Eerste bierbrouwerij van het Ottomaanse Rijk moet plaatsmaken voor moskee

Bier De historische Bomonti-brouwerij in Istanbul moet wijken voor een moskee, ziet .
Foto Getty

De Hagia Sofia wordt een moskee. En alsof dat niet genoeg is om de hegemonie van de islam in Turkije te onderstrepen, gaat in Istanbul nu ook de historische Bomonti-brouwerij tegen de vlakte. Terwijl in de Hagia Sofia voor de grote heropening op 24 juli turquoise tapijten worden uitgerold over de magnifieke marmeren vloer, zijn bouwvakkers begonnen met de sloop van de eerste bierbrouwerij van het Ottomaanse Rijk. Er komt, uiteraard, een moskee voor in de plaats.

Beelden van graafmachines die hun tanden zetten in het industriële gebouw met zijn torenspits en bakstenen schoorsteen, leidden tot woede en afgrijzen bij seculiere Turken. „Weer een stuk industrieel erfgoed van Istanbul dat wordt opgeofferd aan de hegemonie van de politieke islam en de liefde voor constructie, beton en tenders”, twitterde stedenbouwkundige Akif Burak Atlar, werkzaam bij de afdeling stadsplanning van de gemeente Istanbul.

De brouwerij belichaamt de geschiedenis van bier in Turkije. Ze werd in 1894 geopend door de Zwitserse broers Bomonti, die de industriële bierproductie introduceerden in het Ottomaanse Rijk (1299- 1922). Er werd op dat moment al wel bier gedronken: de populariteit van westerse producten, ideeën en manier van leven nam toe. Maar het betrof vooral geïmporteerde merken of brouwsels van Armeense uitbaters van biertuinen in steden als Istanbul, Izmir en Thessaloniki.

Met Bomonti had het Ottomaanse Rijk zijn eigen biermerk, met de goedkeuring van Abdülhamid II, de favoriete sultan van huidig president Erdogan. Na de opening van de brouwerij nam de populariteit van bier een hoge vlucht. De productie van de Bomonti-brouwerij steeg snel van 7 naar 10 miljoen liter per jaar. Overal in Istanbul werden biertuinen geopend, waar dansshows, feesten en optredens werden gehouden. Bier groeide langzaam uit tot een massaproduct.

Ansichtkaart met de Bomonti-brouwerij in Istanbul uit de tijd van het Ottomaanse Rijk.

Sloop van erfgoed

Nog steeds is bier de populairste alcoholische drank in Turkije. Toch zegt ruim 80 procent van de Turken geen alcohol te drinken – al drinken mannen in conservatief-religieuze delen van het land vaak stiekem blikken bier in parken of aan het water. Van de Turken die in peilingen toegeven te drinken, prefereert 63 procent bier. Maar de frequente belastingverhogingen hebben daar een luxeproduct van gemaakt. Steeds meer Turken brouwen nu thuis hun eigen bier.

Het merk Bomonti is inmiddels in handen van Anadolu Efes, de grootste bierproducent van Turkije. De oude brouwerij, die de wijk zijn naam heeft gegeven, wordt al lang niet meer gebruikt. Ze staat leeg en verkeert in slechte staat. Er was jarenlang juridisch getouwtrek over de bestemming van de brouwerij, die is aangemerkt als historisch erfgoed. De sloop komt een jaar nadat hij is overgedragen aan Diyanet, het staatsinstituut voor Religieuze Zaken.

Diyanet gaat daar een groot islamitisch centrum bouwen met een moskee, een slaapvertrek en een parkeergarage. Het komt vlak naast een deel van het oude Bomonti-complex dat wél is behouden. Na een grondige renovatie is er een cultureel complex gevestigd met bars, restaurants, een museum en een concertzaal. Maar de vraag is of ze daar straks nog alcohol mogen schenken. Want dat mag officieel niet in de buurt van moskeeën.