Wat doet de coronacrisis met de ‘digitale nomade’?

Reizend werken ‘Digitale nomaden’ reizen normaal gesproken van de ene naar de andere plek, zij kunnen overal werken, als er maar wifi is. Door corona wisten deze mensen het even niet meer: blijven, terug naar Nederland, doorreizen?

Toen werkplek Hubud nog open was, was het een geliefd toevluchtsoord voor digitale nomaden op Bali
Toen werkplek Hubud nog open was, was het een geliefd toevluchtsoord voor digitale nomaden op Bali Foto Christoph Sator / DPA / HH

De muren van het gebouw zijn van bamboe, de werkplekken hebben uitzicht op de rijstvelden. Af en toe komen apen kijken of ze iets te snaaien kunnen vinden. Normaal gesproken dan. Nu is Hubud, een van de bekendste en oudste coworking spaces op Bali, dicht. Tot nader order gesloten, al sinds half maart.

Het Indonesische eiland is populair onder ‘digitale nomaden’: mensen die niet afhankelijk zijn van één locatie om te werken en van plek naar plek reizen. Het barst op Bali van werkplekken als Hubud, en in andere dorpen zijn ze wel open. Al is het met de nodige aanpassingen: ze organiseren geen evenementen en bij de ingang meten ze je temperatuur. Flessen ontsmettingsmiddel voor je handen staan klaar.

De coronacrisis heeft veel impact op de levensstijl van digitale nomaden. Internationaal rondreizen is zo goed als onmogelijk. Mick van Zadelhoff, oprichter van het platform De Moderne Nomaden, vertelt dat hij veel onzekerheid ziet. „Mensen plannen niet te ver vooruit. Het voelt als pauze.”

Hoeveel digitale nomaden de wereld telt, is onduidelijk. Een precieze definitie van het fenomeen – hoe lang mag je bijvoorbeeld op een plek blijven om nog nomade te zijn? – bestaat niet. De trend nam zo’n zes, zeven jaar geleden een vlucht, op de golven van steeds sneller en breed beschikbaar internet. Zo richt Hubud zich sinds 2013 op „corporate escapees”: zij die het zakenleven willen ontvluchten.

Inmiddels zijn digital nomads een ingeburgerd fenomeen, zeker in Zuidoost-Azië waar Indonesië, Thailand, Vietnam en de Filippijnen populaire bestemmingen zijn. Online platforms maken ranglijsten van de beste plekken om te werken. Ze hanteren criteria als het weer en de kosten om rond te komen, en ook de kwaliteit van de gezondheidszorg en vriendelijkheid tegenover buitenlanders tellen mee. Bij Nomad list, een van de grootste vergelijkingssites, staat Canggu op Bali op nummer één.

Lees ook: ‘Met je laptop aan het strand klinkt leuker dan het is’

Grenzen gesloten

Visa zijn altijd al onderwerp van gesprek en nu helemaal. Veel reizende werkenden komen een land binnen op een toeristenvisum dat een maand of twee geldig is. Maar de meeste landen, zeker in Zuidoost-Azië, hebben nu hun grenzen voor toeristen gesloten. Wanneer dat verandert, is onduidelijk.

Voor reizigers die al in het land waren, zijn noodmaatregelen afgekondigd. Thailand heeft alle visa tot eind juli verlengd, om chaos bij de immigratiekantoren te voorkomen. Ook Indonesië heeft verlopen visa automatisch omgezet in noodvisa, die geldig zijn tot half augustus. Op Bali gingen aan het begin van de coronacrisis filmpjes rond van ellenlange rijen buitenlanders bij de immigratiekantoren.

Het percentage werkende reizigers – of reizende werkenden – dat vanwege de coronacrisis besloten heeft terug naar het thuisland te gaan, is onbekend. Iedereen maakt daarin een individuele afweging.

Zo hebben Jolanda Thijssen-de Jong en haar man aan het begin van de crisis ontzettend getwijfeld of ze naar Nederland zouden terugkeren. Dat was ook omdat ze niet goed wisten of ze het konden maken in zo’n crisissituatie als buitenlanders te blijven. Ze kwamen erop uit dat reizen het risico op verspreiding juist vergroot: „We hadden treinen en vliegtuigen moeten nemen. Onze conclusie was: we zijn iedereen het minste tot last als we blijven waar we zijn.”

GINNY VAN DIEST (28) | SEMINYAK, INDONESIË
‘Werkgevers zien nu dat werken prima op afstand kan’

Wie: Ginny van Diest (28)
Waar: Seminyak, Indonesië
Leeft van: werk als manager sociale media en klantenservice

„Door de coronacrisis gaan uiteindelijk alleen maar méér mensen als digital nomad leven, denk ik. Werkgevers hebben nu gezien dat werken ook prima op afstand kan. Dat het niet uitmaakt of je mensen werken in Nederland, de Filippijnen of Brazilië, als ze hun werk maar op de afgesproken tijd leveren. Dat is het belangrijkste als je op deze manier werkt – dat je je aan je afspraken houdt.

„Voor online ondernemingen lopen de zaken nu supergoed. Ik heb drie vaste opdrachtgevers in de e-commerce, ik doe onder andere hun marketing op sociale media en ben manager van de klantenservice. Dat heb ik wel moeten opbouwen. Toen ik ongeveer twee jaar geleden de digitale wereld instapte, deed ik klussen voor héél weinig geld. Voor zo weinig zou ik het nu niet meer doen.

