Bijna gecanceld: woke wormen

C. elegans Een piepklein, doorzichtig wormpje nam de Twitterfeed van biologen over, zag
Foto Hollandse Hoogte

Caenorhabditis elegans, rondworm, nematode, aaltje: noem het beestje zoals je wilt. Het kleine bodemwormpje heeft de Twitterfeed van biologen volledig overgenomen. Al dagen plaatsen onderzoekers kwade, verbaasde en grappige tweets over het doorzichtige wormpje van amper een millimeter lang.

Wat is er aan de hand?

Het begon met een grap. Bioloog Michael Eisen van het Howard Hughes Medical Institute verwoordde in een tweet waarom hij C. elegans een overhyped organisme vindt: „Ze wriemelen naar voren. Ze wriemelen naar achteren. En soms neuken ze zichzelf. Dat is alles.” (Dat laatste is waar: rondwormen zijn hermafrodiet en kunnen zichzelf bevruchten.)

Een plaagstootje, zou je kunnen denken. Eisen is fruitvliegonderzoeker. En net als het fruitvliegje, bakkersgist en de labmuis, is C. elegans een populair modelorganisme voor biologen.

Maar voor rondwormonderzoekers voelde de grap minder onschuldig. Punt is dat Eisen ook hoofdredacteur is van wetenschappelijk tijdschrift eLife. Maakt wormenonderzoek wel een eerlijke kans hier gepubliceerd te worden? Dat C. elegans saai zou zijn, is precies het sentiment dat rondwormonderzoekers bij subsidie-aanvragen zou hebben genekt.

Erger: Eisens grapje was gemaakt vanuit privilege. En binnen de kortste keren nam het discours een afslag richting micro-agressies, inclusiviteit, racisme en locker room talk – vanwege het woord ‘fuck’ in Eisens tweet.

Dat was natuurlijk ook niet de bedoeling. Verschillende biologen namen de moeite om uit te leggen dat de strijd door mensen van kleur en de worsteling van wormenonderzoekers nauwelijks met elkaar te vergelijken zijn.

Omstanders verkneukelen zich om de uit de hand gelopen discussie en muntten meteen de hashtags #wormageddon, #wormwars en #wormgate. En sindsdien draait de meme-fabriek overuren.

C. elegans heet nu gecanceld en broke, andere dieren met soortnaam elegans zijn woke. Neem de sterschildpad (Geochelone elegans) en een tarantula (Cyriocosmus elegans). En, buitengewoon pijnlijk, er bestaat zelfs een elegant fruitvliegje: Drosophila elegans.

En Eisen? Die onderging de storm gelaten. Hij was niet onder de indruk van het feit dat rondwormen bevriezing kunnen overleven. (Stenen kunnen dat ook.) Maar om er geen misverstand over te laten bestaan, gaf hij uiteindelijk toe: rondwormen zijn „piepkleine”, „wriemelende” én „geweldige” beestjes.