Radicaal-rechts heeft in Oostenrijk en Zwitserland al jaren een mediazuil à la Baudet

Politieke mediazuilen Nieuw in Nederland bij het FVD, maar radicaal-rechts in Oostenrijk en Zwitserland leeft al langer in een parallel media-universum.

Op het Youtube-kanaal van de Oostenrijkse FPÖ wordt opgeroepen een petitie te tekenen tegen de ‘corona-waanzin’ van de regering. „Ben je het angst- en paniekzaaien zat?”

Op het Youtube-kanaal van de Oostenrijkse FPÖ wordt opgeroepen een petitie te tekenen tegen de ‘corona-waanzin’ van de regering. „Ben je het angst- en paniekzaaien zat?” Beeld Stills FPÖ TV

Een eigen digitale talkshow, het FVD-Journaal. Een eigen uitgeverij, Amsterdam Books. Een site. Actieve social media. Thierry Baudet, leider van het Forum voor Democratie, kiest er duidelijk voor om steeds meer buiten bestaande mediakanalen om te werken. Hij zet een soort parallel media-universum op, waarin hij niet wordt onderbroken, geen tegenspraak krijgt en zich niet hoeft te verdedigen.

Lees ook: hoe Thierry Baudet in het FVD-journaal zijn gang kan gaan

In Nederland is zo’n aparte, radicaalrechtse mediazuil iets nieuws. Maar in andere Europese landen bestaat het allang. In Oostenrijk, bij voorbeeld, en in Zwitserland hebben radicaal-rechtse partijen er al jaren ervaring mee. Ze cateren hun fans via hun eigen kanalen, en beperken optredens in traditionele media. Het lijkt erop dat Baudet goed naar deze voorbeelden heeft gekeken.

De Oostenrijkse FPÖ heeft een van de best geoliede mediamachines van Europa – geheel en al in eigen hand. Dit is uit ‘nood’ geboren en strookt met de missie van de partij. Oostenrijk is een zeer gepolitiseerd land. Vrijwel alles, van kranten en tennisclubs tot verzekeringsmaatschappijen en banken, is sinds de Tweede Wereldoorlog tussen twee partijen verdeeld: de conservatieve ÖVP en de sociaaldemocratische SPÖ. Het businessmodel van de FPÖ is om daar tegenaan te schoppen. Het opzetten van gratis eigen media die niet op de een of andere manier tot het establishment van die twee àndere partijen behoren, is sinds jaar en dag een kernelement van de FPÖ-strategie.

Een Freiheitliche bril

Via deze kanalen communiceert de FPÖ direct met de achterban – met de ‘fans’, zoals sommigen zeggen. Ten eerste is daar (sinds 2009) de site Unzensuriert.at, die functioneert als permanente online krant. Nieuws en wetenswaardigheden worden daar bezien door een sterke Freiheitliche bril. Typische koppen zijn ‘Nieuwe Coronagevallen door migranten’ of ‘Soros beïnvloedt Amerikaanse Justitie’. Joachim Paul, een oud-medewerker van Unzensuriert.at die later de Duitse AfD hielp eigen mediakanalen op te zetten (waaronder Unzensuriert.de), zei eens: „Steve Bannon heeft helemaal gelijk: we zitten in een informatie-oorlog.” In die oorlog is elke sympathisant een voetsoldaat: de bedoeling is dat iedereen helpt de boodschap door te posten op Twitter, Facebook of andere sociale media.

Partijleiders gebruiken zelf ook sociale media. Vlak voordat het Ibiza-schandaal hem in 2019 ten val bracht, had toenmalig partijleider en vicekanselier Heinz-Christian Strache 800.000 volgers op Facebook (Marine Le Pen heeft er 1,5 miljoen, in een land met zevenmaal zoveel inwoners). Strache liet zichzelf constant filmen en fotograferen. Zijn Facebookpagina was één lang verslag van zijn leven en zijn opvattingen over migranten, criminaliteit en de Groen-rode ‘deugkliek’. Vrouw, hond en stamcafé kwamen bijna dagelijks voorbij. Toen Strache struikelde over corruptieschandalen, communiceerde hij uitsluitend nog via Facebook. Zo kon hij er zeker van zijn dat de boodschap ongefilterd overkwam. Bijna dagelijks nam hij filmpjes op waarin hij de beschuldigingen weerlegde en anderen beschuldigde. Veel FPÖ’ers geloofden hem: ze gebruiken geen andere media. Pas toen Justitie maanden later met belastende informatie kwam, begon het hen te dagen. Strache verliet de FPÖ in de herfst van 2019 en begon een nieuwe partij. Met, natuurlijk, een nieuwe Facebookpagina. Hij zit nu op 57.000 volgers.