„Toen de coronacrisis losbarstte, schrok ik van de heftige berichten uit Nederland. Hier op Bali merken we er weinig van, behalve dat het heel stil is op straat. Mijn man en ik hebben ons eerlijk gezegd ook niet echt afgevraagd of we zouden blijven of niet. In principe is dit nu ons thuis, dus dan is het logisch dat je blijft. Al was het zeker een ding in mijn omgeving. In de appgroep ging het los: moeten we blijven of gaan, hoe zit het met de verzekering? Uiteindelijk zijn mijn vriendinnen ook gebleven.

„We wonen nu ongeveer een jaar op Bali. Ik ben veertien weken in verwachting, dus voorlopig blijven we hier. Het is een fijne plek, maar dat we blijven is meer toeval. We beschouwen het leven als digital nomad echt als levensstijl. Het idee is absoluut om weer verder te reizen met zijn allen. We plannen eigenlijk weinig, we leven in het moment. Als we het gevoel krijgen dat een nieuwe omgeving leuk en inspirerend zou zijn, trekken we door.”

Mick van Zadelhoff (25) | Novi Sad, Servië
‘Ik let op de kosten: mij zie je niet in Zwitserland’

Wie: Mick van Zadelhoff (25)
Waar: Novi Sad, Servië
Leeft van: online marketing en trainingen via zijn site De Moderne Nomaden

„De grootste verandering door de coronacrisis voor mij is dat ik nog minder ver vooruit denk dan voorheen. In de afgelopen drie jaar heb ik als digital nomad in meer dan veertig landen gereisd en vanuit daar gewerkt.

„Normaal plan ik zo’n vier tot acht weken vooruit waar ik naartoe ga. De afgelopen maanden had dat geen enkele zin. Elke week was de situatie anders.

„Op het moment dat de pandemie uitbrak, zat ik in Sint-Petersburg. Mijn visum liep bijna af en mijn vlucht naar Nederland was gecanceld. Toen zijn mijn Russische vriendin en ik last minute naar Thailand gevlogen. Dat was een van de weinige landen waarvan de grenzen nog open waren en waar we allebei een visum konden krijgen.

„In Thailand hebben we vooral gewerkt. Veel anders was er toch niet te doen. Ons hotel had een buitenlobby op het strand. Wifi, stroom, overdekking tegen de zon. Super. Meer heb ik niet nodig.

„Zoals veel digital nomads heb ik verschillende inkomstenbronnen. Ik adviseer onder meer bedrijven over online marketing en geef cursussen hoe je geld kunt verdienen met een blog. Financieel gaat het prima, ondanks corona. Vooral mijn online trainingen lopen goed. Ik let ook op mijn kosten. Niet voor niets reis ik voornamelijk in Oost-Europa en Zuidoost-Azië. Mij kom je niet tegen in Zwitserland.

„Momenteel zitten mijn vriendin en ik in Servië. Dat Thaise strand hadden we op een gegeven moment wel gezien. Binnenkort vliegen we naar Nederland, nu de grens ook voor haar weer open is. Ik ben daar ieder jaar wel een paar maanden. Toch een soort van thuis – al zijn mijn ouders naar Frankrijk geëmigreerd.”

Jolanda Thijssen-de Jong (31)| Koh Samui, Thailand
‘We huren een mooie Airbnb. Door corona is alles goedkoper’

Wie: Jolanda Thijssen-de Jong (31)
Waar: Koh Samui, Thailand
Leeft van: spaargeld en hopelijk binnen een paar maanden van websites Kantoorverlaters en VeganEvergreens

„Op 10 maart vlogen we naar Thailand, vijf dagen later begon de lockdown in Nederland. Eerst dachten mijn man en ik dat we in Bangkok beter af waren. Maar al snel kwamen in Thailand ook restricties. Wat moesten we doen? Terug naar Nederland, blijven, doorvliegen? Maar waarheen? Buitenlandse Zaken gaf voor steeds meer landen een negatief reisadvies.

„We volgden het nieuws, overlegden met ouders en vrienden, vroegen advies van de Nederlandse ambassade. Uiteindelijk besloten we vast te houden aan ons plan om als digitale nomaden een tijdje in Thailand te leven. Wel zijn we onze hotelkamer in de hoofdstad ontvlucht, naar het eiland Koh Samui. We huren een mooie Airbnb, met keuken en tuin. Door corona is alles goedkoper.

„Toen we vorige zomer besloten te breken met de sleur van onze Nederlandse kantoorbanen, droomden we van een ondernemend en flexibel leven. Dat hebben we ruimschoots gekregen. Ons idee om een boekingssite voor internationale treinreizen te beginnen, konden we door corona wel vergeten. In plaats daarvan zijn we onder andere VeganEvergreens begonnen, een blog over traditionele gerechten die ook veganistisch zijn.

„Mijn man handelt daarnaast op de Amerikaanse beurs. Eerst deed hij een cursus, nu zet hij echt geld in. Hij draait quitte, wat voor een beginnende daytrader heel netjes is. Hopelijk verdienen we daar over een paar maanden geld mee. Net als met het blog. De eerste stap is genoeg bezoekers trekken.

„We hebben voldoende gespaard om een jaar zonder inkomen te kunnen. We houden onze kosten laag. Zo’n opbouwfase hoort bij ondernemen. Of je dat nou in Nederland doet, of in het buitenland. We vertrouwen erop dat we kunnen overleven als digital nomads, ook nu het slechter gaat met de wereldeconomie.”