marcelo Crivella van Rio de Janeiro afgelopen week vanachter zijn mondkapje. Wie zich wel op het beroemde Copacabana-strand begeeft, riskeert een boete van ruim 100 real (20 euro), dreigde hij. Vervolgens kondigde de ultra-rechtse, evangelische burgemeester aan dat kerken wel open mogen blijven. Net als winkelcentra, horeca en schoonheidssalons in de huidige ‘fase 3’ meer vrijheid krijgen.

De stomverbaasde Carioca’s – de inwoners van Rio – realiseerden zich weer eens dat hun burgemeester niets met de lokale cultuur op heeft. Eerder had Crivella – in een vorig leven zendeling in Afrika – al zijn afkeer van het wereldberoemde carnaval laten blijken. Hij weigerde het volksfeest te openen en liet dit over aan een ambtenaar.

„De burgemeester trapt weer op onze ziel. Nu door ons van het strand te verjagen”, zei mijn buurman die voor corona regelmatig een uurtje van de laatste middagzon op het strand meepakte en zo een drukke werkdag van zich afschudde. „We zitten al maanden verplicht thuis en we mogen nu wel naar de kerk en niet naar het strand? Er is niets belangrijkers dan het strand!”

Dat laatste zijn velen met hem eens. Sinds ik in Rio woon, ervaar ik zelf wat het strand betekent voor de Carioca. Het is sportplek, ontmoetingsplek, ontspanningsplek, versier- en flaneerplek. Een plek waar je de keiharde realiteit vergeet en waar sociale klassen even lijken weg te vallen. Het is gratis en voor iedereen toegankelijk. In tegenstelling tot de wereld buiten, kijkt niemand op het strand vreemd op als een portier van een chic appartementencomplex in z’n zwembroek een potje voetbal speelt met een rijke inwoner van hetzelfde pand, ook in zwembroek. Alsof op het zand, op blote voeten en nauwelijks kleding, mensen puur zijn en kleur en klasse er niet zo toe doen. Althans zo legt mijn buurman de passie van de Carioca’s uit.

Ik zag de afgelopen maanden hoe door corona de strandwijk verarmde. Strandverkopers die leven van het slijten van eten, drinken, zonnebrillen en de verhuur van strandstoelen en parasols, hadden na de sluiting half maart plots geen werk meer. Sommigen raakten dakloos en bivakkeerden rond de gesloten strandtenten op de boulevard.

De inwoners van deze stad kunnen niet lang zonder hun geliefde strand, zag ik tijdens mijn dagelijkse quarantainewandelingetje. Mensen probeerden stiekem via de puntige rotsen het strand op te komen om een duik te nemen, maar werden teruggefloten door de politie. Nu gaat Crivella nog een stap verder door er een boete op te zetten.

Maar de regels zijn verwarrend. Op het strand sporten mag wel, met de hond wandelen ook, maar op een doek op het zand zitten niet. Omdat men tijdens het zonnebaden geen mondkapje kan dragen, meent Crivella, en die maskertjes hier verplicht zijn zodra je buiten komt. „Maar we dragen al maanden mondkapjes. Ik heb kledingoutfits met bijpassende mondkapjes, ik sport met mondkapjes, ik heb zelfs nieuwe versiertrucs ontdekt met mondkapje, waarom zou ik niet kunnen zonnebaden met mondkapje?!”, reageerde een vriendin verbluft.

In de media doen wetenschappers hun beklag dat Crivella’s maatregelen vooral zouden voortkomen uit eigenbelang. Waarom zou het veiliger zijn met een groep mensen in een afgesloten kerk te zingen dan buiten aan zee te zitten? En waarom wachten op een vaccin, dat nog jaren kan duren? Kan de stad, die al gebukt gaat onder een zware economische crisis, het zich wel permitteren zolang de stranden dicht te houden? Toeristen – als die dit jaar überhaupt nog komen – willen toch echt naar het beroemde strand.

„Bovendien helpen open ruimtes als het strand voorkomen dat mensen in een depressie vallen in deze crisis”, zei arts en onderzoeker Daniel Soranz in Braziliaanse media. Aan Crivella is die boodschap niet besteed. Deze week zag ik hoe zwaarbewapende agenten in kogelvrije vesten het strand op stormden om een groepje jongeren in bikinistrings en krappe zwembroekjes een boete onder de neus te wrijven. In het nieuwe normaal van Rio is genieten op het strand niet meer gratis.