‘Handen schudden en zoenen is hier nog heel normaal’

Reisadvies Kroatië Het reisadvies voor Kroatië ging dinsdagmiddag van geel naar oranje. Vakantievierend Nederland maakt zich nauwelijks zorgen. „Soms vergeten we gewoon dat het coronavirus heerst.”

Maurits Kappetijn (20) is op vakantie aan de Adriatische zee in Kroatië: „Ik zie echt niet in hoe ik besmet zou raken.”
Maurits Kappetijn (20) is op vakantie aan de Adriatische zee in Kroatië: „Ik zie echt niet in hoe ik besmet zou raken.” Foto Maurits Kappetijn

„Iedereen is erg verbaasd over het aangescherpte reisadvies”, zegt de 20-jarige Maurits Kappetijn vanuit zijn vakantiebestemming aan de Adriatische zee in Kroatië. „Met name de Kroaten. Niemand raakt hier aan de kust besmet, zeggen ze. Dat gebeurt alleen in Zagreb, is de suggestie.”

Woensdag meldde de Kroatische regering 108 nieuwe gevallen van Covid-19 in een etmaal. De trend is duidelijk: sinds eind vorige maand neemt het aantal besmettingen weer toe. Reden voor het ministerie van Buitenlandse Zaken om het reisadvies dinsdagmiddag met een verwijzing naar „een toegenomen besmettingsgraad” aan te scherpen van geel naar oranje. Dat betekent: reis alleen naar Kroatië als dat noodzakelijk is. En na thuiskomst volgt het „dringende advies” twee weken in thuisisolatie te gaan.

Een blik op de actuele besmettingskaart van Kroatië wijst op flinke coronaclusters in Zagreb en in het oosten van het land, richting de grens met Servië. Daar zijn enkele honderden zieken. „De meeste besmettingen zijn niet aan zee - waar alle toeristen zijn - maar in het binnenland,” vertelt Steven Kleijn, op bezoek bij zijn schoonfamilie in de badplaats Pula op het zuidelijke puntje van schiereiland Istrië.

In de hoofdstad leidden na de lockdown uitgestelde bruidsfeesten tot talrijke besmettingen. Maar er is vooralsnog geen reden tot paniek, vindt Klein. „Ik voel me heel veilig. Het lukt goed om afstand te houden, ook op het strand.”

Mondkapje onder de kin

De Kroaten lijken minder zwaar te tillen aan de officiële maatregelen, zeggen de vakantiegangers. Kappetijn: „Je leeft hier eigenlijk in het pre-coronatijdperk. Officieel moet je een mondkapje om in de supermarkt, maar dat hangt bij de meesten onder de kin. Iedereen doet voor spek en bonen mee. ‘s Avonds lopen de clubs over van de mensen.” Veel zorgen maakt hij zich echter niet. „Ik zie echt niet in hoe ik besmet zou raken. Ik zit in een huisje. Ik ga van dat huisje naar het zwembad en terug.”

Lees ook: Ook in Nederland zorgen over toenemend aantal besmettingen

Een stuk zuidelijker aan de kust, in Split, merken Safae Abbou (25) en haar vriendinnen niet veel van het aangescherpte reisadvies. Of überhaupt van de maatregelen tegen het coronavirus. „Soms vergeten we gewoon dat het coronavirus heerst. Iedereen leeft hier hartstikke normaal. Alleen in supermarkten en andere openbare en publieke plekken, moet je een mondkapje op doen.” Ze maken zich weinig zorgen, ook omdat het rustiger is dan normaal. „Het is prima te doen. De stranden waren niet vol.” Vrijdagochtend vliegen ze volgens planning terug.

Safae Abbou (25) en haar vriendinnen merken in Split niet veel van het aangescherpte reisadvies. „Het is prima te doen. De stranden waren niet vol.”

Foto Safae Abbou

Lucas Paashuis (27) verblijft verder landinwaarts in Korenica, bij de Bosnische grens. Tot het aantal besmettingen sinds een paar weken weer begon te stijgen, leek het alsof het coronavirus er niet was. „Handen schudden en zoenen is nog heel normaal. Dat vond ik apart, om daar dan tussen te zitten.” Hij ziet wel meer gezichtsmaskers, nu de besmettingen oplopen. „De politie is streng, maar als ze weg zijn en er geen risico op een boete meer is, dan houden de Kroaten zich niet meer echt aan de regels. Ze vinden het allemaal een beetje onzin.”

Lucas Paashuis reist door het oosten van Kroatië op zijn motor. „De politie is streng, maar als ze weg zijn dan houden de Kroaten zich niet meer echt aan de regels.”

Foto Lucas Paashuis

Politieke sanctie

Kroaten wantrouwen het reisadvies , merkte Kappetijn. „Ze zijn er heilig van overtuigd dat het een politieke sanctie is na de EU-top.” Ook Marijn van Groeningen (20), die al een week in Kroatië op vakantie is, zag de scepsis. „Een taxichauffeur vertelde me dat hij dacht dat de Nederlandse regering het met opzet deed, omdat er dan minder toeristen komen.” De belangen zijn groot: zo’n 20 procent van het nationaal inkomen komt uit toerisme, becijferde de Europese Commissie in 2018.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken neemt beslissingen over het aanscherpen van het reisadvies op basis van informatie van het RIVM, laat een woordvoerder weten. Het instituut kijkt langere tijd naar de besmettingsgraad en houdt in de gaten of die niet boven een bepaalde waarde uitkomt. Ook informatie over het testbeleid en de hoeveelheid positieve coronatesten in een land worden meegewogen. En de Nederlandse ambassade wint informatie in. „In dit geval was het advies van het RIVM doorslaggevend om Kroatië op oranje te zetten”, zegt een woordvoerder van het ministerie. De volksgezondheid van de rest van Nederland weegt ook mee; de reizigers uit Kroatië komen immers straks terug naar Nederland. „Een hoge besmettingsgraad in een bepaald gebied heeft ook gevolgen voor de situatie in Nederland.”

Zorgplicht

Hoeveel Nederlanders momenteel in Kroatië verblijven, weet het ministerie van Buitenlandse Zaken niet precies. Veel Nederlanders kwamen met eigen vervoer. Reisorganisatie TUI stelt dat er zo’n zeshonderd klanten in het land zijn. „Reizigers die met de auto kwamen, hebben we geïnformeerd over het aangepast reisadvies en ze dringend geadviseerd het land te verlaten.” Voor pakketreizigers - die een vlucht en accommodatie boekten - heeft de reisorganisatie zorgplicht. Zij worden teruggehaald. Ongeveer de helft zou vrijdag al terugvliegen. Voor anderen gaat TUI eerdere vluchten regelen. Alle uitstaande reizen zijn geschrapt.

Van Groeningen weet nog niet wat ze gaat doen. Wellicht dat ze met haar ouders doorreist naar Italië, waar nog code geel geldt. Ze worstelt ook met de thuisquarantaine. „Het is gek: als het nog code geel was geweest, had ik me nergens zorgen over gemaakt en was ik allerlei leuke dingen in Nederland gaan doen. En nu moet ik opeens veertien dagen binnen gaan zitten.” Haar vriendinnen overwegen zich bij thuiskomst te laten testen op het coronavirus. „En daarna, bij een negatieve uitkomst, alsnog naar buiten.”