‘Opvallend’ sterke stijging in het aantal lachgasvergiftigingen

NVIC Experts kregen dubbel zoveel vragen over lachgas, blijkt uit een jaarverslag. Verder bleek tegengif tegen dodelijke paddestoelen meerdere keren nuttig.
Een slagroomspuit met lachgaspatronen. Grootverbruikers kopen liever een grotere tank zodat ze niet tientallen patronen hoeven te gebruiken.
Een slagroomspuit met lachgaspatronen. Grootverbruikers kopen liever een grotere tank zodat ze niet tientallen patronen hoeven te gebruiken. Foto Lex van Lieshout/ANP

Artsen en andere hulpverleners hadden vorig jaar „opvallend” veel meer vragen over mensen met klachten na het gebruik van lachgas. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) kreeg er in een jaar tijd 128 vragen over binnen. Dat is ruim twee keer zoveel als het jaar ervoor, schrijft het centrum in zijn jaarverslag dat woensdag is gepubliceerd. Het NVIC meldt dat over meer vergiftigingen het aantal vragen is toegenomen, waaronder over gevallen van mensen die giftige paddenstoelen hebben gegeten.

Het aantal vragen dat het NVIC krijgt over klachten door lachgasgebruik stijgt al sinds 2015. Het centrum ziet dat de drug populair is. De manier waarop de drug wordt verkocht verandert bovendien. Waar er aanvankelijk vaak tientallen of honderden kleine slagroompatronen werden gebruikt om ballonnen te vullen, worden nu vaker grotere tanks gebruikt. „Deze tanks maken het voor de thuisgebruikers veel makkelijker om grotere hoeveelheden lachgas te gebruiken”, zo staat in het jaaroverzicht. Bij het NVIC zijn tientallen voorbeelden bekend van mensen die neurologische klachten hebben ontwikkeld door gebruik van lachgas.

Lees ook: Tien keer meer incidenten met lachgas in verkeer, kabinet wil verbod

Een uitzonderlijk ernstige casus waarover het NVIC zich gebogen heeft, betreft een vrouw van 19 met verlammingsverschijnselen in haar benen. Een maand voor ze in het ziekenhuis werd opgenomen, gebruikte ze een hoeveelheid lachgas die vergelijkbaar is met 150 ballonnen per dag. Een week voor de opname werd dat zelfs drie keer zoveel. Mogelijk heeft ze permanente schade opgelopen. Ze moest volgens het rapport een langdurig behandel- en revalidatietraject in.

Klein aandeel

Er was nog een verdubbeling in het aantal vragen over een drug: 3-MMC. Wel is dat met 25 meldingen in 2019 een kleiner probleem dan lachgas. 3-MMC werkt maar kort, waardoor gebruikers vaak meerdere doses per sessie gebruiken. Dat vergroot volgens het NVIC het risico op een overdosis. In absolute aantallen komen de meeste drugsvragen binnen over cannabis (231), MDMA (178) en cocaïne (171).

Drugs vormen een relatief klein deel van het totale aantal informatieverzoeken dat het NVIC ontving. Iets meer dan de helft van de 34.589 telefoontjes ging vorig jaar over klachten na gebruik van geneesmiddelen. Andere vragen gingen over middelen die bijvoorbeeld in en om het huis, in de industrie of als bestrijdingsmiddel worden gebruikt. In de meeste gevallen (ongeveer de helft) waren de patiënten kinderen.

Calamiteitenvoorraad

Twee groene knolamanieten. Zeven keer was een middel nodig om mensen te behandelen die de onschuldig ogende maar potentieel dodelijke paddenstoel te behandelen. Foto Ronald van Wijk/HH

De nieuwe voorraad antidota en antisera die sinds vorig jaar door het RIVM in samenwerking met het NVIC wordt aangehouden voor noodgevallen werd tientallen keren aangesproken. Het vaakst was een middel nodig tegen vergiftiging door de groene knolamaniet. Zeven mensen hadden die onschuldig ogende maar potentieel dodelijke paddenstoel gegeten en werden behandeld met silibinine. Bij vergiftigingen door paddenstoelen gaat het volgens het NVIC veelal om mensen uit het buitenland (met name Oost-Europa en Azië) die gewend zijn hun eigen paddenstoelen te plukken, maar onvoldoende bekend zijn met de gevaarlijke soorten die in Nederland voorkomen.

Middelen uit de calamiteitenvoorraad tegen steken en beten van giftige dieren, zogenoemde antisera, waren veertien keer nodig. Het ging in alle gevallen om slangenbeten. Zeven keer werd het middel tegen adderbeten voor dieren geleverd, vier keer de variant voor mensen. Drie keer werd een middel tegen cobrabeten bij de mens toegediend.