Rouw bij marine na crash helikopter

NH90 Er waren veel klachten over de NH90-helikopter, vooral over corrosie. Maar tot de crash bij Aruba, zondag, leek het een veilig toestel.

Met oranje drijflichamen werd geprobeerd de gecrashte NH90 boven water te houden.
Met oranje drijflichamen werd geprobeerd de gecrashte NH90 boven water te houden. Foto ANP

Het moet een „moeilijk moment” zijn, zo zegt minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA): dinsdagmiddag kwam het marineschip Zr.Ms. Groningen aan in de haven van Willemstad. Het Nederlandse patrouilleschip dat gestationeerd is in de Cariben bracht op Curaçao de lichamen aan wal van vlieger Christine Martens (34) en tactisch coördinator Erwin Warnies (33), die zondag omkwamen bij de helikoptercrash bij Aruba. Aan boord waren ook de twee bemanningsleden die de crash overleefden.

De NH90 stortte op zo’n 12 kilometer uit de Arubaanse kust in zee. Het is nog niet bekend hoe dat kon gebeuren. Dat de helikopter is gezonken en nu op ruim een kilometer diepte ligt, bemoeilijkt het onderzoek naar de oorzaak van de crash. De helikopter lag bijna een etmaal op z’n kop in het water en werd drijvende gehouden door vier drijflichamen, grote oranje ballonnen die als boeien de locatie van het toestel markeerden.

Maandagavond wist een duiker wel de zwarte doos te bergen, zo liet Defensie weten. Op de recorder zijn de gesprekken en handelingen van de piloten opgeslagen. Daarmee „zijn we een stapje dichterbij het ontrafelen van het ‘waarom’”, stelde de commandant van de bemanning van de Groningen, Ronald van Vuuren, op Twitter: „Voor nabestaanden en organisatie van groot belang, maar ook voor mijn team.” De helikopter en de bijbehorende bemanning, van een squadron van het Defensie Helikopter Commando, zijn gestationeerd aan boord van de Groningen. Voor de bemanning van het marineschip wordt psychologische bijstand ingevlogen.

Lees ook: ‘Helikopterongeluk in Mali door beschadigde onderdelen

Veelzijdig toestel

Het condoleanceregister dat online is geopend voor de nabestaanden van de militairen, stroomt intussen vol. Ook op sociale media schrijven veteranen en actief personeel over de schok die het ongeluk teweegbrengt. Sommigen denken daarbij terug aan maart 2015, toen door technisch falen of beschadigingen een Nederlandse Apache-helikopter neerstortte in Mali, waarbij eveneens twee militairen omkwamen.

Voorlopig blijven de negentien overgebleven NH90-helikopters van de Nederlandse strijdkrachten aan de grond, zo bepaalde minister Bijleveld. Uit voorzorg, al werd de afgelopen dagen al veel gewezen op gebreken van de helikopter.

De NH90 moest een veelzijdig toestel worden: voor het vervoer van militairen naar gevechtsgebieden, voor zee-patrouilles, reddingen, opsporingsacties en het bevoorraden van schepen.

Zilte zeelucht

Rond de eeuwwisseling waren meerdere NAVO-landen toe aan modernisering van hun helikoptervloot. Het gezamenlijke project, ontwikkeld door bedrijven in Frankrijk, Nederland, Italië, Portugal en België bleek, net als veel andere defensiesystemen, wel duurder, complexer en tijdrovender dan vooraf was ingeschat.

Lees ook: Roesthelikopters kosten Defensie 106 miljoen meer

Een groot probleem werd duidelijk kort na levering van de eerste helikopters aan Nederland, in 2007: het toestel roestte snel, door de zilte zeelucht. Extra lastig omdat Nederland de helikopters specifiek had aangeschaft voor missies in het Caribisch gebied. Het Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum kwam in 2015 met een uitgebreide rapportage van slijtages die werden aangetroffen bij inspecties van de vloot. Of de corrosie een rol speelde bij het ongeluk van zondag, is nog niet vast te stellen. De heli’s bleven in de lucht, tot nu toe zonder grote ongelukken.

Het onderzoek naar de toedracht van de crash met het Nederlandse toestel wordt voortgezet door de Inspectie Veiligheid Defensie en de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Onderzoekers zijn dinsdagavond vertrokken naar Curaçao.