‘Schoolbesturen moeten meer leraren inzetten op moeilijke scholen in Rotterdam-Zuid’

Lerarentekort Een rijksprogramma wil ‘onorthodoxe maatregelen’ tegen het onevenredig grote lerarentekort in Rotterdam-Zuid, bijvoorbeeld herverdeling van leraren en bonussen. „Dit is een vorm van institutionele discriminatie – als je hier niks aan doet.”

Burgemeester Ahmed Aboutaleb in gesprek met scholieren tijdens de presentatie van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) voor Rotterdam-Zuid.
Burgemeester Ahmed Aboutaleb in gesprek met scholieren tijdens de presentatie van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) voor Rotterdam-Zuid. Foto Bart Maat/ANP

Schoolbesturen moeten meer leraren in Rotterdam-Zuid inzetten om het grote lerarentekort daar te verkleinen. Dat is een van de „onorthodoxe maatregelen” die het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) samen met de gemeente en schoolbesturen wil nemen, staat in de jaarrapportage die dinsdag is gepubliceerd.

Als stimulans zouden leraren die in Rotterdam-Zuid gaan werken net als in Amsterdam een ‘grotestedenbonus’ bovenop hun salaris moeten krijgen. Coalitiepartijen PvdA en CDA in Rotterdam werken aan een voorstel voor een bonus van 5.000 euro bruto per jaar voor nieuwe en huidige leraren op „moeilijke scholen” in heel de stad, zeggen zij.

„Het is het eerlijker verdelen van tekorten”, zegt PvdA-wethouder Richard Moti, met de portefeuille NPRZ, een langjarig rijksprogramma (2012-2031) om de achterstanden in Rotterdam-Zuid rond scholing, werk en wonen weg te werken. „Een bestuur zou moeten kunnen sturen, daar ben je een bestuur voor. Alle leraren zijn niet in dienst van de basisschool, die zijn in dienst van het schoolbestuur.”

„Hoe moeilijk kan het zijn?”, zegt NPRZ-directeur Marco Pastors, voormalig wethouder van Leefbaar Rotterdam. Pastors beschrijft het onevenredig grote lerarentekort in Rotterdam-Zuid als een achterstelling. „Je zou kunnen zeggen: dit is een vorm van institutionele discriminatie – als je hier niets aan doet.”

Een actief spreidingsbeleid voor leraren is er voor zover bekend nog niet in Nederland. In het Noodplan Lerarentekort Amsterdam wordt het detacheren van kleine teams „op vrijwillige basis” naar scholen met grote lerarentekorten alleen als idee genoemd.

Groot Rotterdams lerarentekort

Uit nieuw onderzoek blijkt het lerarentekort in Rotterdam (443 voltijdsbanen) twee keer zo groot als voorheen gedacht, meldde het college in mei. De tekorten zijn het grootst in Feijenoord (25 procent), Charlois (14 procent) en IJsselmonde (13 procent) in Rotterdam-Zuid, plus Delfshaven (16 procent) in Rotterdam-West.

Lees ook Het lerarentekort is een ‘nationale ramp’

Het lerarentekort verklaart mede waarom de resultaten in het basisonderwijs in Rotterdam-Zuid opnieuw zijn gezakt, staat in de NPRZ-jaarrapportage. Het aandeel havo/vwo-adviezen voor groep 8-leerlingen is tussen 2016 en 2018 gezakt van 47 naar 42 procent. De score bij de IEP-eindtoets, een alternatief voor de Cito-toets, zakte vorig jaar terug naar het niveau van 2016: 4,5 procentpunt onder het Nederlandse gemiddelde.

NPRZ-directeur Pastors pleit al langer voor hogere salarissen om meer leraren naar Rotterdam-Zuid te trekken. Het NPRZ onderzoekt of een bonus bekostigd kan worden bijvoorbeeld op basis van de cao. Pastors: „Je kunt onderwijzers extra betalen, als je ze een extra zware taak geeft. Nou is de vraag: kunnen wij het eenvoudigweg lesgeven op deze scholen, als een extra zware taak bestempelen?”

Een andere geldbron kan de 1,25 miljard euro steun voor kwetsbare wijken zijn, die vijftien burgemeesters aan het Rijk hebben gevraagd, inclusief de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb. Moti en Pastors hopen dat het kabinet op Prinsjesdag met een financiële toezegging komt. Het Rijk, de gemeente en schoolbesturen kunnen mogelijk ook uit andere (regionale) middelen bijdragen, zegt Pastors.

Bonussen liggen gevoelig

Lees ook over het pleidooi van wethouders vorig jaar: Vier grote steden willen meer geld van Rijk voor basisonderwijs

De onderwijswethouders van de vier grote steden pleitten vorig jaar al voor hogere salarissen en een ‘grotestedenbonus’ om leraren te trekken. Amsterdam is de eerste stad die deze bonus gaat invoeren: docenten krijgen ongeveer 1.000 euro en leraren op scholen met leerlingen met veel achterstanden ongeveer 2.500 euro.

Rotterdam had vanaf 2016 al een algemene ‘welkomstbonus’ van 5.000 euro om meer leraren van buiten de stad aan te trekken, maar die regeling is vanaf dit jaar weer afgeschaft, omdat er te weinig resultaat mee werd behaald.

Het plan om leraren verspreid in te zetten, wordt al langer besproken met schoolbesturen, zeggen Moti en Pastors. Over de voortgang van die gesprekken willen ze verder niks kwijt „omdat we het proces niet willen verstoren”, aldus een aanvullende schriftelijke reactie. Zowel het verdelen van leraren als bonussen liggen gevoelig binnen het onderwijs.

„Financiële prikkels werken kortstondig”, is de eerste reactie van Jakolien Kraeima in de hoedanigheid van stafmanager personeel van scholenvereniging RVKO (42 scholen in Rotterdam, waarvan 18 in Zuid), tevens gemeentelijk themaregisseur lerarentekort. „Leraren kiezen met hun hart, niet met hun portemonnee. Wat wél werkt, is het werk aantrekkelijker maken, bijvoorbeeld met extra ondersteuning en minder administratie. Maar leraren verplicht sturen naar scholen waar ze niet willen werken, is niet de manier. Dan jagen we ze de stad uit. Er zijn ook scholen in Noord met tekorten. Het is een probleem van de hele stad en de hele sector.”