Soms denkt hij: ruim het lekker zelf op

Opruimen Koos Broekhof trekt er in zijn vrije tijd op uit om afval te rapen. Van verpakkingen tot mondkapjes. Daarmee is hij onderdeel van een internationale beweging.

Koos Broekhof (46) ruimt al tien jaar plastic op in zijn omgeving.
Koos Broekhof (46) ruimt al tien jaar plastic op in zijn omgeving. Foto Niels Blekemolen

Spiedend langs de kade valt zijn oog op een stukje piepschuim in het water. Koos Broekhof buigt voorover en duwt zijn visnet tegen het klotsende water op en neer, net zo lang tot het afval zijn netje in drijft. En dan, in één, twee, drie vloeiende bewegingen vist hij er ook een hamburgerdoos en wat snoeppapiertjes uit. „Ah, kijk nou!”, zegt hij tegen een visje spartelend op het piepschuim.

Wie zoals de 46-jarige Broekhof uit Haarlem al meer dan tien jaar het plasticafval in zijn omgeving opruimt, ontwikkelt een scherpe blik. Plastic herkent hij aan de schittering in de zon, de manier waarop het beweegt in de wind. „Het fladdert een beetje.” Een plastic zak beweegt vloeiend terwijl het cellofaantje van een sigarettenpakje „nerveuzer” reageert.

Al die zooi op straat, altijd keek Broekhof de gemeente erop aan. Tot hij op een dag zelf begon met rapen. Eerst twee stuks plastic per dag, toen vijf, en nu is hij de tel kwijt. Overdag werkt hij op kantoor, ’s avonds en in de weekenden trekt hij eropuit met zijn visnet en een professionele zwerfvuilgrijper. Dan grijpt hij in de buurt naar de papiertjes van keelsnoepjes, „dat zijn er echt opvallend veel”, naar batterijen, sigarettenpakjes en „heel veel” blikjes energiedrank. ’s Winters veel tissues, ’s zomers vooral ijsverpakkingen, en sinds corona mondkapjes en handschoentjes. Alles gaat in een plastic boodschappentas die hij altijd wel ergens vindt.

Soms vind je Broekhof rennend door zijn buurt terwijl hij door de knieën buigt om het plastic in zijn afvalzak te stoppen. Deze opruimstijl heet „plogging” en is een hardlooptrend overgewaaid uit Zweden, onder het mom van heilzaam voor lichaam en milieu. Kijk op Instagram en je vindt plogging-groepjes in België, Duitsland, Saoedi-Arabië, Singapore, Iran. Op het platform kwam Broekhof laatst eens „vegan plastic rapende Trump-volgers” tegen.

Een streng afvalregime is het enige dat helpt

Koos Broekhof

Broekhof post ook zijn eigen „opruimacties” op zijn Instagram-account – @KoosBroekhof, 3.500 volgers. Hij wil bewustwording creëren en maakt deel uit van een onlinegemeenschap die het opruimen van plastic tot een lifestyle heeft gemaakt. Gelijkgestemden zijn te vinden onder hashtags als #litter, #finditfillit, #balloonsblow, #take3forthesea. Bekende modellen doen mee, Formule 1-coureur Lewis Hamilton, een acteur uit Game of Thrones (Jason Momoa). En elke stad heeft inmiddels zo zijn initiatieven. In Haarlem heb je de ‘Opruimtrutjes’ en samen met de organisatie Supmission023 maakt Broekhof geregeld met enkele tientallen inwoners peddelend op een surfboard de grachten schoon.

Verslaafd aan plastic

„Kom, we gaan!” Met visnet en grijper over de schouder trekt Broekhof richting park. Daar, op de grasvelden met groepjes picknickende jongeren, ziet hij de gemeentelijke vuilnisdienst dagelijks tekortschieten. Na een mooie zomerdag puilen de vuilnisbakken uit, maar als de schoonmakers ’s ochtends komen, hebben de kauwen, de meeuwen en de duiven het afval al in het park rondgeslingerd. In het gras, onder bankjes, in de bosjes.

Foto Niels Blekemolen
Foto Niels Blekemolen
Foto Niels Blekemolen
Foto’s Niels Blekemolen

Broekhof begrijpt dat de industrie liefst alles van een cellofaantje voorziet. De mens is verslaafd geraakt aan plastic, al sinds de jaren zestig, ook hij. Maar Broekhof vindt het aan de overheid om haar burgers te onderwerpen aan een ontwenningskuur. De boete voor afval dumpen is 140 euro, maar hoor je ooit dat iemand zo’n boete krijgt? Een streng afvalregime, denkt hij, is het enige dat helpt.

Lees ook: Tijd voor trashdating, want ‘afval ruimen moet cool worden’

Zolang de afvalberg groeit, blijft Broekhof grijpen naar zwerfvuil in de buurt. Ook al weet hij dat zijn missie kansloos is. Dat achter elke straathoek weer een nieuwe afvalberg schuilt, en daarachter nog een, en nog een.

Van omstanders krijgt Broekhof geregeld complimenten. „Goed bezig” hoort hij dan, waarna hij er fijntjes op wordt gewezen een flintertje plastic over het hoofd te zien.

Dan denkt hij: ruim het lekker zelf op.