Het derde FPÖ-kanaal is FPÖ-TV, dat via YouTube draait en 54.000 abonnees heeft. Net als andere rechtsradicale partijen in Europa zet de FPÖ zich af tegen de openbare omroep, ORF. Het bestuur van de ORF, die er voor alle Oostenrijkers is en met belastinggeld wordt gefinancierd, zit vol politieke benoemingen. De FPÖ brengt daardoor ook ORF-journalisten in diskrediet, omdat ze bevooroordeeld en partijdig zouden zijn. Strache noemde de ORF eens „die Rotfunk”. Ook verspreidt de FPÖ een soort weekkrant, Neue Freie Zeitung, en is ze geaffilieerd met twee tijdschriften, Aula en Zur Zeit.

Ook voor de Zwitserse SVP, die al sinds midden jaren negentig ’s lands grootste partij is, zijn eigen media cruciaal. Omdat de grootste Zwitserse partijen altijd in de regering zitten, is de SVP deel van het establishment waar ze zich tegen afzet. SVP’ers verschijnen geregeld in gewone kranten en tv-programma’s. Maar door tegelijkertijd eigen kanalen te bespelen, zorgt de partij ervoor dat ze in elk geval voor leden en sympathisanten toch nog een eigen smoel heeft. Anders gezegd: die kanalen stellen de SVP in staat om als regeringspartij tegelijkertijd oppositie te voeren. Miljardair Christoph Blocher, de man die de partij grootmaakte met anti-EU- en anti-migratiecampagnes en die ondanks zijn terugtreden nog altijd als informele partijleider wordt gezien, heeft een eigen kanaal: Teleblocher. Daarin draait alles om het ‘Blocherprinzip’. Elke week laat hij zich een halfuur door dezelfde journalist interviewen, in zijn tuin of woonkamer aan de Zürichsee, over actuele onderwerpen – zonder enige opsmuk, en alles in p lat Schwytzerdütsch.

Eigen kranten heeft de SVP niet. Blocher koopt bestaande kranten. Eerst nam hij de Basler Zeitung over en verving de hoofdredacteur. Toen lezers daar wegliepen, kocht hij een concern met 38 regionale kranten, Zehnder Verlag. Die kranten worden vooral op het platteland in oostelijk Zwitserland gelezen – precies zijn doelgroep. Bereik: 800.000 mensen. Hierin schrijft Blocher nu een column.

Steve Bannon

De SVP is een van de grootste radicaalrechtse successen van Europa. Geen wonder dat mediastrateeg Steve Bannon, die met Breitbart president Trump het Witte Huis in hielp, tijdens een Europese tournee in 2018 als eerste Zürich aandeed. Daar, in het Park Hyatt-hotel, ontmoette hij ook AfD-leider Alice Weidel. Zij wilde dat Duitsers „AfD kijken, niet ARD”. Bannon gaf haar allerlei tips. Weidel huurde het bureau van Vincent Harris in, die ook voor Trump en UKIP heeft gewerkt en bekend staat als de „man die het Republikeinse Internet heeft uitgevonden”. Nu heeft de AfD een eigen, „alternatief” TV-kanaal en nieuwssite – gerund door 20 mensen, onder wie enige Oostenrijkers.

Bij de FPÖ hebben ze het motto: als je zélf een medium bent, heb je er geen meer nodig. Gezien de navolging door partijen als het FVD lijkt dat motto zich geenszins te beperken tot Oostenrijk alleen.